Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2014 chưa có hiệu lực thi hành (đến ngày 1/1/2016 mới có hiệu lực) nhưng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét quy định về Điều 60 Luật BHXH năm 2014. Kiến nghị này muốn giữ điều khoản cho phép người lao động có quyền lựa chọn nhận BHXH một lần hoặc nhận lương hưu như trong Luật BHXH 2006 đang áp dụng. Đó là kiến nghị chính đáng, hợp lòng dân bởi chế độ BHXH là quyền lợi của người lao động cho nên người lao động được lựa chọn phương thức nhận quyền lợi đó của mình là hợp lý. Và thật mừng là Chính phủ đã nhất trí kiến nghị Quốc hội sửa đổi Điều 60 Luật BHXH năm 2014 theo hướng nếu người lao động không đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu thì được hưởng BHXH một lần.
Quy định mới là muốn cho công nhân khi về hưu có lương hưu để có thể bảo đảm cuộc sống hơn khi tuổi cao, sức yếu cũng là một thái độ tích cực trong chính sách đối với người lao động. Thế nhưng trên thực tế, lớp công nhân trẻ từ nông thôn ra thành phố rất đông đảo hiện nay không hẳn đã muốn gắn bó với công việc hiện tại suốt đời và khi họ muốn quay về nông thôn làm đồng áng chẳng hạn không lẽ cứ phải chờ đến tuổi về hưu mới được nhận BHXH một lần hoặc nhận lương hưu? Có công nhân đã làm việc và đóng BHXH 20 năm đang ở độ tuổi 40 cũng đủ thời gian để hưởng lương hưu nhưng giờ phải chờ 15 năm nữa cho đủ 55 tuổi mới cho lĩnh liệu có bất cập. Vấn đề là vẫn nên để cho công nhân được quyết định là sẽ bảo lưu BHXH để lĩnh lương hưu hay rút một lần. Nhiều cơ quan còn thực hiện giảm biên không lẽ chưa đủ tuổi hưu cứ phải bảo lưu hoặc rời cơ quan nhưng vẫn đóng BH để đến tuổi hưu mới được thực hiện chế độ?
Hiện tượng cơ quan ít việc, có người muốn về buôn bán nhỏ hay về quê trồng trọt, chăn nuôi rất cần số tiền BHXH một lần để làm vốn nhưng trước quy định mới sẽ gặp không ít khó khăn. Quy định buộc người lao động phải bảo lưu số năm đóng BHXH đến khi đủ tuổi hưu mới được nhận BHXH một lần (hoặc hưởng lương hưu) là chưa hợp lý, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Khi nghỉ việc, không có việc mới thì được hưởng ba tháng bảo hiểm thất nghiệp nhưng chỉ đủ một phần.
Những quyết sách đúng vì dân được dân hoan nghênh song ngay trong cái đúng cũng có thể có những bất cập vì không sát với thực tế đã được các cơ quan hữu quan phát hiện và kiến nghị được Chính phủ đồng tình như sửa đổi Điều 60 Luật BHXH năm 2014 càng được dân hoan nghênh. Không thể có chuyện cấp trên hay cơ quan Nhà nước đã quyết định, ra văn bản gồm tập thể các nhà quản lý, chuyên môn là luôn luôn đúng, không cần lắng nghe nguyện vọng của dân từ những thực tế của cuộc sống. Đó chính là thái độ cầu thị, tôn trọng dân, tôn trọng thực tế của các cấp có thẩm quyền. Thái độ này thể hiện tinh thần trách nhiệm vì dân, vì hiệu quả tích cực của mọi quyết định, văn bản pháp quy đưa vào cuộc sống.
Bấy nay vấn đề “tính khả thi” trong mọi quyết định, văn bản ban hành thường được bàn nhiều. Có những đề xuất mới đưa ra đã gặp nhiều phản ứng từ dư luận.Tất nhiên, văn bản hay quyết định nào hình thành cũng đều bắt đầu từ con người cụ thể nên có thể hay và chưa hay, đúng và chưa đúng song điều quan trọng là thái độ tiếp thu trước những phản biện. Khi đã lấy dân làm gốc, mọi việc làm đều hướng tới quyền lợi chính đáng của dân, sát thực tế thì chắc chắn chuyện “bất khả thi” sẽ bị triệt tiêu.
Hoan nghênh Điều 60 Luật BHXH năm 2014 đã được kiến nghị sửa đổi.
Lưu Thủy
