Chị Hương, 42 tuổi, ở Hà Đông (Hà Nội) cho biết, do cơ địa dễ tăng cân nên nhiều lần chị cũng muốn mua sản phẩm giảm cân về sử dụng. Tuy nhiên, trước “ma trận” viên uống, trà, kẹo, sữa... với đủ loại quảng cáo trên mạng, chị không biết nên lựa chọn sản phẩm nào.
“Tôi tìm trên mạng thì thấy rất nhiều loại, giá từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng. Sản phẩm nào cũng quảng cáo giảm cân nhanh, an toàn, thậm chí không có tác dụng phụ. Không biết khi dùng có an toàn hay không? ", chị Hương lo lắng.
Muôn kiểu sản phẩm giảm cân được bán trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình.
Nỗi lo này càng có cơ sở khi thời gian gần đây, cơ quan công an liên tiếp phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến sản phẩm giảm cân chứa chất cấm.
Mới nhất, ngày 1/10, Công an TP.HCM mở rộng điều tra vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm liên quan Võ Thị Ngọc Ngân (Ngân 98), qua đó xác định nguồn cung hơn 100.000 sản phẩm giảm cân chứa chất cấm Sibutramine và Phenolphthalein.
Vụ việc là lời cảnh báo rõ ràng về những rủi ro có thể ẩn phía sau các sản phẩm giảm cân được quảng cáo với công dụng nhanh, mạnh trên thị trường.
Nhiều sản phẩm, đủ lời quảng cáo
Theo tìm hiểu trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, thị trường sản phẩm giảm cân khá đa dạng. Người tiêu dùng có thể lựa chọn viên uống, trà giảm cân, nước uống, sữa hoặc các sản phẩm hỗ trợ giảm mỡ.
Đáng chú ý, nhiều sản phẩm sử dụng những thông điệp rất mạnh về hiệu quả. Chẳng hạn, một sản phẩm trà giảm cân có tên SB được giới thiệu có khả năng "giảm 2-3 kg sau 15 ngày", trong khi phần mô tả còn quảng cáo tốc độ "đốt cháy mỡ thừa" nhanh gấp 3-4 lần các sản phẩm thông thường.
Một sản phẩm khác được giới thiệu là viên uống giảm cân, với quảng cáo "kiểm soát cân nặng hiệu quả", "lấy lại vóc dáng thon gọn". Sản phẩm đồng thời được giới thiệu là chiết xuất từ thảo dược, "an toàn" và "không gây tác dụng phụ".
Không chỉ viên uống, các sản phẩm dạng trà cũng được quảng bá với hàng loạt công dụng như giảm mỡ, giảm cân sau sinh, kiểm soát cân nặng, thậm chí "thải độc gan, thanh lọc cơ thể".
Trong khi đó, một số sản phẩm khác "đánh" vào nhu cầu giảm mỡ từng vùng cơ thể, với những lời giới thiệu như hỗ trợ giảm mỡ bụng, thon đùi, giảm số đo vòng bụng, bắp tay...
Theo quan sát, giá bán các sản phẩm giảm cân trên các gian hàng cũng rất khác nhau. Có sản phẩm viên uống giảm mỡ bụng được chào bán với giá chỉ vài chục nghìn đồng; một số sản phẩm khác lại có giá tới vài trăm nghìn đồng/hộp.
Đáng chú ý, nhiều sản phẩm gắn các nhãn như "Hàng chính hãng", "Shopee Mall", "gian hàng chính hãng", cùng hàng nghìn lượt bán và đánh giá cao. Những yếu tố này dễ tạo cảm giác an tâm cho người mua, dù lượt bán, đánh giá của người dùng hay nhãn gian hàng không đồng nghĩa với việc sản phẩm đã được cơ quan chuyên môn xác nhận về hiệu quả giảm cân như quảng cáo.
Ngân 98 đã lợi dụng hình thức "hàng tặng kèm" để tiêu thụ thêm một loại sản phẩm khác mang tên "viên rau củ Collagen" nhưng không được cấp phép - Ảnh: Công an TPHCM.
Những gì ẩn sau một viên giảm cân?
Lo ngại của người tiêu dùng không phải không có cơ sở. Thực tế, các bác sĩ Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai từng tiếp nhận không ít những trường hợp bị ngộ độc sau khi sử dụng sản phẩm giảm cân mua trên mạng.
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Sibutramine trước đây từng được sử dụng làm thuốc điều trị béo phì. Tuy nhiên, quá trình sử dụng cho thấy hoạt chất này tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt đối với tim mạch và thần kinh.
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, các nghiên cứu lớn cho thấy nguy cơ của Sibutramine lớn hơn lợi ích mang lại. Hoạt chất này có thể làm tăng nguy cơ các biến cố tim mạch, đột quỵ. Tại Việt Nam, từ năm 2010, cơ quan quản lý dược đã yêu cầu ngừng cấp phép nhập khẩu nguyên liệu Sibutramine; đến tháng 4/2011, các thuốc chứa hoạt chất này bị đình chỉ lưu hành và thu hồi.
Đáng lưu ý, Sibutramine hiện thuộc danh mục chất cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai từng tiếp nhận bệnh nhân bị ngộ độc sau khi sử dụng thực phẩm chức năng, cà phê giảm cân có chứa Sibutramine. Có trường hợp rơi vào tình trạng hôn mê, co giật, tổn thương não.
Một trường hợp được ghi nhận vào đầu năm 2025 là nữ bệnh nhân 21 tuổi ở Hà Nội. Người này mua sản phẩm giảm cân trên TikTok, được quảng cáo với thông điệp “7 ngày giảm 7 kg”, sử dụng liên tục hơn một tháng và giảm khoảng 4-5 kg. Sau đó, bệnh nhân được đưa vào viện trong tình trạng bất tỉnh; xét nghiệm sản phẩm giảm cân cho kết quả dương tính với Sibutramine.
Hình ảnh lọ thuốc giảm cân chứa Sibutramine của một nữ bệnh nhân tại BV Bạch Mai. Ảnh: BVCC.
Không chỉ Sibutramine, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết, Trung tâm Chống độc còn từng ghi nhận các trường hợp sử dụng sản phẩm giảm cân có chứa Phenolphthalein, caffeine với liều rất cao, synephrine...
Theo chuyên gia, các sản phẩm giảm cân không rõ nguồn gốc có thể chứa nhiều nhóm chất khác nhau. Trong đó, các chất kích thích có thể tác động mạnh lên tim mạch, khiến cơ thể tăng tiêu hao năng lượng mà không cần tăng vận động thể lực. Cách tác động này tiềm ẩn nguy cơ gây biến cố đối với tim mạch và não.
Từ những trường hợp ngộ độc được ghi nhận, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho rằng, lời quảng cáo “giảm cân nhanh” vì thế không còn đơn thuần là một thông điệp tiếp thị. Đằng sau một sản phẩm có thể là những thành phần mà người mua hoàn toàn không biết đến.
Đây cũng là lý do vụ việc các đường dây sản xuất, kinh doanh sản phẩm giảm cân chứa Sibutramine bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý gần đây đặc biệt đáng chú ý. Khi nhu cầu giảm cân tạo ra một thị trường lớn, việc đưa chất cấm vào sản phẩm để tạo hiệu quả nhanh có thể biến mong muốn cải thiện vóc dáng của người tiêu dùng thành nguy cơ đối với sức khỏe.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên khuyến cáo, người có nhu cầu giảm cân nên được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn phương pháp phù hợp. Người dân cần thận trọng với các sản phẩm quảng cáo giảm cân nhanh, đặc biệt là hàng không rõ nguồn gốc, được bán qua mạng xã hội hoặc không có thông tin đầy đủ về thành phần, đơn vị chịu trách nhiệm và nguồn gốc xuất xứ.
