Bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) đang diễn ra tại New York (Mỹ), Ngoại trưởng ba nước Mỹ, Ấn Độ và Nhật Bản đã tổ chức một cuộc họp tay ba đầu tiên. Trọng tâm cuộc họp là thảo luận về cách thức tăng cường hợp tác giữa ba nước duy trì an ninh hàng hải ở vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương. Tình hình ở biển Đông được ba nước đặc biệt nhấn mạnh.
Ngoại trưởng Sushima Swaraj của Ấn Độ, Fumio Kishida của Nhật Bản và John Kerry của Mỹ.
Trong bản thông cáo báo chí được Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ công bố sau cuộc họp, ba Ngoại trưởng Sushima Swaraj của Ấn Độ, Fumio Kishida của Nhật Bản và John Kerry của Mỹ đã nhấn mạnh trên tầm quan trọng của luật pháp quốc tế và nhu cầu giải quyết hòa bình các tranh chấp. Một điểm rất đáng chú ý trong bản thông cáo là ba Ngoại trưởng: Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ đã nêu bật mối quan ngại về tình hình biển Đông khi nhấn mạnh đến tầm quan trọng của “quyền tự do hàng hải và hàng không, quyền làm thương mại mà không bị cản trở, kể cả ở vùng biển Đông”. Lãnh đạo ngoại giao ba nước cũng nhắc lại hậu thuẫn đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc chính trị đa phương và an ninh ở vùng châu Á - Thái Bình Dương. Trong lĩnh vực an ninh hàng hải, ba quốc gia đồng ý làm việc chung với nhau, hợp tác chặt chẽ hơn để duy trì an ninh trên biển. Thông cáo chung của cuộc họp xác định là “Mỹ và Ấn Độ hoan nghênh sự tham gia của Nhật Bản vào cuộc tập trận Mỹ Ấn Malabar 2015”. Ba nước cũng thỏa thuận thành lập một nhóm công tác ở cấp chuyên gia đặc trách vấn đề trợ giúp nhân đạo, cứu trợ thiên tai, nhằm nâng cao khả năng phối hợp để cùng nhau đối phó với những thảm họa phức tạp.
Bên cạnh đó, hồ sơ biển Đông quả là mối bất đồng quan trọng hiện nay giữa Mỹ và Trung Quốc. Trung thành với chiến lược được triển khai trong thời gian gần đây, giới lãnh đạo Mỹ như đã tranh thủ mọi cơ hội để đề cập đến các hành vi bị cho là quá đáng của Trung Quốc tại biển Đông trước công luận thế giới.
Trong bài phát biểu trước Đại hội đồng LHQ, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã không ngần ngại hàm ý chỉ trích Trung Quốc trong vấn đề biển Đông, Chủ tịch Trung Quốc cũng phản bác một cách xa gần ngay sau đó. Theo Tổng thống Mỹ Barack Obama, Mỹ không có bất kỳ tuyên bố chủ quyền nào ở biển Đông và cũng không phán xét bên nào về yêu sách biển đảo khu vực. Thế nhưng, theo ông Obama: “Tương tự như mọi quốc gia tập trung tại đây (tức là tại LHQ), chúng tôi có lợi ích trong việc duy trì các nguyên tắc cơ bản của tự do hàng hải, tự do thương mại và trong việc giải quyết tranh chấp thông qua luật pháp quốc tế chứ không phải là luật lệ của sức mạnh. Do vậy, chúng tôi sẽ bảo vệ những nguyên tắc đó, đồng thời khuyến khích Trung Quốc và các bên tranh chấp khác giải quyết bất đồng của mình một cách hòa bình”.
Phát biểu không lâu sau Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dù không trả lời trực tiếp, nhưng đã đả kích Mỹ một cách bóng gió khi lên án điều ông gọi là “tâm lý Chiến tranh Lạnh” và việc các đại cường sử dụng vũ lực. Đối với ông Tập: “Luật rừng đã làm cho số phận kẻ yếu nằm trong tay kẻ mạnh. Đó không phải là cách thức mà các nước nên dùng trong bang giao”; “Những ai đã chọn cách tiếp cận nặng tay khi dùng vũ lực sẽ thấy rằng họ đã chỉ nâng một tảng đá lên để thả xuống chính chân của mình”.
Họp với Ngoại trưởng Asean, Ngoại trưởng nói Mỹ sẽ không chấp nhận các giới hạn tự do hàng hải và hàng không tại khu vực biển Đông. Thông điệp được đưa ra trong khuôn khổ họp cấp Ngoại trưởng Mỹ và Asean tại New York. Ngoại trưởng Kerry nói rằng Mỹ ủng hộ các thành viên Asean trong bối cảnh các nước nỗ lực lớn để duy trì hòa bình và ổn định tại biển Đông. Không đề cập tới tên của bất kỳ nước nào đang tạo ra thách thức, ông Kerry nói: “Tôi nói rõ thế này. Mỹ sẽ không chấp nhận việc giới hạn tự do hàng hải và hàng không và những việc sử dụng biển vào các mục đích bất hợp pháp khác. Bất kể đó là tàu chiến lớn hay là một chiếc thuyền đánh cá nhỏ, nguyên tắc là rất rõ ràng: quyền của tất cả các nước phải được tôn trọng. Chúng ta rõ ràng là đối diện với không ít thách thức nhưng chúng ta có thể đạt được nhiều nếu hợp tác cùng nhau”.
(Theo AFP, CNN)
Quỳnh Diệp
