Trên thị trường mỹ phẩm hiện nay, nhiều người tiêu dùng dễ nhầm lẫn giữa các sản phẩm trong uống, ngoài bôi. Các combo như kem collagen kèm nước uống collagen hay serum vitamin C kèm viên uống vitamin C thực chất là hai nhóm sản phẩm khác nhau. Hiểu rõ những điểm khác biệt này sẽ giúp bạn lựa chọn mỹ phẩm hiệu quả hơn cho làn da của mình.
1. Nhầm về bản chất sản phẩm
Theo quy định, mỹ phẩm là sản phẩm dùng bên ngoài cơ thể, tiếp xúc với da, tóc, móng, môi, răng hoặc niêm mạc miệng, nhằm làm sạch, làm thơm, thay đổi diện mạo, bảo vệ hoặc giữ cơ thể ở trạng thái tốt. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thường được gọi là thực phẩm chức năng, là sản phẩm dùng qua đường uống, nhằm bổ sung dưỡng chất, hỗ trợ chức năng của cơ thể.
Điểm chung quan trọng nhất là cả hai đều không phải là thuốc, không có tác dụng chữa bệnh. Mỹ phẩm không được phép công bố công dụng điều trị nám, trị mụn, trị rụng tóc. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe bắt buộc phải ghi rõ trên nhãn và trong quảng cáo câu: "Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh".
Mỹ phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe có thể cùng hoạt chất nhưng khác nhau về bản chất. Ảnh minh họa PX.
2. Nhầm cùng tên hoạt chất là cùng hiệu quả
Cùng là collagen, vitamin C hay glutathione, nhưng khi bôi lên da và khi uống vào, các hoạt chất này đi theo những con đường hoàn toàn khác nhau.
Bôi ngoài da, hoạt chất tác động trực tiếp tại chỗ. Chẳng hạn, vitamin C dạng serum có thể chống oxy hóa và làm sáng da ở vùng được thoa. Tuy nhiên, phân tử collagen trong kem dưỡng khá lớn, khó thấm sâu vào lớp bì nên chủ yếu có tác dụng giữ ẩm trên bề mặt.
Khi uống, collagen và các protein khác được tiêu hóa thành axit amin và các đoạn peptide nhỏ trước khi được hấp thu. Cơ thể sẽ tự phân phối chúng đi khắp nơi, không đi trực tiếp đến da mặt. Một số phân tích tổng hợp ghi nhận collagen thủy phân dạng uống có thể cải thiện nhẹ độ ẩm và độ đàn hồi của da, nhưng nhiều nghiên cứu có quy mô nhỏ và do nhà sản xuất tài trợ. Với viên uống glutathione quảng cáo làm trắng da, bằng chứng khoa học còn rất hạn chế.
3. Nhầm viên uống có thể thay thế sản phẩm bôi
Đây là điểm nhầm lẫn nguy hiểm nhất, đặc biệt với "viên uống chống nắng". Một số thành phần trong các viên uống này có thể hỗ trợ chống oxy hóa, nhưng không viên uống nào tạo ra được lớp bảo vệ đo lường được như kem chống nắng có chỉ số SPF. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) từng cảnh báo các doanh nghiệp quảng cáo viên uống có thể thay thế kem chống nắng. Người chỉ uống viên mà bỏ kem chống nắng có nguy cơ bị cháy nắng, sạm da, lão hóa da và tăng nguy cơ ung thư da.
Tương tự, viên uống "mọc tóc", "trắng da" không thay thế được việc khám và điều trị khi bị rụng tóc, nám, tàn nhang do bệnh lý.
4. Nhầm quảng cáo "đặc trị", có người nổi tiếng giới thiệu là đáng tin
Từ ngày 15/2/2026, theo Nghị định 342/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quảng cáo, quảng cáo mỹ phẩm không được gây hiểu nhầm sản phẩm là thuốc, nội dung phải đúng với công dụng đã công bố. Quảng cáo cũng không được sử dụng hình ảnh, trang phục, tên tuổi của cơ sở y tế, bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế. Quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe bắt buộc có câu khuyến cáo nêu trên.
Luật Quảng cáo sửa đổi, có hiệu lực từ 1/1/2026, cũng quy định rõ trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi quảng cáo sản phẩm. Vì vậy, khi thấy quảng cáo dùng các cụm từ như "đặc trị", "điều trị dứt điểm", "trắng bật tông sau 7 ngày", hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe không có câu khuyến cáo bắt buộc, người tiêu dùng nên cảnh giác.
Người tiêu dùng nên làm gì?
Trước khi mua, người tiêu dùng nên đọc kỹ nhãn để biết sản phẩm là mỹ phẩm hay thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thành phần, hàm lượng, tên và địa chỉ đơn vị chịu trách nhiệm. Thông tin công bố mỹ phẩm có thể tra cứu trên Cổng thông tin của Cục Quản lý Dược, còn thông tin công bố thực phẩm bảo vệ sức khỏe có thể tra cứu trên trang của Cục An toàn thực phẩm.
Người tiêu dùng không nên dùng đồng thời quá nhiều sản phẩm cùng công dụng, vì vừa tốn kém, vừa khó xác định sản phẩm nào gây kích ứng hay tác dụng không mong muốn. Phụ nữ mang thai, cho con bú, người có bệnh mạn tính, đang dùng thuốc cần hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng viên uống làm đẹp. Khi có vấn đề về da như nám, mụn nặng, rụng tóc nhiều, người bệnh nên đến khám bác sĩ da liễu thay vì tự mua combo "trong uống, ngoài bôi".
Mỹ phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe đều không phải là thuốc. Người tiêu dùng cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo "thần tốc", chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, công dụng phù hợp với quy định và ưu tiên những biện pháp đã được chứng minh như chống nắng, dưỡng ẩm, ăn uống cân bằng.
