Bước chuyển mình
Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hệ thống y tế, chuyển từ tập trung điều trị sang chủ động phòng bệnh, quản lý sức khỏe toàn diện và nâng cao năng lực y tế cơ sở. Trong đó, người dân phải được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe thuận lợi, kịp thời, chất lượng ngay tại nơi sinh sống.
Tại Nghệ An, định hướng này đang được cụ thể hóa bằng việc sắp xếp mạng lưới y tế, đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực và phát triển các bệnh viện chuyên sâu. Mục tiêu không chỉ là nâng cao năng lực khám, chữa bệnh mà còn từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa các vùng miền.

Nghệ An từng bước củng cố mạng lưới y tế cơ sở, hướng tới mục tiêu đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng đến gần người dân. Ảnh: Song Hoàng
Theo kế hoạch triển khai Nghị quyết 72 và Chương trình hành động số 14-CTr/TU, Nghệ An đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% trạm y tế cấp xã được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực, phấn đấu mỗi trạm có 4-5 bác sĩ.
Tỉnh cũng hướng tới nâng tỷ lệ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm y tế xã lên trên 20%, đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật và quản lý sức khỏe người dân bằng hồ sơ điện tử.
Đáng chú ý, việc bảo đảm người dân miền núi, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, kịp thời và chất lượng là một trong những mục tiêu được tỉnh ưu tiên.

Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và đào tạo nhân lực là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực hoạt động của các trạm y tế tuyến dưới. Ảnh: Song Hoàng
Ông Nguyễn Hữu Lê, Phó Giám đốc Sở Y tế Nghệ An, cho biết ngành y tế đã chủ động chuẩn bị cho việc đổi mới tổ chức và hoạt động của y tế cơ sở, nhằm đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe người dân trong tình hình mới. Đến tháng 9/2026, hệ thống y tế công lập Nghệ An có 49 đơn vị sự nghiệp, 457 trạm y tế xã, phường và 2 phòng khám đa khoa khu vực. Ngành y tế đang triển khai sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới, chuyển 457 trạm y tế thành 130 trạm cấp xã cùng các điểm trạm phù hợp, bảo đảm người dân vẫn được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi.
Song song với việc kiện toàn tổ chức, đầu tư cơ sở vật chất và đào tạo nhân lực được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm. Từ năm 2025 đến tháng 9/2026, ngành y tế đã cử 1.225 người đi đào tạo, bồi dưỡng.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, các trạm y tế thực hiện 558.973 lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, chiếm 13,4% tổng số lượt khám toàn tỉnh. Chuyển đổi số cũng được đẩy mạnh, với 100% bệnh viện, trung tâm y tế có giường bệnh triển khai bệnh án điện tử và 99,78% cơ sở khám, chữa bệnh kết nối với Hệ thống đơn thuốc quốc gia.

Kíp mổ Ngoại 5, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An, thực hiện ca phẫu thuật, góp phần nâng cao năng lực điều trị chuyên sâu cho người bệnh ngay tại địa phương. Ảnh: Song Hoàng
Theo ông Nguyễn Hữu Lê, thời gian tới, ngành y tế sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp mạng lưới trạm y tế theo quy mô phù hợp; ưu tiên bổ sung nhân lực cho những trạm có quy mô lớn, trạm khu vực và các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới. Việc điều động, tăng cường cán bộ từ các tuyến được kỳ vọng giúp bảo đảm nhân lực, nâng cao năng lực khám, chữa bệnh ngay tại địa phương. Đối với mô hình trạm y tế trực thuộc UBND cấp xã quản lý, ông Lê cho rằng, chính quyền địa phương cần phát huy vai trò trong chỉ đạo hoạt động y tế, tuyên truyền, vận động người dân tham gia tiêm chủng, phòng chống dịch bệnh và các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Ngành y tế đảm nhiệm việc hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn, bảo đảm hoạt động của các trạm đúng quy định.
Cùng với đó, ngành y tế phối hợp các địa phương rà soát nhu cầu trang thiết bị, đẩy mạnh số hóa dữ liệu, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử và bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng quản lý cho đội ngũ cán bộ tuyến cơ sở. Danh mục thiết bị y tế thiết yếu được Bộ Y tế quy định tại Thông tư số 22 cũng là cơ sở để các địa phương rà soát, đầu tư phù hợp với nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, củng cố y tế cơ sở không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp đầu mối hay bổ sung trang thiết bị. Điều người dân cần là những trạm y tế đủ nhân lực, thuốc men và năng lực chuyên môn để khám, điều trị các bệnh thông thường, quản lý bệnh mạn tính, phát hiện sớm nguy cơ và kịp thời chuyển tuyến khi cần thiết. Đây cũng là điều kiện quan trọng để giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.
Quan tâm đến công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân và sự phát triển của ngành y tế, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải cho biết, ngay sau khi HĐND tỉnh ban hành nghị quyết về chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực y tế công lập, Sở Nội vụ sẽ phối hợp với Sở Y tế tham mưu UBND tỉnh xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, bảo đảm nghị quyết sớm đi vào cuộc sống. Cùng với đó, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nội vụ phối hợp với Sở Y tế nghiên cứu cơ chế đặt hàng đào tạo, thu hút bác sĩ và nhân viên y tế; đồng thời tính toán phương án liên kết với các cơ sở đào tạo để chủ động nguồn nhân lực theo nhu cầu. Mục tiêu không chỉ là thu hút được người giỏi mà còn tạo nguồn nhân lực ổn định, phù hợp với yêu cầu thực tế của từng cơ sở y tế.
Kỹ thuật chuyên sâu về gần người bệnh
Nếu y tế cơ sở giữ vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm và quản lý bệnh tật thì các bệnh viện tuyến tỉnh, bệnh viện chuyên khoa phải đủ năng lực đảm nhận những ca bệnh phức tạp. Phát triển đồng bộ hai tuyến là yêu cầu quan trọng để người dân không phải đi xa mới có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Một trong những chuyển biến đáng chú ý tại Nghệ An là việc Bệnh viện Ung bướu Nghệ An đưa cơ sở mới vào hoạt động từ tháng 6/2025. Dự án giai đoạn 2 có tổng mức đầu tư hơn 1.259 tỷ đồng, quy mô trên 1.000 giường bệnh nội trú, được trang bị nhiều hệ thống hiện đại phục vụ chẩn đoán và điều trị ung thư.

Bệnh viện Ung bướu Nghệ An được đầu tư đồng bộ, từng bước triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu, mở thêm cơ hội điều trị cho người bệnh ngay tại địa phương. Ảnh: Song Hoàng
Bệnh viện từng bước hoàn thiện quy trình điều trị khép kín, từ chẩn đoán, phẫu thuật đến hóa trị, xạ trị và các phương pháp điều trị chuyên sâu. Nhiều kỹ thuật như xét nghiệm gene, chẩn đoán hình ảnh hiện đại và xạ trị tiên tiến được triển khai, mở thêm cơ hội điều trị cho người bệnh ngay tại Nghệ An. Hiệu quả của việc phát triển năng lực chuyên môn được thể hiện qua những trường hợp bệnh nhân mắc ung thư giai đoạn tiến triển được điều trị tại bệnh viện địa phương.
Bệnh nhân nam Phạm Văn B. (59 tuổi, xã Quỳ Hợp), được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào vảy hạ họng giai đoạn IVA, có di căn hạch cổ, đồng thời mắc xơ gan và tăng huyết áp. Sau khi đánh giá tình trạng bệnh và các bệnh lý nền, các bác sĩ lựa chọn phương pháp xạ trị hàng tuần. Kết quả tái khám bằng MRI và nội soi ghi nhận thanh quản di động bình thường, bệnh nhân tiến triển tốt.
Một trường hợp khác là bệnh nhân nam Lương Văn X. (58 tuổi xã Tương Dương) mắc ung thư vòm mũi họng giai đoạn tiến triển tại chỗ tại vùng (cT3N2M0). Trước khi điều trị, bệnh nhân bị ù tai phải, đau nửa đầu tăng dần, giảm thị lực mắt phải và xuất hiện hạch cổ phải kích thước lớn. Kết quả MRI ghi nhận khối u vùng vòm kích thước khoảng 43 x 46 mm, xâm lấn các cấu trúc lân cận, kèm nhiều hạch cổ. Các xét nghiệm chưa phát hiện di căn xa. Sau điều trị, kết quả nội soi tai mũi họng và MRI không còn ghi nhận khối u vùng vòm hay hạch cổ bất thường. Sau 6 tháng theo dõi, sức khỏe bệnh nhân ổn định, không còn các triệu chứng đau đầu, ù tai, ngạt mũi và không sờ thấy hạch cổ bất thường.

Các bác sĩ Bệnh viện Ung bướu Nghệ An thực hiện kỹ thuật chuyên môn trong chẩn đoán, điều trị ung thư, góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh. Ảnh: Song Hoàng
Việc triển khai các phác đồ điều trị chuyên sâu ngay tại Nghệ An giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận kỹ thuật hiện đại, giảm áp lực đi lại, chi phí và những khó khăn khi phải chuyển tuyến. Đặc biệt, người bệnh thuận lợi hơn trong quá trình tái khám, theo dõi và chăm sóc lâu dài.
Bệnh viện Ung bướu Nghệ An được định hướng phát triển thành bệnh viện chuyên khoa hạng 1, cấp chuyên sâu, đảm nhận vai trò tuyến cuối về chuyên môn kỹ thuật trong khám, chữa bệnh khu vực Bắc Trung Bộ. Năm 2026, bệnh viện được giao chỉ tiêu 1.500 giường bệnh, trong đó số giường thanh toán bảo hiểm y tế hiện là 1.300.
Theo TS.BSCKII Lê Thị Hoài Chung, Giám đốc Sở Y tế Nghệ An, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An là một trong những công trình y tế trọng điểm, được đầu tư nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao giữa các vùng miền.
Việc đưa bệnh viện vào hoạt động không chỉ bổ sung một cơ sở điều trị chuyên sâu cho khu vực Bắc Trung Bộ mà còn góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến Trung ương, giúp người dân có thêm cơ hội tiếp cận những phương pháp điều trị hiện đại ngay tại địa phương. "Việc đưa Bệnh viện Ung bướu Nghệ An vào hoạt động là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa những mục tiêu xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng, hiệu quả. Phát triển y tế chuyên sâu gắn với củng cố y tế cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới mục tiêu mọi người dân được chăm sóc sức khỏe thuận lợi, kịp thời và hiệu quả", bà Chung nhấn mạnh.

Bệnh viện Ung bướu Nghệ An thực hiện xạ trị cho người bệnh, ứng dụng kỹ thuật chuyên sâu trong điều trị ung thư ngay tại địa phương. Ảnh: Song Hoàng
Không chỉ chuyên khoa ung bướu, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An cũng đang được đầu tư theo hướng chuyên sâu, hiện đại, hướng tới mục tiêu trở thành bệnh viện hạng đặc biệt, đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân trong tỉnh và khu vực Bắc Trung Bộ.
Năm 2026, bệnh viện đầu tư, mua sắm 37 danh mục trang thiết bị với tổng kinh phí hơn 244 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục triển khai các gói mua sắm thiết bị thiết yếu. Đây là nguồn lực quan trọng để nâng cao năng lực chẩn đoán, phẫu thuật và điều trị những ca bệnh phức tạp.
Đầu tư cho y tế là đầu tư cho tương lai
Chuyển từ tư duy chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh không có nghĩa là giảm đầu tư cho các bệnh viện. Ngược lại, điều này đòi hỏi nguồn lực y tế phải được phân bổ đồng bộ hơn, từ phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật tại cộng đồng đến nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị chuyên sâu.
Ở tuyến cơ sở, chiến dịch khám sức khỏe toàn dân là một bước đi cụ thể nhằm đưa dịch vụ y tế đến gần người dân. Thay vì chỉ tìm đến cơ sở khám, chữa bệnh khi xuất hiện triệu chứng, người dân có cơ hội kiểm tra sức khỏe, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và được tư vấn theo dõi, điều trị.

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cùng đoàn công tác trực tiếp khảo sát thực tế cơ sở vật chất tại Trung tâm Y tế Thái Hòa. Ảnh: Đình Tuyên
Giá trị của hoạt động này còn ở khả năng hình thành dữ liệu sức khỏe, nhận diện mô hình bệnh tật và tổ chức các chương trình can thiệp phù hợp với từng nhóm dân cư.
Bác sĩ Lê Thị Hoài Chung, nhấn mạnh: "Chiến dịch này là cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Mục tiêu cao nhất là từng bước xây dựng bản đồ bệnh tật của tỉnh. Từ dữ liệu thu thập được, ngành y tế sẽ có giải pháp can thiệp kịp thời, hiệu quả, giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân và xã hội về lâu dài".
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy bài toán đầu tư y tế không chỉ nằm ở việc xây dựng công trình mới hay mua sắm trang thiết bị hiện đại. Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An vẫn chịu áp lực quá tải, trong khi y tế cơ sở còn gặp khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và khả năng cung ứng dịch vụ đồng đều giữa các địa bàn.

Ông Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh thăm hỏi, động viên bệnh nhân đang điều trị tại Trung tâm Y tế Nghĩa Đàn. Ảnh: Đình Tuyên
Theo báo cáo tại phiên giải trình của Thường trực HĐND tỉnh về hệ thống y tế cơ sở, giai đoạn 2021-2025, dự án đầu tư mạng lưới y tế cơ sở có tổng vốn 288 tỷ đồng; 59/62 trạm y tế thuộc dự án đã hoàn thành thi công, 46 trạm được bàn giao đưa vào sử dụng.
Những con số này cho thấy khoảng cách giữa đầu tư và khả năng cung ứng dịch vụ vẫn là vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Một trạm y tế có cơ sở vật chất nhưng thiếu bác sĩ, thiếu trang thiết bị hoặc chưa đủ năng lực chuyên môn thì khó đảm nhận tốt vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tương tự, bệnh viện được đầu tư máy móc hiện đại cũng cần đội ngũ nhân lực đủ trình độ để vận hành và khai thác hiệu quả.
Bởi vậy, đầu tư cho y tế cần được nhìn nhận như một hệ thống liên hoàn. Trạm y tế đủ năng lực sẽ giúp người dân tiếp cận dịch vụ ban đầu, quản lý bệnh mạn tính và phát hiện sớm nguy cơ. Bệnh viện tuyến tỉnh có đủ nhân lực, trang thiết bị và kỹ thuật chuyên sâu sẽ đảm nhận tốt hơn những ca bệnh nặng, giảm nhu cầu chuyển tuyến, giúp người bệnh tiết kiệm chi phí đi lại, ăn ở.

Hệ thống máy xạ trị hiện đại tại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm nhu cầu chuyển tuyến cho bệnh nhân ung thư. Ảnh: Song Hoàng
Hai tuyến không thể thay thế nhau mà cần được kết nối bằng cơ chế chuyển tuyến, chia sẻ dữ liệu và theo dõi sức khỏe liên tục. Khi đó, việc chăm sóc sức khỏe trở thành quá trình liên tục, từ phòng bệnh, phát hiện sớm đến điều trị và phục hồi.
Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực y tế được xem là yếu tố quyết định để các chính sách đi vào thực tiễn. Nhấn mạnh sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh đối với lĩnh vực này, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải cho biết tỉnh sẽ tập trung triển khai các chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực y tế công lập.
Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nội vụ phối hợp với Sở Y tế xây dựng cơ chế đặt hàng đào tạo, thu hút bác sĩ và nhân viên y tế; nghiên cứu phương án liên kết với các trường để đào tạo theo nhu cầu. Qua đó, chính sách thu hút nhân lực gắn với kế hoạch đào tạo, bố trí cán bộ, bảo đảm nguồn cung phù hợp với nhu cầu thực tế của từng đơn vị y tế.
Tinh thần của Nghị quyết 72-NQ/TW còn đặt ra yêu cầu xây dựng một hệ thống y tế đủ năng lực chăm sóc người dân ở mọi giai đoạn. Từ một trạm y tế ở miền núi đến bệnh viện chuyên sâu ở trung tâm tỉnh, mỗi mắt xích đều có vai trò riêng và cần được đầu tư tương xứng.
Đầu tư cho y tế hôm nay còn là đầu tư cho chất lượng dân số, nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của Nghệ An. Quan trọng hơn, người dân phải thực sự được hưởng lợi từ những nguồn lực ấy: được khám sớm hơn, điều trị tốt hơn và có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay trên quê hương mình.

