Theo CLB thiên văn nghiệp dư (USAC) trực thuộc khoa Vật lý - Vật lý kỹ thuật Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM, mưa sao băng Lyrids là một trong những trận mưa sao băng lâu đời nhất được ghi nhận trong lịch sử, với các quan sát có niên đại hơn 2.500 năm từ những văn bản cổ.
Trận mưa sao băng này diễn ra khi Trái Đất đi qua dòng bụi còn sót lại từ sao chổi Thatcher, một thiên thể có chu kỳ quỹ đạo khoảng 415 năm quanh Mặt Trời. Khi các mảnh bụi nhỏ này lao vào khí quyển với tốc độ cao, chúng sẽ bị đốt nóng và phát sáng, tạo nên các vệt sao băng trên bầu trời. Tên gọi "Lyrids" bắt nguồn từ chòm sao Lyra (Thiên Cầm), nơi tâm điểm của trận mưa sao băng thuộc về.
Đêm nay sẽ quan sát được mưa sao băng cổ xưa phát sáng rực rỡ.
Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, mỗi tháng 4, Trái Đất lại đi xuyên qua "dấu vết" cổ xưa mà sao chổi Thatcher để lại trên quỹ đạo của nó. Những hạt bụi nhỏ bé không lớn hơn hạt cát lao vào khí quyển với tốc độ gần 49 km/s và bốc cháy, tạo nên những vệt sáng rực rỡ mà chúng ta gọi là sao băng.
Năm 2026, Lyrids hoạt động từ ngày 16 đến 25/4 và đạt cực đại vào đêm 21, rạng sáng 22/4. Đây là một năm khá lý tưởng để quan sát khi Mặt Trăng chỉ sáng khoảng 40% và sẽ lặn sau nửa đêm, nhường lại bầu trời tối cho khoảng thời gian đẹp nhất trước bình minh - "khung giờ vàng" để săn sao băng.
Dù không rực rỡ như Perseids, Lyrids vẫn có sức hút riêng với khoảng 15 đến 20 vệt sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng. Điểm đặc biệt là chúng thường rất sáng, đôi khi xuất hiện cả "fireball" - những sao băng rực rỡ hơn cả sao Kim, đủ khiến bạn phải trầm trồ nếu bắt gặp.
Theo HAS, không cần kính thiên văn hay thiết bị phức tạp. Chỉ cần rời xa ánh đèn thành phố, để mắt thích nghi với bóng tối khoảng 20 đến 30 phút, nằm ngửa và hướng tầm nhìn lên bầu trời rộng lớn. Đừng nhìn chằm chằm vào một điểm, thay vào đó, hãy thả lỏng và để những vệt sáng bất ngờ "chạy ngang" qua tầm mắt bạn. Nếu bầu trời quang đãng, đây là một trong những trải nghiệm thiên văn dễ tiếp cận và đáng nhớ nhất trong năm. Biết đâu, giữa khoảnh khắc yên tĩnh trước bình minh, bạn sẽ bắt gặp một vệt sáng vụt qua nhanh, ngắn ngủi nhưng đủ để khiến bạn nhớ mãi.
