Kỷ lục thiên tai có thiết lập năm 2026?
Năm 2025 được đánh giá là một trong những năm có diễn biến thời tiết, thiên tai cực đoan và dị thường nhất trong nhiều thập kỷ, với hàng loạt kỷ lục bị phá vỡ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục tác động ngày càng rõ nét, bước sang năm 2026, xu thế khí hậu được dự báo còn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, khó lường.
Trao đổi với phóng viên, ông Mai Văn Khiêm – Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn) cho biết, năm 2025 ghi nhận số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông cao kỷ lục. Cụ thể, đã có tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, gồm 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới, vượt qua kỷ lục 20 cơn được thiết lập vào năm 2017.
Năm 2025 ghi nhận nhiều kỷ lục thiên tai gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.
Không chỉ nhiều về số lượng, mùa bão năm 2025 còn mang tính chất bất thường và cực đoan hiếm gặp. Đáng chú ý, bão số 9 Ragasa đạt cường độ mạnh cấp 17, giật trên cấp 17, trở thành cơn bão mạnh nhất từng được ghi nhận trên khu vực Biển Đông.
Bên cạnh bão, thiên tai lũ lụt trong năm 2025 cũng diễn biến đặc biệt nghiêm trọng. Mực nước đỉnh lũ trên nhiều sông tại Bắc Bộ, Trung Bộ, khu vực Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long đã vượt các mốc lịch sử. Trong đó, trận lũ lụt lịch sử xảy ra tại khu vực phía đông tỉnh Đắk Lắk được đánh giá là đã vượt đỉnh lũ lịch sử năm 1993 trên lưu vực sông Ba.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Văn Tiến cho biết, năm 2025, thiên tai trên cả nước đã làm 468 người chết và mất tích, 741 người bị thương. Cùng với đó là 4.179 ngôi nhà bị sập, đổ, trôi và 348.834 nhà bị hư hỏng, tốc mái, khiến hàng vạn gia đình phải đi sơ tán.
Sản xuất nông nghiệp và hạ tầng kinh tế - xã hội bị tổn thương nghiêm trọng. Thống kê của các Cục chuyên ngành thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, 545.395 ha lúa, hoa màu đã bị ngập úng, thiệt hại; 71.687 con gia súc, 5,16 triệu con gia cầm bị chết, cuốn trôi; 171.763 lồng bè thủy sản bị thiệt hại.
Theo TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng khí hậu - Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, các cơ quan dự báo lớn trên thế giới đều dự báo, từ nay đến khoảng tháng 3, ENSO có xu hướng chuyển từ La Nina sang trạng thái trung tính, với xác suất khoảng 65 - 70%. Tuy nhiên, dù chuyển sang trung tính thì trạng thái này vẫn nghiêng về pha lạnh. Do đó, thời tiết nửa đầu năm 2026 ở nước ta vẫn chịu ảnh hưởng của pha lạnh.
Thời tiết chuyển pha liên tục, khả năng xuất hiện thiên tai năm 2026
Ông Mai Văn Khiêm đánh giá trong năm 2026, hệ thống khí quyển - đại dương có thể sẽ trải qua nhiều trạng thái chuyển pha. Đến giữa năm, thời tiết có thể chịu chi phối bởi trạng thái ENSO trung tính và đến cuối năm, khả năng chịu tác động từ pha nóng El Nino.
"Với tính chất chuyển pha liên tục của hiện tượng ENSO quy mô lớn như vậy, điều kiện khí quyển - đại dương sẽ ở trạng thái bất ổn định. Đây có thể là nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng thời tiết, khí hậu cực đoan như bão mạnh, mưa cường suất lớn... xuất hiện trong năm 2026" - ông Khiêm nói.
Dự báo về mùa bão năm 2026, theo ông Trương Bá Kiên, vẫn còn quá sớm để nhận định số lượng bão năm 2026 so với năm 2025.
"Tuy nhiên, xét về mặt thống kê, trong các năm chuyển pha từ La Nina sang trung tính, số lượng bão thường xấp xỉ trung bình nhiều năm. Trung bình nhiều năm, Biển Đông có khoảng 12 - 13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới. Khả năng số cơn bão năm 2026 phá được kỷ lục như năm 2025 là rất thấp, nhưng cũng không thể loại trừ hoàn toàn, do tác động của biến đổi khí hậu" - ông Kiên nhận định.
Về tính chất và xu thế thiên tai, ông Mai Văn Khiêm cho rằng, hiện nay, đã thấy rõ những tác động và hệ quả của biến đổi khí hậu, khiến thời tiết và khí hậu ngày càng cực đoan, bất ổn định và bất thường hơn.
"Chúng ta không thể chắc chắn khi nào thiên tai cực đoan sẽ xảy ra, nhưng điều gần như có thể khẳng định là tần suất, cường độ và mức độ cực đoan của các hiện tượng thời tiết xấu sẽ tiếp tục gia tăng trong tương lai, không chỉ riêng trong năm 2026.
Vì vậy, việc theo dõi sát diễn biến thời tiết và cập nhật thường xuyên các bản tin dự báo, đặc biệt là dự báo ngắn hạn, là hết sức cần thiết để chủ động ứng phó" - ông Khiêm khuyến cáo.
Đối với ứng phó, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, công tác dự báo được xem là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Ông Hoàng Đức Cường - Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trong năm 2026, sẽ chỉ đạo các đơn vị làm công tác dự báo thực hiện dự báo thời tiết, thủy văn chi tiết đến các đơn vị hành chính cấp xã trên cả nước.
Cục cũng sẽ tập trung triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 71/NQ-CP của Chính phủ, trọng tâm là hiện đại hóa công nghệ, phát triển dự báo tổ hợp, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số toàn diện.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, trước diễn biến thiên tai ngày một khó lường, việc tiếp tục củng cố, tăng cường năng lực phòng, chống thiên tai và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng là nhiệm vụ đặt ra cấp thiết.
Thời gian tới, Bộ sẽ chỉ đạo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai tăng cường kiểm tra, đôn đốc bảo đảm an toàn hệ thống đê điều, hồ đập xung yếu; tham mưu kịp thời cho Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia để chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương chuẩn bị sẵn sàng ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai kịp thời, hiệu quả.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ tăng cường chỉ đạo, giám sát đẩy nhanh tiến độ tu bổ, duy tu, bảo dưỡng đê điều; kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển, trong đó chú trọng di dời dân cư để bảo đảm an toàn. Đồng thời, chủ động xây dựng phương án, kịch bản ứng phó với lũ lớn, lũ đặc biệt lớn và các tình huống bất lợi trên diện rộng.
