 Nỗi ám ảnh tại Lèn Cờ - một năm sau ngày xảy ra thảm họa khiến 18 người chết, 7 người bị thương. |
Ngày 1/4/2011, một nửa mái núi Lèn Cờ (xã Nam Thành, Yên Thành, Nghệ An) đã đổ ụp xuống chôn vùi cả tốp công nhân đang làm việc ở phía dưới. 18 người đã mãi mãi nằm xuống, 7 người may mắn sống sót sau thảm họa kinh hoàng. Chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, hơn 100 đứa trẻ bỗng chốcthành mồ côi, bao nhiều gia đình mãi mãi mất đi trụ cột. Có những gia đình trong một ngày làm 2 đám tang. Nỗi đau quá lớn nên dẫu những ngôi mộ đã xanh cỏ thì sức ám ảnh vẫn hiển hiện chân thực.
 Những gì còn sót lại của phận người nhỏ nhoi sau khi nửa mái núi đổ ập xuống vào ngày 1/4/2011. |
Ngôi nhà ông bà Nguyễn Thọ Phượng (xóm Hợp Thành, xã Nam Thành) - bố của 2 nạn nhân Nguyễn Thọ Hoàng (28 tuổi) và Nguyễn Thọ Vũ (24 tuổi) - nằm đối diện mỏ đá Lèn Cờ đóng cửa im ỉm suốt ngày. Có nỗi đau nào hơn khi trong một ngày ông mất 2 đứa con trai. Nối đau quá lớn khiến người đàn ông này như hóa dại, đêm đêm mò mẫm vào bãi đá gọi tên con. Đến nỗi, vợ ông phải gạt nước mắt gửi ông vào bệnh viện tâm thần suốt một tháng trời để cậy nhờ các bác sĩ.
Bà vợ ông, cũng tên Phượng, ứa nước mắt mỗi khi ai đó nhắc đến hai đứa con xấu số của mình. Và nỗi đau ấy còn giằng xé tâm can người mẹ khốn khổ khimỗi ngày, cứ hễ bước chân ra khỏi nhà là mỏ đá - ngôi mộ sống của hai đứa con - lại đập thẳng vào mắt. “Đau lắm cô ơi, hai thằng con tui hắn hiền lành, chăm chỉ. Ai ngờ đoản mệnh thế này. Để kiếm miếng ăn chúng phải bám vào đá. Rồi chính chúng cũng phải bỏ mạng trong những tảng đá này”, bà sụt sùi.
“Đói khổ - đố khỏi”!
 Mỏ đóng cửa, những chiếc máy nghiền đá cuối cùng của xóm Hợp Thành (Nam Thành, Yên Thành) sẽ phải bán đi để trả nợ. |
Ông Hoàng Văn Viện - xóm trưởng xóm Hợp Thành - cho biết: “Xóm có 288 lao động thì có đến 200 lao động làm việc trực tiếp tại mỏ đá Lèn Cờ này. Nhờ thầu lại các bến đá nên nhiều nhà cũng khá lên nhanh chóng. Năm ngoái cả xóm có 22 chiếc máy xay đá, 18 máy khoan nhưng giờ thì vỡ nợ cả rồi. 4 người chết, 4 người bị thương, máy móc số thì bị nát trong đống đá, số còn lại thì đã bị bán để trả nợ vì người ta cấm mỏ, có để lại cũng hoen gỉ”.
Xóm Hợp Thành có đến 710 nhân khẩu nhưng chỉ có 30ha ruộng lúa và không chủ động được nguồn nước tưới nên lương thực không đủ ăn. Làm đá dẫu có vất vả, khổ cực, thậm chí là nguy hiểm nhưng trung bình mỗi ngày người dân ở đây cũng kiếm được từ 120 - 150.000 đồng. Chừng ấy tiền đủ cho họ sống một cuộc sống dẫu không sung sướng nhưng bữa cơm cũng có ít đồ mặn, con cái đến trường cũng đỡ tủi hổ với bạn bè. Nhưng kể từ cái ngày đại họa ấy, mỏ Lèn Cờ bị đóng cửa, người dân hết việc làm, những chuỗi ngày thiếu trước hụt sau cứ lần lượt quay về gõ cửa từng nhà. “Làng giờ tan tác, dạt vào Nam làm công nhân hết cả. Số không đi được thì sang Đồng Thành tiếp tục làm đá. Đói khổ, đố khỏi cô ơi”, ông xóm trưởng lắc đầu.
 ... hay nằm "đắp chiếu" hoen gỉ. |
Xong cái lượt xay đá này thì anh con trai của bà cũng quyết định bán nốt cái máy xay. Hồi đó mua hết 35 triệu, vốn chưa hoàn lại được thì sập mỏ. 1 năm đắp chiếu, mạng nhện giăng đầy máy, hoen gỉ hết cả chỉ có nước bán cho sắt vụn. Lỗ, tiếc đứt ruột nhưng cũng phải bán, không lẽ cứ để nó phơi nắng phơi mưa thế kia?
Hỏi người dân ở đây, chúng tôi nhận được chung 1 câu trả lời: Chỉ mong nhà nước cho mở lại mỏ để bà con có việc làm, có tiền mà sống tiếp. Hỏi: “Sau cái vụ sập mỏ, bà con vẫn không thấy sợ?”, tất thảy họ đều bảo: “Sợ nhưng phải sống tiếp, không có chi bỏ vào mồm còn đáng sợ hơn”. Chao ôi, sống nhờ đá, chết vì đá nhưng họ vẫn không thể dứt mình khỏi đá!
Nỗi đau có còn tiếp diễn?
 Những người dân sống nhờ vào đá vẫn làm việc với dụng cụ bảo hộ sơ sài như thế này. |
Đây là mỏ do Công ty TNHH Kỳ Sơn khai thác và công ty này cũng đã chia bến để bán lại cho các hộ dân. Vợ chồng Ninh - Đang cũng mua lại một bến đá của công ty này. Các công nhân làm việc tại bến Ninh - Đang cho biết, họ chỉ được công ty đóng bảo hiểm thân thể, còn dụng cụ bảo hộ lao động thì công nhân phải tự sắm hết. Người nào có điều kiện thì sắm đôi giày, đôi găng tay, cái mũ cối, còn không thì đội nón, đi dép lê và tay trần ra bãi bốc đá. Điều đáng nói là tình trạng này diễn ra thường xuyên, nhưng theo như lời của bà Đang (vợ của ông Ninh) từ lâu cũng không thấy có cơ quan chức năng nào đến kiểm tra, thế nên việc khai thác vẫn cứ diễn ra bình thường, và tình trạng mất ATLĐ vẫn được xem là chuyện thường ngày tại mỏ đá này.
 Và thậm chí không có bất kỳ một dụng cụ bảo hộ lao động nào. |
Rời lèn Vũ Kỳ, chúng tôi tiếp cận khu vực khai thác đá tại lèn Cò (cũng thuộc địa phận xã Đồng Thành). Tại đây có 2 công ty đang chia nhau khai thác là công ty TNHH Đông Thành và công ty TNHH Thành Nam. Tìm hiểu tại khu vực khai thác của Công ty TNHH Thành Nam, được biết, việc khoan đá và nổ mìn là do công nhân của công ty phụ trách. Công ty cũng đã có những quy định trong việc đảm bảo an toàn lao động cho lực lượng công nhân khi đến làm việc tại mỏ đá. Trong đó công ty bỏ tiền ra mua bảo hiểm thân thể cho công nhân theo thời hạn từ 3 đến 6 tháng. Riêng việc đảm bảo an toàn lao động cho công nhân nếu chủ bến không tuân thủ thì công ty sẽ buộc dừng khai thác, tắt máy, thu mìn.
 Những người thợ khoan đá cheo leo trên vách núi dựng đứng chỉ với 1 dây bảo hộ. |
Chiều ngày 30/3, chúng tôi tìm đến Phòng TN-MT huyện Yên Thành để tìm hiểu công tác kiểm tra, đảm bảo an toàn lao động tại các mỏ đá trên địa bàn huyện. Ông Nguyễn Đức Thiện - Trưởng Phòng TN-MT huyện Yên Thành không có ở phòng làm việc, liên lạc qua điện thoại nhiều lần cũng không thấy bắt máy. Hỏi nhân viên của Phòng TN-MT đều nhận được những cái lắc đầu: Không biết trưởng phòng và phó phòng đi đâu. Liệu đây có phải là một cách né tránh cung cấp thông tin của cơ quan chức năng huyện Yên Thành về thực trạng an toàn lao động tại các mỏ đá?
Với thực trạng này, thảm họa Lèn Cờ dù đã qua 1 năm nhưng ai dám chắc nó không tái diễn?
Theo Hoàng Lam (Dân trí)