Cách Tết vài tháng, người ngoại tỉnh lại hối hả đổ về các thành phố lớn để mưu sinh kiếm tiền cho một mùa cuối năm chi tiêu đầy tốn kém. Thủ đô Hà Nội là một điểm đến "hấp dẫn" và những ngày này lượng người mưu sinh theo thời vụ tăng lên đáng kể, từ những người buôn bán vặt cho tới những người đi... bán sức lao động. Mỗi người một công việc, một cách mưu sinh khác nhau nhưng họ đều có chung một mục đích là kiềm tiền cho Tết...
Những người đi bán sức lao động
Mới tờ mờ sáng, vậy mà tại các khu vực chợ lao động như: khu vực đầu chợ Bưởi, cổng chợ hoa Quản An, cầu Mai Động, gầm cầu vượt cạnh Đại học Sư phạm... đã rất đông người làm thuê, làm mướn đứng đợi việc. Họ thường thuê trọ quanh đó và ai cũng dậy thật sớm ra đứng đợi việc, cầu mong may mắn đến với mình khi có ai đó đến thuê mướn đi làm. Với những người nông dân ở các huyện ngoại thành, nhân lúc nông nhàn muốn đi làm thuê kiếm thêm thì họ phải dậy thật sớm, thậm chí là 3 - 4 giờ sáng để đạp xe vào các tụ điểm đứng đợi việc. Chị Lê Thị Hà, ở Kiêu Kỵ (Gia Lâm) kể: "Hầu như năm nào cận Tết tôi cũng đi làm thêm để lấy tiền lo toan cho rất nhiều chi phí tốn kém dịp Tết. Hàng ngày, từ 4 giờ sớm là tôi đã trở dậy để đạp xe vào khu vực cầu Mai Động chờ việc. Gặp việc gì làm việc đó, miễn sao có tiền...". Theo như chị Hà cho biết thì cuối năm công việc cũng có nhiều hơn đôi chút do các nhà dân đều có thêm nhiều việc "phát sinh" như dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, thu dọn đồ đạc để đón Tết.
 |
Anh Trần Văn Tám, quê Thanh Hóa, vừa ra Hà Nội được hơn tuần và chuyên đứng đợi việc ở khu vực Giáp Bát cho hay: "Nói chung việc gì em cũng làm, tất nhiên phải lương thiện, chân chính cho dù nó nặng nhọc đến đâu. Mấy bữa nay có nhiều người tới thuê đi đào đất, xây trát sửa sang lại các gian bếp, bờ tường, san lát lối đi... Công việc vất vả, nặng nhọc nhưng đồng tiền kiếm được cũng chỉ gọi là đủ sống qua ngày và tiết kiệm được đôi chút dành cho Tết...".
Mùa cuối năm xây dựng nhiều nên người lao động ngoại tỉnh cũng hay được các chủ thầu, các gia đình thuê mướn kéo cát, chở gạch, vật liệu xây dựng nói chung. Chủ một công trình xây dựng nhà dân ở Cầu Giấy kể: "Mỗi hôm có nhiều việc tôi lại ra chợ Bưởi "nhặt" mấy lao động tự do vào làm. Có thể là khoán việc, cũng có thể là trả công nhật và nuôi ăn. Nói chung làm sao để qua một ngày làm, người lao động có mức thu nhập (trừ ăn rồi) là khoảng 70 -100 ngàn đồng."
Bác Nam, mặc dù năm nay gần 60 tuổi, quê Hưng Yên, vậy mà vẫn đi làm thuê mùa cuối năm. Bác bảo, ở nhà dịp này cũng chẳng có công việc gì làm nên ra Hà Nội kiếm thêm đồng tiền giúp đỡ cho con cháu tiêu Tết. Lên được 10 hôm nay thì chỉ 6 hôm có việc nên trừ tiền ăn, thuê trọ rồi số tiền ky cóp được mới chỉ là vài ba trăm ngàn đồng. Bác hy vọng từ giờ tới áp Tết làm sao đó mang được vài triệu về là tốt rồi...
Mặc dù mùa cuối năm công việc phát sinh rất nhiều nhưng do số lượng người lao động ngoại tỉnh đổ về đông nên "cầu" đã vượt "cung", vì thế mà không ít người lao động bị "ế", đứng đợi việc cả ngày mà vẫn không có ai thuê mướn.
Chị Huệ, một người lao động thời vụ đứng đợi việc ở Quảng An với vẻ mặt buồn buồn kể: "Em đứng đợi việc ở đây hàng ngày, nhưng không phải ngày nào cũng có việc mà nhiều hôm chờ mãi đành phải về không. Cả chợ lao động có tới mấy chục người đứng nên cơ hội để kiếm được người thuê mướn nhiều hôm chẳng khác nào... đi câu!".
Là những người đi bán sức lao động để lấy tiền nên đại đa số họ đều có sức khỏe tốt. Có những anh nhìn người nhỏ thó, gầy gò vậy mà vác bao xi măng lên tầng 4 chạy phăng phăng. Có chị, thân hình cũng chỉ tầm chưa đầy 45 kg vậy mà gánh trên vai khối lượng cát còn nặng hơn trọng lượng cơ thể mình. Đã thế, suốt cả ngày lao động chị gánh tới cả trăm gánh...
Trừ những hôm không có việc, chứ khi có người thuê mướn thì cho dù làm công việc gì đi nữa, sau một ngày cật lực lao động thường là mỗi người cũng có trên dưới 100 ngàn đồng. Với số tiền kiếm được đó, người lao động chi tiêu cực kỳ tằn tiện. Họ thuê nhà chung và chấp nhận sống chật chội miễn sao càng giảm chi phí càng tốt. Anh Hà, một lao động ngoại tỉnh kể rằng, những hôm không có việc thì chỉ dám ăn suất cơm 7 - 10 ngàn đồng là cùng, hoặc làm gói mì tôm cho xong bữa. Nếu hôm nào đi làm, có tiền thu nhập thì mới ăn no...
Dường như không ai bảo ai, tất cả mọi người lao động đều rất tiết kiệm và họ tiết kiệm cho một mục đích... Tết mà trước khi ra đi họ đã quyết phấn đấu đạt được.
Và những người buôn bán nhỏ
Tới những khu chợ đầu mối vào ban đêm mới thấy lượng người mưu sinh buôn bán những ngày tháng cuối năm này đông lên gấp bội phần. Tại chợ rau đầu mối đêm Dịch Vọng, người buôn bán nhỏ lẻ đổ về đây mua hàng đông hơn hẳn tháng trước. Bà Lan, chủ sạp rau xanh nói rằng năm nào chẳng thế, dịp cuối năm là dân ngoại tỉnh đổ lên buôn rau nhiều lắm. Chỉ cần vốn liếng khoảng vài ba trăm ngàn đồng là họ đã có thể hành nghề buôn được rồi. Mua rau quả ở chợ đầu mối rẻ, họ tỏa về các ngõ phố, vỉa hè để bán lẻ và qua ngày họ cũng có thể kiếm được từ dăm chục ngàn đến hơn trăm ngàn đồng. "Mục sở thị" chợ rau đêm này, cuối cùng tôi cũng tìm ra được một chị vừa mới từ quê lên Hà Nội buôn rau. Chị nói tên Nga, quê Phú Thọ và qua tâm sự, tôi được biết đã 5 năm nay, cứ dịp cuối năm là chị lại khăn gói xuống Hà Nội thuê nhà buôn rau. Chị bảo: "Buôn rau xanh cần vốn ít, lại cho thu nhập hàng ngày nên sự tích cóp là có thật, mặc dù không nhiều. Mỗi ngày trung bình tôi chỉ lãi được khoảng trên dưới 100 ngàn thôi. Phải thức khuya, dậy sớm bán hàng cả ngày cũng vất vả lắm...".
 Ảnh: Khiếu Minh |
Quả là với số vốn bỏ ra rất ít, chỉ khoảng vài trăm ngàn đồng nên nhiều người hành nghề buôn rau cũng phải. Người ta có thể gồng gánh, có thể đèo bằng chiếc xe đạp cà tàng và rong ruổi khắp nẻo phố phường. Chị Hảo, một người ở Bắc Giang xuống Hà Nội làm nghề buôn rau đã chọn một ngõ phố ở quận Cầu Giấy để ngồi bán. Chị phải "thuê" mặt bằng trên vỉa hè của một gia chủ với giá 300.000 đồng/tháng. Cứ sáng sớm là chị lại ra chợ đêm Dịch Vọng mua buôn rau mang về bán lẻ. Vì là một ngõ phố đông đúc người nên mức tiêu thụ rau của chị cũng rất lớn. Chị "tiết lộ", mỗi ngày trừ chi phí tất cả rồi chị cũng còn "để" được hơn trăm ngàn đồng. "Mặc dù buôn rau được, có thu nhập nhưng tôi không thể chuyển xuống buôn quanh năm mà chỉ buôn trong khoảng 2 tháng cuối năm thôi vì gia đình tôi neo đơn lắm, các cháu còn nhỏ, chồng lại vừa mới mất..."- chị Hảo cho biết!
Cũng như những người đi bán sức lao động, với những người ra Hà Nội đi buôn bán để phục vụ nhu cầu Tết thì nghề buôn gì họ cũng có thể chọn, miễn sao vốn ít, có thu nhập. Một số người chọn nghề buôn hoa quả, như trường hợp anh Nguyễn Thanh Lâm và vợ là chị Hà Thị Lan, quê Nam Định. Hai vợ chồng thường lấy buôn hoa quả ở chợ đầu mối Long Biên rồi mang về một chợ ở ngoại thành bán. Những thứ hoa quả mà vợ chồng anh chị chọn buôn chỉ là loại... 2 - 3, nghĩa là hơi dập nát, phù hợp với túi tiền của người nông dân và lao động nghèo. Hôm nào anh chồng cũng đèo 2 - 3 tạ hàng cho vợ bán và qua mỗi hôm, sự tích cóp cứ tăng lên cùng một mùa Tết đủ đầy, đầm ấm và vui tươi đang là cái đích phấn đấu của hai vợ chồng. Cả hai vợ chồng anh chị cũng chỉ đi buôn theo thời vụ chứ không buôn quanh năm, bởi theo anh Lâm cho biết thì gia đình anh chị còn cha mẹ già, con nhỏ, đồng ruộng, nên không thể rời quê cả năm được. Hai tháng cuối năm là khoảng thời gian kiếm Tết nên anh chị nhờ người em tới lo toan, quán xuyến gia đình để rảnh rang đi buôn...
Chị Thắm, ở Kinh Môn (Hải Dương) lên Hà Nội mưu sinh mùa Tết lại chọn cho mình cách buôn hoa lụa, cây cảnh giả. Hàng ngày chị cất hàng từ các chủ đầu nậu ở Hàng Mã, Đồng Xuân, hay tận nơi sản xuất rồi tung tẩy xe đạp đi các phố bán rong. Địa bàn bán hàng của chị còn vươn xa tận các huyện ngoại thành Đông Anh, Sóc Sơn, Mê Linh... Dịp này, cách Tết còn xa nên các mặt hàng này bán vẫn chưa chạy nên chị Thắm hy vọng đến những ngày cận Tết sẽ "kiếm" cho chồng con một cái Tết đạm bạc với đủ đầy hương vị...
Công việc buôn chậu cảnh, buôn các loại nông thổ sản vào mùa cuối năm cũng đang đắt hàng khiến không ít người chọn. Bác Tùng ở Thổ Tang, Vĩnh Phúc hàng ngày cất các chậu gốm cảnh ở bến Bạc mang vào phố bán. Bác kể: "Hầu như nhà ai cũng cần chậu hoa, lọ hoa để trang hoàng cho dịp Tết nên dịp này tôi buôn cũng tạm được. Mặt hàng này từ khoảng 15 tháng chạp âm lịch đến Tết chắc chắn sẽ đắt hàng... như tôm tươi”.
Những người ngoại tỉnh mưu sinh thời vụ mùa Tết thường là tới tận những ngày cận Tết mới trở lại quê nhà vì mấy ngày áp Tết mới là những ngày "trúng mánh". Chị Hà Thị Nga, một người buôn hoa, cây cảnh dạo kể rằng: "Năm nào em cũng phải buôn tới tận hết sáng 30 Tết mới bắt xe về quê. Nhiều năm, chỉ buổi sáng 30 Tết thôi mà thu nhập buôn bằng cả tuần những ngày trước, vì thế em phải cố...".
Một mùa mưu sinh cho Tết của người lao động ngoại tỉnh lại đã và đang bắt đầu. Đằng sau những giọt mồ hôi, những toan tính, lo âu của những người lao động kia luôn ẩn chứa biết bao những trăn trở, những dự định chi tiêu cho Tết. Hy vọng là sau bao ngày xa quê với muôn vàn vất vả cực nhọc, hết thảy mọi người lao động sẽ có Tết - một cái Tết đủ đầy hương vị đầm ấm vui tươi.
Tuấn Anh