Sau 12 năm không có thay đổi lớn, Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) vừa công bố bản cập nhật hướng dẫn điều trị các triệu chứng mãn kinh. Điểm đáng chú ý là liệu pháp hormone được khuyến nghị là phương pháp điều trị đầu tiên đối với những phụ nữ phù hợp, đồng thời hướng dẫn cũng bổ sung các lựa chọn không dùng hormone.
Việc cập nhật nhằm giúp bác sĩ có cơ sở lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, khắc phục tình trạng nhiều phụ nữ chưa được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn mãn kinh.
1. Những thay đổi quan trọng trong hướng dẫn điều trị mãn kinh mới
Theo ACOG, các triệu chứng mãn kinh có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, giấc ngủ, công việc và chất lượng cuộc sống của phụ nữ. Báo cáo cho biết, từ 50% đến 92% phụ nữ gặp các triệu chứng vận mạch như bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm. Tỷ lệ gặp rối loạn giấc ngủ liên quan đến mãn kinh dao động từ 16% đến 66%. Đáng chú ý, hơn 1/3 phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và sau mãn kinh gặp các triệu chứng trầm cảm.
Trước thực tế này, hướng dẫn mới đưa ra một số khuyến nghị quan trọng:
Liệu pháp hormone là lựa chọn điều trị đầu tay: Được khuyến nghị cho các triệu chứng mãn kinh, đặc biệt là triệu chứng vận mạch như bốc hỏa và đổ mồ hôi ban đêm ở những phụ nữ phù hợp.
Cân nhắc thời điểm bắt đầu điều trị: Liệu pháp hormone nên được bắt đầu trước 60 tuổi hoặc trong vòng 10 năm kể từ khi mãn kinh ở những người có khả năng sử dụng hormone.
Cá thể hóa điều trị: Quyết định sử dụng hormone cần dựa trên trao đổi giữa bác sĩ và người bệnh, cân nhắc triệu chứng, tuổi tác, tiền sử bệnh và nguy cơ mắc các bệnh như tim mạch, ung thư vú, huyết khối tĩnh mạch.
Có lựa chọn không dùng hormone: Với phụ nữ không muốn hoặc có chống chỉ định sử dụng hormone, hướng dẫn đề cập các thuốc đối kháng thụ thể neurokinin, gồm fezolinetant và elinzanetant. Thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI và SNRI cũng có thể được sử dụng để cải thiện triệu chứng vận mạch và trầm cảm.
Kết hợp các biện pháp hỗ trợ: Liệu pháp nhận thức hành vi, can thiệp dựa trên chánh niệm, tập thể dục, thôi miên lâm sàng và châm cứu có thể hữu ích đối với giấc ngủ và tâm trạng.
Thận trọng với thảo dược: ACOG cho biết bằng chứng không ủng hộ việc sử dụng phytoestrogen và các chất bổ sung thảo dược để điều trị triệu chứng mãn kinh. Những sản phẩm này tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe và không được FDA quản lý.
Không tự ý ngừng hormone: Phụ nữ đang sử dụng liệu pháp hormone cần trao đổi với bác sĩ trước khi ngừng điều trị để đánh giá những lợi ích và nguy cơ có thể xảy ra.
Một điểm đáng chú ý khác là hướng dẫn mới không còn áp dụng cứng nhắc nguyên tắc sử dụng liều hormone thấp nhất trong thời gian ngắn nhất. Thời gian điều trị cần được xem xét lại đối với từng phụ nữ, căn cứ vào triệu chứng, tiền sử bệnh và mục tiêu điều trị.
Theo hướng dẫn của ACOG, liệu pháp hormone nên được cân nhắc bắt đầu trước tuổi 60. Ảnh: AI.
2. Vì sao liệu pháp hormone được khuyến nghị là phương pháp điều trị đầu tay?
Liệu pháp hormone từng trải qua nhiều tranh luận tại Mỹ. Năm 2002, kết quả sơ bộ từ thử nghiệm lâm sàng Sáng kiến Sức khỏe Phụ nữ (WHI) cho thấy liệu pháp hormone sử dụng để điều trị triệu chứng mãn kinh có liên quan đến nguy cơ ung thư vú, đột quỵ và bệnh tim cao hơn. Những kết quả này khiến thử nghiệm bị dừng lại và việc sử dụng liệu pháp hormone ở phụ nữ mãn kinh giảm mạnh. Trong nhiều năm sau đó, không ít phụ nữ được khuyên tránh sử dụng hormone, trong khi nhiều bác sĩ cũng ngần ngại kê đơn.
Tuy nhiên, các nghiên cứu tiếp theo đã chỉ ra những hạn chế của nghiên cứu ban đầu, trong đó có độ tuổi cao của người tham gia và các công thức hormone cụ thể được đánh giá.
Nhiều nghiên cứu công bố sau đó ghi nhận những lợi ích của liệu pháp hormone đối với phụ nữ mãn kinh, bao gồm cải thiện mật độ xương và sức khỏe tim mạch. Trong một phân tích tiếp theo công bố năm 2024, các nhà nghiên cứu thuộc thử nghiệm WHI ban đầu kết luận liệu pháp hormone là phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả đối với các triệu chứng mãn kinh.
Theo các chuyên gia, liệu pháp hormone có hiệu quả nổi bật trong kiểm soát những triệu chứng vận mạch, đặc biệt là bốc hỏa và đổ mồ hôi ban đêm. Đây cũng là phương pháp được ACOG đưa ra khuyến nghị mạnh đối với các triệu chứng này và tình trạng mất ngủ do chúng gây ra.
Tiến sĩ Brittany Katz, Giám đốc chương trình mãn kinh và sức khỏe tuổi trung niên tại Viện Sức khỏe Phụ nữ Katz cho biết, hướng dẫn mới giúp làm rõ các bằng chứng hiện có về lợi ích và tính an toàn của liệu pháp hormone. Đồng thời, việc công nhận các triệu chứng mãn kinh là những vấn đề sức khỏe thực sự cần được quan tâm sẽ giúp phụ nữ được điều trị đầy đủ hơn.
Dù vậy, liệu pháp hormone không dành cho tất cả phụ nữ. Các chuyên gia nhấn mạnh việc điều trị cần được cá thể hóa, không nên hiểu khuyến nghị mới là chỉ định sử dụng hormone đại trà.
3. Thời điểm bắt đầu liệu pháp hormone có ý nghĩa như thế nào?
Theo hướng dẫn của ACOG, liệu pháp hormone nên được cân nhắc bắt đầu trước tuổi 60 hoặc trong vòng 10 năm kể từ khi mãn kinh ở những phụ nữ phù hợp. Đây được xem là khoảng thời gian có sự cân bằng thuận lợi hơn giữa lợi ích và nguy cơ.
Theo Tiến sĩ Katz, phụ nữ trong nhóm tuổi này ít có khả năng mắc các bệnh tim mạch tiềm ẩn hơn so với những người bắt đầu sử dụng hormone ở tuổi cao hơn.
Tuy nhiên, mốc 60 tuổi hoặc 10 năm sau mãn kinh không có nghĩa là phụ nữ vượt qua thời điểm này hoàn toàn mất cơ hội sử dụng liệu pháp hormone. Tiến sĩ Lauren Streicher, giáo sư lâm sàng về sản phụ khoa tại Trường Y Feinberg thuộc Đại học Northwestern cho biết, phụ nữ vẫn có thể được cân nhắc điều trị ngoài khoảng thời gian trên, nhưng lợi ích có thể thấp hơn và nguy cơ cao hơn.
Do đó, việc bắt đầu hoặc tiếp tục điều trị cần được bác sĩ đánh giá trên từng trường hợp, thay vì áp dụng một giới hạn thời gian cứng nhắc cho tất cả mọi người.
4. Phụ nữ mãn kinh cần lưu ý gì khi lựa chọn điều trị?
Các chuyên gia nhấn mạnh, cập nhật hướng dẫn không đồng nghĩa với việc mọi phụ nữ mãn kinh đều cần sử dụng hormone. Điều quan trọng là xác định mức độ triệu chứng, tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh và nguy cơ cá nhân để lựa chọn phương pháp phù hợp.
Phụ nữ gặp các triệu chứng như bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm, mất ngủ, thay đổi tâm trạng ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống nên chủ động trao đổi với bác sĩ về các lựa chọn điều trị.
Đối với người đang sử dụng liệu pháp hormone, không nên tự ý ngừng thuốc. Việc tiếp tục hay dừng điều trị cần được bác sĩ đánh giá lại dựa trên lợi ích, nguy cơ, triệu chứng hiện tại và mục tiêu chăm sóc sức khỏe của từng người.
Hướng dẫn mới của ACOG được kỳ vọng góp phần thống nhất thực hành chăm sóc mãn kinh, giúp phụ nữ được cung cấp thông tin đầy đủ hơn, được lắng nghe và tham gia vào quyết định điều trị của chính mình.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
