Hình thái mưa khác thường, trái quy luật
Chiều tối 30/9, cơn mưa lớn kéo dài từ 16h kèm dông, sét trên diện rộng tại TP.HCM khiến nhiều tuyến đường ngập sâu. Cơn mưa vào giờ cao điểm, dòng nước chảy xiết và ngập úng diện rộng khiến người dân phải chật vật di chuyển, giao thông tại nhiều khu vực ùn ứ nghiêm trọng.
Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, lúc 18h, hình ảnh từ mây vệ tinh cho thấy vùng mây đối lưu đang phát triển, gây mưa kèm dông, sét tại các phường, xã ở khu vực trung tâm, phía Bắc và Đông Bắc TP.HCM. Lượng mưa phổ biến 20-70mm, có nơi trên 100mm. Hiện tượng mưa lớn cấp tập xảy ra ở Nam Bộ những ngày gần đây làm xáo trộn cuộc sống sinh hoạt của người dân.
Nam Bộ mưa lớn dồn dập. Ảnh: PV
Theo ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Nam Bộ, mùa mưa Nam Bộ thường bắt đầu từ cuối tháng 4 và kéo dài đến cuối tháng 11 hàng năm. Trong đó, tháng 9 là thời kỳ cao điểm của mùa mưa, nên thường là tháng có lượng mưa trung bình cao nhất trong năm.
Trong tháng này, khu vực Nam Bộ thường xuyên xuất hiện những đợt mưa trên diện rộng, kéo dài nhiều ngày và có ghi nhận mưa lớn.Vì vậy, việc trong tháng 9 năm nay xuất hiện những đợt mưa lớn, kéo dài về cơ bản vẫn phù hợp với quy luật khí hậu của Nam Bộ.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là mức độ, phạm vi và thời gian kéo dài của từng đợt mưa có thể khác nhau qua từng năm, tùy thuộc vào sự tương tác của các hệ thống thời tiết như gió mùa, dải hội tụ nhiệt đới, rãnh áp thấp hay xoáy thuận nhiệt đới.
Bà Lê Thị Xuân Lan, nguyên Phó phòng Dự báo Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ, cho biết mưa ở TP.HCM và Nam Bộ thường là mưa rào, mưa dông, chủ yếu xuất hiện vào chiều tối sau thời gian ban ngày có nắng. Tuy nhiên, những ngày qua, mưa xuất hiện từ đêm đến sáng, có thời điểm rạng sáng đã xảy ra dông sét. Theo bà Lan, đây là hình thái khác với quy luật mưa thường thấy ở khu vực.
Lý giải hiện tượng này, bà Lan cho biết Nam Bộ đang chịu tác động của một nhiễu động từ ngoài biển di chuyển vào đất liền. Hệ thống này tạo điều kiện hình thành mây và mưa trong quá trình di chuyển, khiến thời điểm xuất hiện mưa không còn tập trung vào buổi chiều như thường lệ.
"Nhiễu động từ ngoài biển di chuyển vào giống như một quả banh lăn tròn, đi tới đâu gây mưa tới đó. Vì vậy, mưa có thể xảy ra cả ngày lẫn đêm", bà Lan nói.
Bên cạnh nhiễu động, thời tiết Nam Bộ thời gian này còn chịu tác động của dải hội tụ nhiệt đới đang đi qua khu vực Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Dải hội tụ này tập trung lượng ẩm, tạo điều kiện hình thành mây đối lưu và gây mưa. Đợt mưa những ngày qua là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, trong đó có gió mùa Tây Nam, dải hội tụ nhiệt đới và nhiễu động từ biển.
Nếu trên Biển Đông xuất hiện bão, gió mùa Tây Nam có thể mạnh lên, đưa thêm hơi ẩm vào Nam Bộ và làm mưa gia tăng. Khi nhiễu động hiện tại di chuyển khỏi khu vực và suy yếu, thời tiết TP.HCM có thể dần trở lại hình thái quen thuộc, với nắng ban ngày và mưa dông chủ yếu vào chiều tối.
Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, sáng 1/10, qua theo dõi ảnh mây vệ tinh và radar thời tiết, khu vực Nam Bộ hiện ít mây dông. Một số nơi ở Tây Ninh như Mộc Hóa, Tuyên Thạnh, Phước Vĩnh, Trà Vong đang có mưa cục bộ, nhưng vùng mây dông này có xu hướng yếu dần.
Trong 1-3 giờ tới, nhiều nơi ở Nam Bộ ít mưa, trời nắng ráo. Thời tiết này dự kiến duy trì gần như suốt buổi sáng. Tại TPHCM, buổi sáng trời có nắng, ít khả năng xảy ra mưa. Từ chiều tối, mưa dông có thể xuất hiện trở lại, tập trung nhiều ở khu vực phía bắc Bình Dương cũ.
Một số khu vực khác có khả năng xuất hiện mưa vừa, mưa to trong chiều 1/10 gồm An Giang, Cà Mau, Cần Thơ và Vĩnh Long. Từ chiều tối đến tối, mưa có xu hướng tập trung tại Đồng Tháp, Tây Ninh và TPHCM. Lâm Đồng và Đồng Nai cũng có khả năng xuất hiện mưa từng đợt từ chiều đến tối.
Đề phòng nguy cơ xuất hiện bão những ngày tới
Theo bản tin dự báo 10 ngày của Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, trong 24 - 48 giờ đầu, gió mùa Tây Nam hoạt động yếu, trong khi áp cao cận nhiệt đới trên cao tiếp tục lấn về phía Tây và nâng trục lên phía Bắc. Nhiễu động gió Đông yếu cũng tác động đến thời tiết khu vực.
Khoảng ngày 5 đến 6/10, phía Nam có khả năng hình thành một rãnh áp thấp và rãnh này có xu hướng hoạt động mạnh dần. Các luồng gió và hơi ẩm tập trung nhiều hơn sẽ làm gia tăng điều kiện hình thành mây dông.
Trong khoảng thời gian tiếp theo, Nam Bộ có xu hướng nhiều mây, nắng giảm, mưa tăng cả về phạm vi và lượng; có khả năng xuất hiện ngày mưa lớn.
Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ cảnh báo, mưa dông kèm lốc, sét và gió giật mạnh có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, làm gãy đổ cây cối, hư hại nhà cửa và các công trình hạ tầng. Mưa lớn cục bộ có nguy cơ gây ngập tại những khu vực đô thị thoát nước kém, vùng trũng thấp; khu vực ven sông cần đề phòng ngập lụt và sạt lở.
Trong tháng 10, trên Biển Đông có khả năng xuất hiện bão và áp thấp nhiệt đới. Theo nhận định của bà Lê Thị Xuân Lan, khoảng ngày 8-9/10 có thể xuất hiện một cơn bão ở khu vực giữa Biển Đông và hướng về phía miền Trung. Khoảng giữa tháng, từ ngày 10-14/10, và vào cuối tháng 10, có khả năng tiếp tục xuất hiện bão hoặc áp thấp nhiệt đới.
Đáng lưu ý, ngay cả khi bão không đi trực tiếp vào Nam Bộ hay TPHCM, hệ thống thời tiết này vẫn có thể tác động đến khu vực. Khi bão hoạt động trên Biển Đông, gió mùa Tây Nam có thể mạnh lên, đưa thêm hơi ẩm vào đất liền, từ đó làm gia tăng mưa tại Nam Bộ.
Do đó, trong thời gian tới, người dân TPHCM cần lưu ý khả năng xuất hiện những đợt mưa bất chợt, kể cả vào ban đêm và sáng sớm. Khi có mưa dông, cần đề phòng sét, gió giật mạnh và ngập cục bộ tại những khu vực trũng thấp.
Cơ quan khí tượng cảnh báo người dân cần đề phòng lốc, sét và gió giật mạnh trong các cơn dông. Trên vùng biển từ Lâm Đồng đến Cà Mau, ngày và đêm 1/10 cũng có mưa rào và dông vài nơi, trong mưa dông có thể xảy ra các hiện tượng thời tiết nguy hiểm.
