1. Tác dụng của mướp đắng
Theo Đông y, mướp đắng vị đắng, lạnh, vào các kinh tỳ vị tâm can; có tác dụng thanh giải thử nhiệt, minh mục giải độc, dùng cho các trường hợp nhiệt bệnh sốt nóng mất nước, hội chứng lỵ, viêm cấp tính đường tiết niệu, sỏi đường tiết niệu, mụn nhọt, viêm kết mạc mắt cấp tính (đau mắt đỏ), bệnh tiểu đường.
Mướp đắng không chỉ là một thực phẩm ít calo, giàu chất xơ mà còn chứa nhiều chất dinh dưỡng và chất chống oxy hóa. Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), mướp đắng là nguồn cung cấp canxi, magiê, kali, vitamin A, vitamin C, kẽm. Vitamin C có trong mướp đắng không chỉ giúp tăng cường hệ miễn dịch mà còn rất tốt cho da và xương còn vitamin A cũng hỗ trợ hệ miễn dịch, thị lực, sức khỏe sinh sản.
Các khoáng chất như canxi, magiê, kali, sắt, kẽm rất cần thiết cho sức khỏe, giúp giữ cho răng, xương, tế bào máu khỏe mạnh đồng thời hỗ trợ chức năng não, cơ bắp, dây thần kinh và hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, mướp đắng còn có những tác dụng tiềm năng nổi bật gồm:
Mướp đắng có thể giúp kiểm soát lượng đường trong máu
Mướp đắng có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết nhờ chứa các hợp chất hoạt tính sinh học và hàm lượng chất xơ cao. Một số nghiên cứu cho thấy peptide mcIRBP-19 chiết xuất từ mướp đắng có khả năng cải thiện kiểm soát glucose ở người mắc đái tháo đường. Ngoài ra, chất xơ trong mướp đắng giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu glucose, từ đó hạn chế tăng đường huyết sau ăn.
Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ để khẳng định mướp đắng là phương pháp điều trị đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường. Người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc điều trị bằng mướp đắng mà cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
Mướp đắng giàu chất xơ, ít đường có thể hỗ trợ giảm đường huyết tự nhiên. Ảnh AI
Hỗ trợ làm giảm cholesterol
Nồng độ cholesterol cao có thể dẫn đến tích tụ mảng bám trong lòng động mạch, buộc tim phải hoạt động gắng sức hơn để bơm máu, dẫn đến làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim.
Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy những người sử dụng chiết xuất mướp đắng trong 30 ngày có mức cholesterol LDL (cholesterol 'xấu') thấp hơn so với nhóm dùng giả dược. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu không ghi nhận bất kỳ thay đổi nào ở các chỉ số như huyết áp hay triglyceride – những yếu tố có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh tim. Chính vì vậy, vẫn cần có thêm các nghiên cứu quy mô lớn hơn để xác nhận tác dụng của mướp đắng đối với cholesterol.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Mướp đắng có thể là một thực phẩm bổ sung hiệu quả trong chế độ ăn giảm cân nhờ hàm lượng calo thấp và chứa các dưỡng chất có lợi như chất xơ. Chất xơ di chuyển rất chậm qua đường tiêu hóa, giúp cơ thể cảm thấy no lâu hơn, đồng thời làm giảm cảm giác đói và thèm ăn.
Bên cạnh đó, mướp đắng cũng có đặc tính nhuận tràng, có thể hỗ trợ tiêu hóa với các trường hợp bị táo bón.
Có thể giúp ngăn ngừa ung thư
Một số nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy các hợp chất trong mướp đắng có thể ức chế sự phát triển hoặc thúc đẩy tiêu diệt một số tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các kết quả này chưa đủ để khẳng định mướp đắng có tác dụng phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người.
Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chất lượng cao khuyến cáo sử dụng mướp đắng hoặc các chế phẩm từ mướp đắng để điều trị ung thư. Người bệnh không nên thay thế hoặc trì hoãn các phương pháp điều trị chuẩn bằng loại thực phẩm này.
Ngoài những lợi ích này, mướp đắng còn có tác dụng chống viêm, tăng cường hệ miễn dịch.
2. Ai không nên dùng mướp đắng?
Mặc dù mướp đắng là thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng và có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng không phải ai cũng phù hợp để sử dụng.
Người đang dùng insulin: Mướp đắng có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu. Vì vậy, người đang dùng insulin hoặc các thuốc điều trị đái tháo đường cần thận trọng, bởi việc kết hợp có thể khiến đường huyết giảm quá mức.
Phụ nữ mang thai hoặc có kế hoạch mang thai: Nên thận trọng khi sử dụng mướp đắng, đặc biệt là các chế phẩm chiết xuất hoặc thực phẩm bổ sung từ mướp đắng. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy các hợp chất trong mướp đắng có thể gây ảnh hưởng bất lợi đến thai kỳ, bao gồm nguy cơ độc tính đối với thai hoặc kích thích co bóp tử cung. Tuy nhiên, bằng chứng trên người còn hạn chế. Vì vậy, phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng các chế phẩm từ mướp đắng với mục đích chữa bệnh và nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Người có tiền sử dị ứng với các loại thực vật thuộc họ bầu bí như dưa chuột, dưa lưới hoặc bí cũng nên tránh ăn mướp đắng để hạn chế nguy cơ xảy ra phản ứng dị ứng.
Ngoài ra, với các trường hợp có ý định ăn mướp đắng thường xuyên hoặc với lượng lớn nhằm hỗ trợ sức khỏe cần tham khảo ý kiến bác sĩ, nhất là người đang mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc điều trị để tránh tác dụng phụ hay tương tác thuốc xảy ra.
