Nam dược thánh nhân - Đời và đạo

Văn hóa – Giải trí
Vở chèo Nam dược thánh nhân, tác giả Trần Đình Ngôn, đạo diễn Bùi Đắc Sừ, đoàn chèo Hải Dương thể hiện tôn vinh vị danh y huyền thoại dân tộc - Tuệ Tĩnh.

Vở chèo Nam dược thánh nhân, tác giả Trần Đình Ngôn, đạo diễn Bùi Đắc Sừ, đoàn chèo Hải Dương thể hiện tôn vinh vị danh y huyền thoại dân tộc - Tuệ Tĩnh. Theo truyền thuyết địa phương và khảo cứu của các nhà sử học, y học: Tuệ Tĩnh sống ở triều đại nhà Trần. Tên thật là Nguyễn Bá Tĩnh; người thôn Nghĩa Phú, tổng Văn Thái, huyện Cẩm Giàng (Hải Dương). Nhân dân tôn vinh ông là ông tổ ngành y dược Việt Nam, được vua Minh phong cho danh hiệu Lưỡng quốc đại y thiền sư. Di sản ông để lại cho hậu thế là bộ sách Nam dược thần hiệu; Hồng Nghĩa tư giác y thư được viết dưới dạng thơ Đường luật và chữ Nôm.

Hơn một trăm phút biểu diễn, tác giả Trần Đình Ngôn đã tái hiện lại vị danh y được đương thời và hậu thế mãi mãi tôn vinh, ngưỡng mộ. Nghệ thuật sân khấu chèo kết hợp với tôn chỉ đạo Phật đã tạo nên vẻ đẹp của hình tượng nhân vật nhà sư. Nhân vật thiền sư Tuệ Tĩnh mang tấm lòng từ bi hỉ xả đã hướng khán giả đến với thế giới tốt đẹp, tu nhân tích đức, gạt bỏ những ham muốn trần tục.

 Mạnh Thắng trong vai danh y Tuệ Tĩnh.
Hình tượng nhân vật Tuệ Tĩnh và ni cô Đàm Liên... trở thành tâm điểm cho vở diễn. Tuệ Tĩnh được tác giả hư cấu trong tình yêu nồng nàn của quận chúa (ni cô Đàm Liên). Quận chúa sau khi đi tu pháp danh là ni cô Đàm Liên có tính cách khác hẳn lối xây dựng nhân vật nữ chín hay nữ lệch trong sân khấu chèo truyền thống. Phong tục và lễ giáo không bao giờ cho phép yêu người tu hành. Kết hợp vai nữ chín và lệch tư cách quận chúa (khi xưa), ni cô (hiện tại) đã thổ lộ tình cảm chất chứa trong lòng với thiền y Tuệ Tĩnh. Nhân vật ni cô Đàm Liên được thể hiện rất đời. Cảnh diễn tình yêu tế nhị được đạo diễn xử lý tài tình thông qua hàng rào vô hình là lễ giáo, nghiêm luật nhà chùa.

Nơi viễn xứ trông hoài cố quốc, tên cảnh kết bên bờ sông Giang Nam là cảnh diễn độc đáo. Hình tượng thiền sư Tuệ Tĩnh trở thành bất tử, trong ông chứa đựng tâm hồn yêu dân, yêu nước, có lòng vị tha, khoan dung khi gặp hoạn nạn cũng như khi nương cửa chùa. Điều đáng nói nhất trong tác phẩm Nam dược thánh nhân chính là hình tượng nhân vật có tâm hồn Việt Nam được biểu đạt qua sự kết hợp giữa bản sắc văn hóa Việt Nam với tinh hoa Phật giáo để tạo nên giá trị nghệ thuật.

Vở chèo Nam dược thánh nhân đã đưa khán giả ngược dòng lịch sử, xóa nhòa ranh giới hiện tại - quá khứ để rồi oà vỡ một niềm xúc động khôn tả. Hình tượng nhân vật Lưỡng quốc đại y thiền sư Tuệ Tĩnh sừng sững như bậc thánh nhân. Trên nền cấu trúc sân khấu chèo truyền thống, những nghệ sĩ hôm nay đã truyền tải thông điệp đạo đức, tư tưởng nhân văn đến khán giả. Xin mượn lời Thiền sư Quảng Nghiêm thể hiện chí khí, bản sắc văn hóa dân tộc Việt trong hình tượng nhân vật Thiền sư Tuệ Tĩnh: "Làm trai phải có một chí khí chọc trời, không nhất thiết phải đi theo con đường mà Như Lai đã đi" (Nam nhi tự hữu xung thiên chí/Hưu hướng Như Lai hành xứ hành).
 
Ths. Đỗ Anh Tuấn

Ý kiến của bạn