Rôm sảy thường là tình trạng lành tính và có thể tự cải thiện khi thời tiết mát hơn. Tuy nhiên, nếu chăm sóc không đúng cách, trẻ có thể bị nhiễm trùng da, nổi mụn mủ hoặc nhọt.
Yếu tố thuận lợi gây rôm sảy
Rôm sảy, hay còn gọi là phát ban nhiệt, xuất hiện khi các ống dẫn mồ hôi bị tắc nghẽn. Thay vì được bài tiết ra ngoài và bay hơi trên bề mặt da, mồ hôi bị ứ đọng dưới da gây viêm và hình thành các nốt phát ban.
Nguyên nhân gây tắc nghẽn tuyến mồ hôi không phải lúc nào cũng xác định rõ, nhưng thời tiết nóng ẩm là yếu tố thuận lợi hàng đầu.
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ thống tuyến mồ hôi chưa phát triển hoàn thiện nên nguy cơ bị rôm sảy cao hơn người lớn. Việc mặc nhiều quần áo, ủ trẻ quá kỹ hoặc để trẻ nằm trong môi trường nóng bức kéo dài cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể gây rôm sảy như:
- Hoạt động thể lực nhiều khiến cơ thể đổ nhiều mồ hôi.
- Mặc quần áo chật, bí, không thấm hút mồ hôi.
- Sống trong môi trường nhiệt độ cao, độ ẩm lớn.
- Sốt kéo dài hoặc phải nằm nghỉ trên giường trong thời gian dài.
Dấu hiệu nhận biết rôm sảy
Rôm sảy có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể. Ở trẻ nhỏ, bệnh thường gặp ở vùng cổ, vai, ngực, lưng, nách hoặc bẹn. Trong khi đó, ở người lớn, phát ban thường xuất hiện ở những vùng có nhiều nếp gấp như nách, dưới ngực hoặc vùng da bị quần áo cọ xát.
Rôm sảy được chia thành nhiều dạng khác nhau:
- Rôm sảy tinh thể
Đây là thể nhẹ nhất, biểu hiện bằng những mụn nước nhỏ li ti, trong suốt, dễ vỡ. Loại này thường không gây đau hay ngứa nhiều.
- Rôm sảy đỏ
Đây là dạng phổ biến nhất, gây các nốt đỏ nhỏ kèm cảm giác ngứa, châm chích hoặc nóng rát. Trẻ thường quấy khóc, khó chịu do ngứa.
- Rôm sảy mụn mủ
Nếu các nốt rôm bị viêm nhiễm, bên trong sẽ xuất hiện mủ màu trắng hoặc vàng. Đây là dấu hiệu cần chú ý vì có nguy cơ nhiễm trùng da.
- Rôm sảy sâu
Đây là thể hiếm gặp nhưng nặng hơn, thường xuất hiện sau nhiều lần bị rôm sảy đỏ tái phát. Da có thể nổi các nốt cứng màu nhạt giống da gà.
Rôm sảy sẽ tự cải thiện khi cơ thể được làm mát và da được giữ khô thoáng. Tuy nhiên, nếu trẻ gãi nhiều gây trầy xước da, vi khuẩn có thể xâm nhập và gây nhiễm trùng.
Một số biến chứng có thể gặp gồm:
- Viêm da.
- Nhiễm trùng da.
- Mụn nhọt.
- Mưng mủ.
- Trẻ mất ngủ, quấy khóc kéo dài do ngứa ngáy.
Đặc biệt, nếu trẻ có dấu hiệu sốt cao, da sưng đỏ nhiều, nổi mụn mủ lan rộng hoặc bỏ bú, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Xử trí rôm sảy đúng cách
Nguyên tắc quan trọng nhất khi điều trị rôm sảy là giúp cơ thể giảm nóng và giữ da thông thoáng.
- Giữ cơ thể mát mẻ
Cha mẹ nên cho trẻ ở trong môi trường thoáng mát, có thể sử dụng quạt hoặc điều hòa ở nhiệt độ phù hợp. Không nên để trẻ ra ngoài trời nắng nóng quá lâu, nhất là trong khoảng thời gian từ 10 giờ đến 16 giờ.
- Mặc quần áo thoáng nhẹ
Mùa hè với thời tiết nắng nóng, oi bức là thời điểm rôm sảy xuất hiện phổ biến, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Nên chọn quần áo rộng rãi, chất liệu cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt. Tránh mặc quá nhiều lớp quần áo hoặc quần áo bó sát.
- Tắm đúng cách
Có thể tắm cho trẻ bằng nước mát với các loại sữa tắm dịu nhẹ. Sau khi tắm nên lau khô nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh lên vùng da bị rôm sảy.
Một số gia đình có thói quen dùng nước lá để tắm cho trẻ. Tuy nhiên, các bác sĩ lưu ý cần đảm bảo nguyên liệu sạch, được rửa kỹ và đun sôi để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn da.
- Hạn chế cào gãi
Khi bị ngứa, trẻ thường gãi khiến da dễ trầy xước. Cha mẹ nên cắt ngắn móng tay cho trẻ và có thể dùng khăn mát chườm nhẹ để giảm ngứa.
- Sử dụng thuốc theo hướng dẫn
Trong trường hợp rôm sảy gây ngứa nhiều hoặc viêm da, bác sĩ có thể chỉ định:
- Kem calamine giúp làm dịu da.
- Lanolin giúp hạn chế tắc nghẽn tuyến mồ hôi.
- Corticoid bôi ngoài da trong một số trường hợp nặng.
Người dân không nên tự ý dùng thuốc bôi có chứa corticoid kéo dài vì có thể gây tác dụng phụ cho da, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Nhiều phụ huynh có thói quen thoa phấn rôm dày hoặc dùng các loại kem dầu lên da trẻ với mong muốn làm dịu da. Tuy nhiên, điều này có thể khiến lỗ chân lông bị bít tắc nặng hơn.
Ngoài ra, việc mặc quá kín để "tránh gió" cũng là sai lầm phổ biến khiến trẻ càng đổ nhiều mồ hôi và rôm sảy nặng hơn.
Phòng ngừa rôm sảy trong mùa hè
Rôm sảy hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu chăm sóc đúng cách:
- Giữ môi trường sống thoáng mát.
- Cho trẻ uống đủ nước.
- Tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày.
- Hạn chế để trẻ vận động quá mức trong thời tiết oi nóng.
- Không đưa trẻ đến nơi đông người, bí bách.
- Giữ da luôn khô thoáng.
Đối với người lớn, nên thay quần áo ngay sau khi vận động hoặc ra nhiều mồ hôi, tránh mặc quần áo ẩm ướt kéo dài. Nên đến cơ sở y tế nếu: rôm sảy kéo dài nhiều ngày không cải thiện; vùng da nổi mủ, sưng đỏ hoặc đau nhiều; trẻ sốt, bỏ bú hoặc quấy khóc liên tục; xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng da.
Dù là bệnh lý thường gặp vào mùa hè nhưng rôm sảy không nên bị xem nhẹ. Việc chăm sóc đúng cách và giữ cơ thể mát mẻ sẽ giúp hạn chế đáng kể nguy cơ phát ban nhiệt và các biến chứng đi kèm, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
