Trong tương lai xa xôi, nhân loại có thể sẽ không còn phải than phiền về việc thiếu thời gian mỗi ngày, bởi các nhà khoa học vừa đưa ra xác nhận đầy thú vị rằng trong khoảng 200 triệu năm tới, một ngày trên Trái Đất sẽ chính thức kéo dài tới 25 giờ.
Tuy nhiên, điều thực sự gây kinh ngạc không nằm ở con số hàng triệu năm đó, mà ở việc chính con người đang vô tình trở thành một "lực hãm" mới, đẩy nhanh tốc độ chậm lại của hành tinh chúng ta thông qua những tác động từ biến đổi khí hậu.
Trong khoảng 200 triệu năm tới, một ngày trên Trái Đất sẽ chính thức kéo dài tới 25 giờ do tác động từ biến đổi khí hậu. Hình minh họa: Eco News
Suốt hàng tỷ năm qua, nhịp quay của Trái Đất vốn được điều phối bởi một thực thể quen thuộc là Mặt Trăng. Đóng vai trò như một "người hãm phanh" chính, lực hút thủy triều từ hành tinh này tạo ra sự ma sát không ngừng nghỉ giữa các khối nước và đáy đại dương, lấy đi dần năng lượng quay của hành tinh.
Theo dữ liệu từ Cơ quan Hàng không & Vũ trụ Mỹ (NASA), quy luật địa chất lâu đời này khiến mỗi thế kỷ trôi qua, ngày lại dài thêm khoảng 2,4 mili giây. Dù đây là một sự thay đổi quá nhỏ để có thể nhận thấy trong lịch sinh hoạt hàng ngày, nó đã tạo nên một tiền lệ vững chắc về việc độ dài một ngày chưa bao giờ là một hằng số vĩnh cửu.
Tuy nhiên, bức tranh thiên văn thuần túy ấy bắt đầu thay đổi rõ rệt kể từ đầu thế kỷ 21 do ảnh hưởng từ các hoạt động của con người. Khi hiện tượng ấm lên toàn cầu khiến băng ở Greenland và Nam Cực tan chảy với tốc độ chưa từng có, một khối lượng nước khổng lồ đã dịch chuyển từ hai cực về phía vùng xích đạo.
Sự phân bố lại khối lượng này khiến Trái Đất hơi "xẹp" lại ở hai đầu và "phình" ra ở giữa, tạo nên một hiệu ứng vật lý tương tự như một vận động viên trượt băng nghệ thuật đang dang rộng hai tay để giảm tốc độ quay của mình.
Kết quả là từ năm 2000 đến 2018, phần đóng góp của việc tan băng vào sự kéo dài ngày đã tăng vọt lên 1,33 mili giây mỗi thế kỷ, vượt xa mức trung bình của trăm năm trước. Nếu con người tiếp tục duy trì mức phát thải khí nhà kính như hiện tại, đến năm 2100, lực hãm từ biến đổi khí hậu có thể đạt mức 2,62 mili giây mỗi thế kỷ, chính thức soán ngôi Mặt Trăng để trở thành yếu tố chủ đạo định hình tốc độ quay của Trái Đất.
Những thay đổi tưởng chừng chỉ tính bằng phần nghìn giây này thực chất lại là một thách thức khổng lồ đối với công nghệ hiện đại. Hệ thống định vị toàn cầu (GPS), vốn dựa trên sự đồng bộ tuyệt đối giữa thời gian nguyên tử và tốc độ quay thực tế của Trái Đất, sẽ gặp lỗi nghiêm trọng nếu có sai lệch dù chỉ vài phần triệu giây.
Để bù đắp cho sự trễ nhịp này, kể từ năm 1972, các nhà khoa học phải thêm tổng cộng 27 giây nhuận vào Giờ Phối hợp Quốc tế, và biến số mới từ băng tan đang khiến phương trình này trở nên khó lường hơn bao giờ hết.
Không chỉ làm ngày dài thêm, sự dịch chuyển khối lượng còn khiến trục quay của Trái Đất bị lệch đi khoảng 9 mét trong thế kỷ qua, một hiện tượng được gọi là "chuyển động cực".
Những tín hiệu trên cho thấy Trái Đất giờ đây không còn là một cỗ máy quay vô cảm giữa vũ trụ, mà đã mang đậm dấu ấn từ chính bàn tay con người. Nếu như trước đây, chiều dài ngày từng duy trì ổn định ở mức 19,5 giờ trong suốt hơn một tỷ năm nhờ sự cân bằng tinh tế của tự nhiên, thì kỷ nguyên mới đã phá vỡ sự tĩnh lặng đó.
Những thay đổi mili giây hiện nay là lời nhắc nhở sắc bén rằng mọi quyết định về khí hậu mà con người đưa ra hôm nay không chỉ ảnh hưởng đến môi trường, mà còn đang trực tiếp in dấu lên nhịp quay cơ bản nhất ở hành tinh xanh của chúng ta.
