Trên bàn cờ châu Á của Nhà Trắng, ASEAN chiếm một vị thế chiến lược. Lần đầu tiên, một cuộc họp thượng đỉnh giữa Mỹ và toàn bộ 10 lãnh đạo ASEAN được tổ chức vào ngày 15/11. Cuộc hội đàm này sẽ đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Mỹ -ASEAN, mở ra triển vọng cho một chính sách ngoại giao năng động của Mỹ tại Đông Nam Á.
Ngày 13/11, lên đường sang châu Á, Tổng thống Mỹ Barack Obama mang tham vọng đổi mới và phát triển các mối liên minh với lục địa này. Thông điệp của ông có thể được tóm tắt là Mỹ đã hiện diện trở lại tại châu Á, chứ không lơ là khu vực này và chỉ tập trung nỗ lực vào Trung Đông như trước đây. Lên máy bay đi thăm Nhật Bản, ông Barack Obama sẽ phá kỷ lục Tổng thống Mỹ có nhiều chuyến công du nước ngoài trong năm đầu của nhiệm kỳ. Tính từ tháng giêng đến nay, vòng công du châu Á lần này là chuyến đi thứ tám của ông Obama ra nước ngoài. Tổng thống Mỹ lần lượt sẽ đến Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc và Hàn Quốc. Tại Singapore, ông Barack Obama sẽ tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương APEC.
 Tổng thống Barack Obama thổi một luồng sinh khí mới vào quan hệ với ASEAN. Ảnh: Reuters |
Dĩ nhiên, ưu tiên của Washington là phát triển quan hệ kinh tế và xuất khẩu của Mỹ trong một khu vực có có khả năng đạt mức tăng trưởng 7% trong năm tới. Điều này cũng sẽ được khẳng định trong chặng dừng chân ở Trung Quốc của ông Obama.
Tuy nhiên, chuyến công du này còn mang tính chính trị. Tại Singapore, ông Barack Obama sẽ gặp gỡ lãnh đạo của các nước trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, ASEAN. Đồng thời, trong suốt chuyến đi này các vấn đề liên quan đến Iran, Myanmar, CHDCND Triều Tiên và Afghanistan cũng sẽ được đề cập tới.
Theo kế hoạch, ông Obama sẽ thăm Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc và Hàn Quốc; có các cuộc hội đàm với Thủ tướng Nhật Yukio Hatoyama, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào và Thủ tướng Ôn Gia Bảo, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak; ngoài ra ông còn có các cuộc gặp song phương với Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và với Tổng thống Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono - đất nước ông từng sống thời thơ ấu từ năm 1967 - 1971. Tổng thống Obama cũng sẽ tham dự Hội nghị cấp cao APEC và Hội nghị các nhà lãnh đạo ASEAN và Mỹ lần thứ nhất tại Singapore. |
Đây sẽ là lần đầu tiên, một cuộc họp thượng đỉnh giữa Mỹ và toàn bộ 10 lãnh đạo ASEAN được tổ chức. Bởi vậy, cuộc hội đàm này sẽ đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Mỹ - ASEAN. Trước đây, Tổng thống George W. Bush đã gặp gỡ nhiều lần 7 lãnh đạo ASEAN: vào tháng 10/2002 tại Los Cabos, Mêhicô; tháng 12/2005 tại Busan, Hàn Quốc; và tháng 9/2007 tại Sydney, Úc. Thế nhưng, các cuộc tiếp xúc này nằm trong khuôn khổ của Diễn đàn APEC. Ba nước Campuchia, Lào, Myanmar không được mời tham dự, bởi vì họ không là thành viên của APEC.
Lần này, tại Singapore, toàn bộ 10 thành viên của ASEAN đều có mặt. Singapore đã chọn khách sạn Shangri-la làm địa điểm tổ chức hội nghị, tại một nơi khác với Diễn đàn APEC. Tầm quan trọng của Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - ASEAN còn được thể hiện qua sự kiện đôi bên đã thỏa thuận kéo dài thời gian thảo luận, từ 40 phút được dự trù ban đầu lên thành 90 phút. Cũng trong mục tiêu nâng quan hệ đối tác với ASEAN lên tầm cao mới, ông Kurt Campbell, trợ lý ngoại trưởng Mỹ đã cho biết, tại Singapore, Tổng thống Mỹ Obama sẽ chính thức mời toàn bộ lãnh đạo ASEAN sang Mỹ vào năm tới.
Đằng sau các cuộc tiếp xúc cấp cao mang tính biểu tượng, thực chất là Mỹ, dưới sự lãnh đạo của Barack Obama đang thổi một luồng sinh khí mới vào quan hệ với ASEAN, xem đây là một địa bàn mở rộng ảnh hưởng của Mỹ.
Trong tương lai gần, Washington sẽ chính thức tham gia Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á, sau khi đã đặt bút ký vào Hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau với ASEAN, vào đầu năm nay. Mặt khác, Washington cũng đang nghiên cứu tính khả thi cho dự án thành lập Khu vực mậu dịch tự do giữa Hoa Kỳ và khối ASEAN, để bắt kịp với sự cạnh tranh của Trung Quốc, Ấn Độ, Australia, New Zealand và Hàn Quốc, các nước đã hoàn tất Hiệp định Tự do mậu dịch với Đông Nam Á.
Như ông Jeffrey Bader, cố vấn cho tổng thống Mỹ về châu Á đã kết luận: "Trong thời đại châu Á tiếp tục vươn dậy và nhiều tổ chức cũng như cơ cấu mới thành hình, Mỹ sẽ chủ động tham gia trên sân chơi này, chứ không khoanh tay đứng nhìn".
Bảo Thạch
(Theo RFI)