Chiều 30/10, tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Trần Thị Thu Phước (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) và Nguyễn Xuân Nghiêm (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, gắn trách nhiệm với nguồn lực và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã.
Toàn cảnh phiên thảo luận chiều 30/10. Ảnh: Media Quốc hội
Tăng phụ cấp phải gắn với hiệu quả
Đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong triển khai chính sách an sinh, chăm lo đội ngũ cán bộ cơ sở, đại biểu Trần Thị Thu Phước cho biết, từ ngày 1/7/2026, phụ cấp của cán bộ, công chức cấp xã tăng từ 25% lên 55%.
Theo đại biểu, đây là chính sách cần thiết trong bối cảnh sau sắp xếp, số thôn, tổ dân phố giảm hơn 46%, trong khi địa bàn quản lý của mỗi xã rộng hơn và Chính phủ tiếp tục phân cấp thêm nhiều thủ tục hành chính về địa phương. Khối lượng công việc, trách nhiệm của cấp xã ngày càng lớn, đòi hỏi cán bộ phải có năng lực chuyên môn và khả năng giải quyết công việc thực chất hơn.
ĐBQH Trần Thị Thu Phước - Đoàn ĐBQH Quảng Ngãi. Ảnh: Media Quốc hội
Tuy nhiên, tăng thu nhập mới chỉ giải quyết một phần vấn đề. Điều người dân quan tâm là thủ tục có nhanh hơn, công việc có được giải quyết dứt điểm và thái độ phục vụ có tốt hơn hay không. Nếu đãi ngộ tăng nhưng cơ chế đánh giá vẫn bình quân, cào bằng sẽ khó tạo động lực cho người làm tốt.
Đại biểu đề nghị cụ thể hóa Nghị quyết 30 của Trung ương về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp theo hướng gắn một phần thu nhập tăng thêm với kết quả công việc có thể đo lường, như tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và số vụ việc được xử lý dứt điểm tại xã.
Cùng với đó, cần tạo cơ hội đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm đối với cán bộ có năng lực, kết quả công tác tốt; xây dựng cơ chế luân chuyển hai chiều giữa cấp tỉnh và cấp xã. Đặc biệt, phải đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong chỉ đạo, tháo gỡ những vướng mắc phát sinh tại cơ sở.
Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với nguồn lực
Cũng quan tâm đến hoạt động của chính quyền cấp xã sau sắp xếp, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm - Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng đề nghị thực hiện phân cấp theo lộ trình phù hợp với năng lực thực thi của từng địa phương, hoàn thiện cơ chế ủy quyền có điều kiện.
Theo đại biểu, năng lực thực thi giữa các địa bàn có sự khác biệt, đồng bằng khác miền núi, nông thôn khác đô thị. Nếu phân quyền đồng loạt, áp dụng giống nhau sẽ khiến nhiều địa phương gặp khó khăn, nhất là ở miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, cần rà soát, phân định rõ nhiệm vụ giữa cấp tỉnh và cấp xã, chỉ phân cấp khi cấp xã đủ năng lực thực hiện, nhất là những công việc đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao, tiềm ẩn rủi ro lớn.
ĐBQH dự phiên thảo luận về kinh tế - xã hội chiều 30/10. Ảnh: Media Quốc hội
Đại biểu nhấn mạnh, phân cấp, phân quyền phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực. Việc giao nhiệm vụ nhưng không giao đủ kinh phí, nhân lực, cơ sở vật chất, dữ liệu và quy trình phối hợp sẽ khiến cấp xã khó hoàn thành công việc, thậm chí phát sinh ách tắc, sai sót. Cơ quan chuyển giao cũng cần làm rõ trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ và kiểm tra thực hiện, không để cấp xã phải tự xoay xở với những nhiệm vụ vượt quá khả năng.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, bố trí biên chế phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đặc thù địa bàn. Thực tế, một số phòng chuyên môn cấp xã đang phải phụ trách nhiều lĩnh vực, vừa giải quyết công việc thường xuyên, vừa tiếp nhận nhiệm vụ mới, trong khi phải phối hợp với nhiều sở, ngành. Đặc biệt, cán bộ cơ sở ở miền núi, biên giới phải thường xuyên bám thôn, bản, bám nhân dân trong điều kiện đi lại khó khăn.
Do đó, đại biểu đề nghị rà soát chức năng, nhiệm vụ, tổ chức các phòng chuyên môn khoa học, rõ trách nhiệm, tránh chồng chéo; đồng thời căn cứ khối lượng công việc, mức độ phân cấp và đặc điểm địa bàn để bố trí biên chế hợp lý, bảo đảm chính quyền cơ sở hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.
