Trong Bài 1: Các con đường đào tạo, hệ thống văn bằng và thuật ngữ y khoa trên thế giới của loạt bài Đổi mới đào tạo và cấp giấy phép hành nghề y khoa cần cái nhìn tổng thể, xuyên suốt, chúng tôi đã phân tích về các con đường đào tạo y khoa, sự đa dạng của hệ thống văn bằng cũng như tiến trình hội tụ quốc tế.
Bài 2 này chúng tôi sẽ đi sâu nhận diện các thách thức hệ thống, sự chuyển dịch vai trò của người hành nghề và đề xuất chiến lược cho giáo dục y khoa trong bối cảnh mới.
Nhận diện các thách thức hệ thống trong bối cảnh mới
Các mô hình đào tạo và thuật ngữ phản ánh hệ thống đào tạo y khoa được thiết kế đáp ứng nhu cầu xã hội về chăm sóc sức khỏe. Hệ thống này dựa trên bối cảnh văn hóa, lịch sử, chính trị, kinh tế vốn đã thay đổi đáng kể từ những hệ thống đầu tiên. Tuy nhiên, hệ thống cơ bản trong đào tạo y khoa phần lớn vẫn giống nhau, bất chấp nỗ lực cải tổ, đổi mới từ nhiều khu vực và quốc gia. Một số chuyên gia lập luận là không phù hợp với mục đích (fit-for-purpose).
Căn cứ yêu cầu bắt buộc phải công khai xã hội, nhu cầu và các ưu tiên xã hội sẽ dẫn dắt giáo dục khoa, nhưng thực chất sự bắt buộc này dường như rất phức tạp. Nhu cầu xã hội thay đổi giữa các địa phương nơi các trường và hệ thống cơ sở chăm sóc sức khỏe liên kết phục vụ, cho đến thay đổi trong phạm vi quốc gia và quốc tế. Về mặt lịch sử, nhu cầu địa phương là ưu tiên nhưng việc tăng cường quốc tế hóa lại yêu cầu chúng ta cân nhắc lại nội dung nào là ưu tiên và làm thế nào tối ưu hóa cân bằng trong số các nhóm nhu cầu này.
Hơn nữa, sinh viên mất 6 năm để hoàn thành chương trình đào tạo để bước sang giai đoạn thực hành. Khoảng thời gian này tạo ra khoảng trễ giữa nhu cầu và sự cung cấp, khó để điều chỉnh chương trình vào thời điểm giữa khóa học.
Thiết kế chương trình đào tạo phải đối mặt với các vấn đề nan giải như nội dung, tiến trình để theo kịp với khám phá mới, công nghệ và mô hình dịch tễ bệnh tật. Điều này đặt ra bài toán: Hệ thống giáo dục hiện tại liệu có thể linh hoạt đáp ứng, hay chúng ta cần thiết kế lại về căn bản để tích hợp nhiều ngành nghề sức khỏe trong quá trình đào tạo?
Đồng thời, xã hội gồm rất nhiều các bên liên quan đến quá trình đào tạo như người bệnh, ngành nghề chăm sóc sức khỏe, cơ quan nhà nước, mỗi bên có thể xác định nhu cầu xã hội và các ưu tiên khác nhau. Một số quốc gia và các nhóm quốc tế đã cố gắng xây dựng cách nhìn nhận chọn lọc về mục đích của giáo dục y học. Về lý thuyết, cách nhìn nhận này cung cấp nền tảng cần thiết cho các tiêu chuẩn kiểm định, lực lượng lao động, chính sách giáo dục, phát triển chương trình đào tạo, các năng lực cần thiết để cấp giấy phép hành nghề và thực hành không cần giám sát.
Đào tạo lâm sàng đòi hỏi việc gắn kết giữa lý thuyết và thực hành, nâng cao năng lực thực tế để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của xã hội. Ảnh: PHYHN
Tương lai của giáo dục y học đối mặt với các thách thức mang tính hệ thống. Về các yếu tố của hệ thống giáo dục, đó là sự phát triển của chương trình đào tạo xuyên suốt tiến trình như dựa trên năng lực, biến đổi theo thời gian, mô phỏng, phát triển đội ngũ nhân lực, các khía cạnh của thị trường như nguồn lực tài chính, quá trình tuyển chọn. Về xu hướng toàn cầu hóa, bao gồm sự quan tâm đến di cư, chia sẻ công cụ và nội dung giáo dục, tăng cường hợp tác quốc tế và xây dựng các chuẩn mực quốc tế.
Về các yếu tố đến từ hệ thống y tế, ngành y ngày càng quan tâm đến y học dự phòng, nhu cầu tiếp cận chăm sóc theo nhóm và thiếu hụt lực lượng lao động. Về các yếu tố văn hóa, xã hội, cần giải thích chi tiết và phân loại các nguyên lý cốt lõi của tính chuyên nghiệp, thay đổi thuộc tính giá trị và kỳ vọng giữa các người bệnh cũng như người học. Về các yếu tố công nghệ, đó là biện luận lâm sàng với sự hỗ trợ của công nghệ, thay đổi trong mối liên hệ với người bệnh, truy cập thông tin và vai trò của việc thu nhận kiến thức, cùng phương pháp hướng dẫn trong giáo dục y khoa.
Chuyển dịch vai trò người hành nghề và bài toán chiến lược
Đào tạo nghề nghiệp lĩnh vực sức khỏe là chuẩn bị các dịch vụ mà người dân cần hay mong muốn cải thiện sức khỏe của họ nhưng họ không thể tự cung cấp được. Sức khỏe và bệnh tật vẫn còn là điều bí ẩn trong nhiều thế hệ. Thế giới đã thay đổi, trong thế kỷ 21 những đòi hỏi của công chúng đều đã tiến bộ. Rất nhiều sự bí ẩn của bệnh tật đã được giải quyết, người bệnh tiếp nhận thông tin qua rất nhiều nguồn thay vì chỉ từ các ngành nghề sức khỏe, nhiều quyết định về chăm sóc sức khỏe được chia sẻ giữa các ngành nghề và người bệnh.
Ở khía cạnh khác, nhiều vấn đề sức khỏe có thể được cải thiện hơn so với quá khứ, tuổi thọ trung bình tăng kéo theo sự gia tăng của các bệnh lý mạn tính và chuyển dịch nhu cầu khiến bác sĩ từ người ra quyết định và người điều trị sang thành người hỗ trợ cho người bệnh trong việc tìm kiếm thông qua một hệ thống chăm sóc sức khỏe phức tạp. Tương tự như kỹ năng học vẹt những bài viết dài sau phát minh từ những bản in, các bác sĩ trong quá trình đào tạo tốt nhất không nên phân bổ hầu hết thời gian cho ghi nhớ máy móc thực tế và các kỹ năng khám lâm sàng chi tiết bởi vì chúng đã được thay thế bằng các quy trình chẩn đoán chính xác hơn.
Các nhà lãnh đạo, nhà giáo dục, nhà nghiên cứu chịu trách nhiệm mô tả các cơ hội hứa hẹn về cá thể hóa giáo dục theo năng lực, nhu cầu học tập của mỗi cá nhân; tích hợp công nghệ gia tăng tính chính xác, hiệu quả, an toàn trong chăm sóc người bệnh; thiết kế lại môi trường học tập, làm việc theo hướng đáp ứng tốt hơn, bền vững hơn cho những người làm lâm sàng, người học, người bệnh; hợp tác quốc tế chia sẻ nguồn tư liệu và vật liệu dạy học. Họ cũng khắc họa những vấn đề về thiếu hụt nguồn nhân lực, phân tán nguồn lực, bất công bằng trong tiếp cận dịch vụ giáo dục và chăm sóc người bệnh.
Đối với tương lai, các nhà giáo dục và nhà lãnh đạo cần tập trung giải quyết 5 bài toán chiến lược: Thứ nhất, những thứ chúng ta cần làm bây giờ để chuẩn bị người học cho tương lai nghề nghiệp với tư cách là người hành nghề khám chữa bệnh, công việc của người thực hành khám bệnh chữa bệnh có hoàn toàn khác với những gì đang diễn ra hiện nay không?
Thứ hai, đâu là giá trị riêng có của người bác sĩ trong nhóm chăm sóc sức khỏe và các ứng dụng của giáo dục và đào tạo là gì?
Thứ ba, làm thế nào để giáo dục và đào tạo y khoa hài hòa khát vọng cá nhân với mục đích xã hội của các nhà trường và chương trình đào tạo?
Thứ tư, làm thế nào để chúng ta tạo ra được môi trường học tập và làm việc hài hòa và bền vững?
Cuối cùng, làm thế nào để chúng ta tiến lên phía trước trong phân chia nguồn lực chăm sóc sức khỏe công bằng hơn trên khắp thế giới, cả ở trong nước và trên quy mô toàn cầu?
