Mỹ áp thuế 50% lên một loạt hàng hóa của Canada

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kích hoạt một 'sóng gió' mới trong quan hệ thương mại ở khu vực Bắc Mỹ, khi chính thức ký 3 tuyên bố áp mức thuế cao kỷ lục đối với hàng loạt mặt hàng nhập khẩu từ Canada hôm 20/7.

Theo thông báo chính thức từ Nhà Trắng, các tuyên bố vừa được phê chuẩn sẽ giáng đòn thuế quan 50% xuống danh mục hàng hóa xuất khẩu từ Canada vào thị trường Mỹ. Danh sách chịu tác động  từ các sản phẩm công nghiệp cốt lõi như xi măng đến các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu hằng ngày, rượu vang và thậm chí cả thiết bị thể thao.

Điều đáng chú ý là đợt áp thuế này bao trùm lên cả những danh mục vốn đang hưởng cơ chế bảo hộ thuế quan theo thỏa thuận USMCA. Dù vậy, Chính phủ Mỹ vẫn chủ động chừa lại một khoảng thở khi quyết định miễn trừ đối với nhiều mặt hàng năng lượng, phân bón potash, thủy sản cùng các loại khoáng sản thiết yếu nhằm tránh gây tổn hại cho chuỗi sản xuất nội địa.

Nguồn cơn khiến Washington đưa ra quyết định cứng rắn trên xuất phát từ cáo buộc cho rằng Canada đang áp dụng các chính sách thương mại bất bình đẳng và phân biệt đối xử đối với hàng hóa Mỹ. 

Nhà Trắng chỉ rõ, việc Chính phủ Canada tiếp tục duy trì mức thuế 25% đối với xe ô tô và linh kiện từ Mỹ không đáp ứng đủ tiêu chuẩn quy tắc xuất xứ theo USMCA, trong khi Ottawa lại không áp đặt rào cản tương tự lên các đối tác thương mại khác. Bên cạnh đó, hầu hết chính quyền các tỉnh tại Canada đã đơn phương ngừng thu mua và phân phối rượu bia xuất xứ từ Mỹ kể từ năm ngoái như một đòn đáp trả thương mại. 

Đồng thời, cơ chế quản lý nguồn cung sữa và phô mai khắt khe của Canada bị phía Mỹ tố là cố tình hạn chế xuất khẩu của Mỹ bằng mức thuế phạt vượt quota cao ngất ngưởng, trong khi lại dành chính sách ưu đãi thuận lợi hơn hẳn đối với các nhà cung cấp đến từ Liên minh Châu Âu (EU).

Thay vì dựa vào các luật khẩn cấp kinh tế vốn vừa bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ trong các vụ kiện trước đó, Tổng thống Trump đã căn cứ vào Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 - điều khoản chuyên biệt xử lý các hành vi phân biệt đối xử thương mại. Mức thuế mới được quy định sẽ có hiệu lực sau đúng 30 ngày kể từ khi ký kết, tạo một khoảng thời gian đệm quan trọng cho các hoạt động thương lượng. 

Động thái leo thang này diễn ra trong bối cảnh hai nước vẫn duy trì các mức thuế hiện hành như 25% đối với thép, nhôm và một số dòng xe hơi, đồng thời đang trong quá trình rà soát và điều chỉnh lại hiệp định USMCA theo cơ chế cập nhật định kỳ.

Phản ứng ngay lập tức trước bước đi của Washington, Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định các sắc lệnh áp thuế mới là hành vi vi phạm trực tiếp các cam kết trong USMCA. Lãnh đạo Chính phủ Canada nhấn mạnh quốc gia này luôn kiên định với các giá trị thương mại tự do và công bằng, thông qua việc đẩy mạnh mở rộng hợp tác thông qua việc ký kết hơn 20 đối tác kinh tế và an ninh mới. 

Dù vậy, Thủ tướng Carney khẳng định Canada vẫn sẵn sàng tăng cường các phiên đàm phán cấp cao với Mỹ trong những tuần tới nhằm giải quyết dứt điểm các bất đồng tồn đọng.

Ở cấp độ địa phương và giới kinh doanh, bầu không khí phản đối diễn ra vô cùng gay gắt. Thủ hiến tỉnh Ontario Doug Ford cảnh báo cứng rắn rằng nếu Mỹ thực sự triển khai mức thuế phạt này, Canada nên đáp trả tương xứng theo nguyên tắc "thuế đổi thuế, đô la đổi đô la". 

Ở góc độ đại diện doanh nghiệp, Bà Candace Laing, Lãnh đạo Phòng Thương mại Canada, bày tỏ sự nuối tiếc sâu sắc trước quyết định của phía Mỹ, đồng thời kêu gọi chính phủ hai bên nỗ lực tận dụng tối đa khoảng thời gian 30 ngày đệm để đạt được tiến triển thực chất trên bàn đàm phán. 

Cùng chung quan điểm, các tổ chức đại diện ngành sản xuất rượu chưng cất tại Mỹ cũng khẩn thiết thúc giục giải pháp thương lượng để khôi phục quyền truy cập thị trường và tránh gây thêm tổn hại tài chính cho doanh nghiệp cả hai nước.

Đánh giá về bản chất của quyết định này, chuyên gia kinh tế Scott Lincicome từ Viện Cato nhận định việc kích hoạt Điều 338 chính là "lựa chọn hạt nhân" trong chính sách thuế quan của Tổng thống Trump, có thể tạo ra đợt sóng bất ổn lớn cho nền kinh tế toàn cầu và ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều đối tác thương mại khác.