Theo số liệu cập nhật tính đến ngày 2/7 của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, chỉ trong khoảng 6 tháng đầu năm 2026, nước này đã ghi nhận hơn 2.170 ca nhiễm sởi được xác nhận.
Con số này tiến rất sát kỷ lục 2.288 ca của cả năm 2025 - mức cao nhất tính từ năm 1991, thời điểm dịch sởi từng bùng phát mạnh mẽ ở Mỹ với hơn 9.500 ca nhiễm.
Các chuyên gia dịch tễ học nhận định chỉ cần ghi nhận thêm vài trăm ca bệnh nữa trong những tuần tới, Mỹ sẽ chính thức phá vỡ kỷ lục cũ và hướng tới một năm có số lượng ca nhiễm sởi cao nhất trong khoảng 35 năm qua.
"Mồi lửa" từ những không gian kín
Thay vì chỉ tập trung tại một vài ổ dịch nhỏ lẻ như trước, dịch sởi đang lan rộng ra khắp các vùng miền trên toàn nước Mỹ. Trong đó, Utah và Nam Carolina là 2 tiểu bang ghi nhận số ca nhiễm lớn nhất.
Chỉ cần ghi nhận thêm vài trăm ca bệnh nữa trong những tuần tới, Mỹ sẽ chính thức có số ca nhiễm sởi cao nhất trong khoảng 35 năm qua. Ảnh: Adobe Stock
Tại Nam Carolina, ổ dịch tại khu vực Upstate quanh thành phố Spartanburg đã ghi nhận tổng cộng 997 ca nhiễm, được đánh giá là ổ dịch sởi lớn nhất tại Mỹ trong nhiều thập kỷ qua. Phần lớn ca bệnh tại đây đều liên quan đến các cộng đồng người nói tiếng Ukraine và Nga, nơi có tỷ lệ tiêm chủng từ lâu đã thấp hơn mức trung bình của toàn bang.
Virus sởi lây lan nhanh chóng qua hệ thống trường học và nhà thờ trong các cộng đồng này. Nhiều trẻ em dù đang trong giai đoạn có khả năng lây nhiễm cao vẫn tiếp tục đến trường và tham gia các hoạt động tập thể, khiến số ca mắc mới tăng vọt.
Hồ sơ nội bộ của Sở Y tế Công cộng bang Nam Carolina cho thấy chỉ một người mắc bệnh đã có thể tiếp xúc và làm lây lan virus cho hàng chục người khác tại trường học, trên xe bus hay trong nhà thờ, biến những nơi này trở thành ổ dịch với hàng chục ca nhiễm sau các buổi lễ.
Song song đó, dịch sởi tại bang Utah, vốn bùng phát từ tháng 6/2025, hiện vẫn hoạt động rất mạnh mẽ. Đến nay, tiểu bang này ghi nhận hơn 680 ca bệnh và dịch đã lan sang gần như mọi địa hạt.
Các nhà dịch tễ học lo ngại virus sởi có thể tái bùng phát mạnh mẽ khi năm học mới bắt đầu nếu không duy trì tốt các biện pháp kiểm soát, đặc biệt khi các phân tích di truyền cho thấy số ca mắc thực tế tại Utah có thể cao gấp nhiều lần con số được ghi nhận chính thức.
Tính trên toàn nước Mỹ, dịch sởi đã lan sang 39 bang cùng với thủ đô Washington D.C. và thành phố New York. Gần đây nhất, một hành khách trên chuyến bay của hãng Cathay Pacific hạ cánh xuống Sân bay Quốc tế Los Angeles ở bang California đã lây nhiễm sởi cho rất nhiều người tại sân bay và các khách sạn lân cận.
Những trường hợp như vậy là minh chứng rõ ràng cho thấy virus sởi có thể dễ dàng phát tán thông qua đường hàng không và trong các không gian công cộng khép kín.
Hệ lụy từ những "lỗ hổng tiêm chủng"
Đứng sau làn sóng bùng phát này, nguyên nhân gốc rễ được các chuyên gia xác định chính là sự suy giảm rõ rệt của tỷ lệ tiêm chủng vaccine MMR (sởi - quai bị - rubella) trên toàn nước Mỹ. Tỷ lệ trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo được tiêm chủng của nước này đã chạm mức thấp nhất trong nhiều năm qua, chỉ còn đạt khoảng 92,5% trên toàn quốc.
Theo dữ liệu từ CDC Mỹ, có tới 93% số ca mắc sởi trong năm nay rơi vào những người chưa tiêm vaccine hoặc không rõ tình trạng tiêm chủng, trong đó hơn một nửa số ca là trẻ em và thanh thiếu niên từ 5 đến 19 tuổi.
Theo CDC Mỹ, có tới 93% số ca mắc sởi trong năm nay chưa tiêm vaccine hoặc không rõ tình trạng tiêm chủng, trong đó hơn một nửa số ca là trẻ em và thanh thiếu niên từ 5 đến 19 tuổi. Ảnh: Aleksandr Pykhteev/ iStock
Bên cạnh đó, công tác kiểm soát dịch sởi tại Mỹ đang đối mặt với muôn vàn thách thức do tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế công cộng và sự hoài nghi, thiếu tin tưởng vào chính quyền của một số cộng đồng dân cư.
Chẳng hạn như tại Nam Carolina, các nỗ lực tiếp cận cộng đồng người Ukraine và Nga gặp nhiều trở ngại do yếu tố lịch sử và quan điểm riêng biệt của họ về vaccine. Tương tự tại Utah, các cơ quan chức năng đã phải điều chỉnh linh hoạt các biện pháp cách ly để phù hợp với tâm lý của người dân bản địa.
Việc cắt giảm ngân sách liên bang cho lĩnh vực y tế công cộng đã đẩy nhiều sở y tế địa phương vào tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng, khiến những nơi này gặp rất nhiều khó khăn trong việc truy vết tiếp xúc và kiểm soát các ổ dịch một cách hiệu quả. Theo một số chuyên gia, đây chính là yếu tố then chốt khiến dịch bệnh ngày càng trở nên khó kiểm soát hơn.
Dù vậy, các chuyên gia dịch tễ vẫn khẳng định tình hình hoàn toàn có thể đảo ngược nếu nước Mỹ nhanh chóng tăng cường các chiến dịch tiêm chủng diện rộng, tích cực xây dựng lại niềm tin với cộng đồng và duy trì năng lực phản ứng nhanh chóng của hệ thống y tế công cộng.
Nếu không có những hành động can thiệp quyết liệt, virus sởi sẽ tiếp tục len lỏi và tìm kiếm những khoảng trống trong hệ thống miễn dịch cộng đồng, từ đó gây ra những hậu quả khôn lường và nghiêm trọng hơn trong tương lai.
Do đó, việc khôi phục và duy trì mức miễn dịch cộng đồng cao như trước đây chính là chìa khóa then chốt nhất để ngăn chặn triệt để các đợt bùng phát dịch sởi sau này.