Đợt không khí lạnh sắp tới đi kèm một đợt mưa lớn
TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai cho biết, theo phân tích từ các mô hình dự báo tháng GFSv2 và CanSips, nền nhiệt trong các tháng 11, 12/2026 và tháng 1/2027 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm. Các đợt không khí lạnh vẫn xuất hiện nhưng khả năng gây giảm nhiệt sâu và kéo dài không cao.
Cụ thể, trong tháng 11/2026, một đợt không khí lạnh được dự báo tăng cường từ ngày 7/11, đúng vào thời điểm tiết Lập Đông. Đợt không khí lạnh này có thể khiến nhiệt độ miền Bắc giảm xuống 16-17 độ C ở vùng núi; khu vực đồng bằng Bắc Bộ và Tây Nguyên xuống khoảng 20 độ C vào ban đêm. Tại miền Trung, nhiệt độ có thể giảm xuống khoảng 22 độ C, đi kèm một đợt mưa lớn.
Rét đậm rét hại ít có khả năng xuất hiện trong mùa đông năm nay. Ảnh: PV
Đợt không khí lạnh dự kiến duy trì khoảng một tuần, sau đó thời tiết có xu hướng ấm trở lại. Nhiệt độ trung bình tháng 11 được dự báo cao hơn khoảng 1-2 độ C so với trung bình nhiều năm.
Sang tháng 12/2026, nền nhiệt trung bình tháng có thể cao hơn từ 1,75-3,5 độ C tùy khu vực so với trung bình giai đoạn 1984-2009. Trong tháng này, dự báo có khoảng 1-2 đợt không khí lạnh, tuy nhiên nhiệt độ không giảm sâu và thời gian rét không kéo dài.
Đến tháng 1/2027, nhiệt độ trung bình tháng được dự báo tiếp tục cao hơn từ 1-2 độ C tùy khu vực so với trung bình nhiều năm giai đoạn 1984-2009. Khoảng 1-2 đợt không khí lạnh có thể xuất hiện, nhưng nền nhiệt được nhận định không giảm sâu và không duy trì rét kéo dài.
Như vậy, theo kịch bản dự báo từ các mô hình GFSv2 và CanSips, mùa đông năm nay có xu hướng ấm hơn so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không xuất hiện những đợt rét bất thường.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, do ảnh hưởng của không khí lạnh, từ đêm 5/11 và ngày 6/11, miền Bắc sẽ có mưa rào và dông rải rác, nền nhiệt giảm nhẹ 2-3 độ so với những ngày trước. Sau đó, trong hai ngày 8-9/11, miền Bắc tiếp tục có mưa dông rải rác. Từ ngày 9/11, nền nhiệt giảm sâu, trời chuyển rét.
Mới đây, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Nino, dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, cháy rừng; đồng thời có thể xuất hiện mưa lớn, lũ và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm bất thường.
Theo ông Mai Văn Khiêm, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn, số liệu quan trắc mới nhất vào trung tuần tháng 10/2026 cho thấy, nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương xích đạo đã tăng cao hơn 2,4 độ C so với mức trung bình nhiều năm. Đây là ngưỡng xác định El Nino ở cường độ rất mạnh.
Chủ động ứng phó với mùa đông bất thường
Ông Mai Văn Khiêm cho biết, với diễn biến dự báo như trên, El Nino sẽ có tác động đáng kể đến các điều kiện thời tiết, khí hậu tại Việt Nam. Một trong những nguy cơ đáng chú ý nhất là tình trạng thiếu hụt lượng mưa trên diện rộng.
Theo nhận định, trong những tháng tới, tổng lượng mưa trên cả nước có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm, đặc biệt tại khu vực Trung Bộ. Cùng với đó, nguồn tài nguyên nước trên các lưu vực sông và hồ chứa cũng được dự báo suy giảm, phổ biến thiếu hụt khoảng 20-40% so với mức trung bình nhiều năm. Một số lưu vực và hồ chứa có thể ghi nhận mức thiếu hụt lớn hơn.
Với tình trạng thiếu hụt lượng mưa như vậy, nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới sẽ gia tăng, đặc biệt trong các tháng mùa khô năm 2026-2027.
Các khu vực được cảnh báo nguy cơ cao đến rất cao gồm Đồng bằng sông Cửu Long, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Không chỉ các khu vực phía Nam, một số khu vực miền Bắc cũng có nguy cơ thiếu hụt nguồn nước tại các hồ chứa, sông, suối, ảnh hưởng đến việc cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và sản xuất điện.
Từ kịch bản dự báo trên, TS Nguyễn Ngọc Huy đưa ra một số khuyến nghị đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống.
Đối với những người kinh doanh đồ dùng mùa đông như quần áo, theo chuyên gia, không nên chỉ căn cứ vào kịch bản mùa đông ấm để quyết định toàn bộ kế hoạch kinh doanh, bởi thời tiết vẫn có thể xuất hiện những diễn biến bất thường. Thực tế năm 2016, dù chịu ảnh hưởng của El Nino mạnh, miền Bắc vẫn ghi nhận những đợt rét bất thường. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan và trái quy luật vẫn có thể xảy ra.
Với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, nền nhiệt không giảm sâu và kéo dài có thể tạo điều kiện để người nuôi tiếp tục chăm sóc, nuôi thủy sản đạt kích cỡ lớn hơn trước khi xuất bán, qua đó có cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm.
Đối với người trồng đào, mai, cúc phục vụ thị trường Tết, cần chủ động điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp với diễn biến thời tiết. Trong điều kiện nền nhiệt cao, người trồng cần chú ý tưới nước đầy đủ, cân nhắc thời điểm tuốt lá muộn để hạn chế nguy cơ hoa nở sớm, ảnh hưởng đến thời điểm thu hoạch và tiêu thụ dịp Tết. Thực tế, một số nơi đã ghi nhận tình trạng hoa nở trái mùa.
Ngoài ra, thời tiết mùa đông ấm hơn cũng có thể tạo thuận lợi cho hoạt động du lịch. Du khách từ các tỉnh phía Nam ra miền Bắc và miền Trung có thể thuận lợi hơn trong việc tham quan, trải nghiệm do không phải đối mặt thường xuyên với tình trạng rét đậm, rét hại.
