Theo công bố mới nhất trên tạp chí khoa học Geophysical Research Letters, Sao Thủy đang trải qua quá trình thu nhỏ kích thước với tốc độ vượt xa những gì giới thiên văn từng ghi nhận.
Công trình trên do nhà nghiên cứu Gaku Nishiyama thuộc Đại học Hokkaido (Nhật Bản) hợp tác cùng Trung tâm Hàng không & Vũ trụ Đức thực hiện, cho thấy mức độ co lại thực tế của hành tinh này có thể cao hơn 10-30% so với các mô hình trước đây.
Nghiên cứu mới cho thấy mức độ co lại thực tế của Sao Thủy có thể cao hơn 10-30% so với các mô hình trước đây. Ảnh minh họa: Shutterstock.
Hiện tượng này xuất phát từ bản chất hình thành của hành tinh nằm gần Mặt Trời nhất trong hệ Mặt Trời. Trải qua vô số cuộc va chạm nảy lửa giữa các tiểu hành tinh vào khoảng 4,5 tỷ năm trước, Sao Thủy đã tích tụ một lượng nhiệt vô cùng lớn.
Qua thời gian, khi năng lượng này dần thoát ra ngoài, phần lõi kim loại khổng lồ cùng lớp vỏ đá bên trên bắt đầu nguội lạnh và thu hẹp lại. Giống như một quả bóng bay bị xì hơi hay một quả nho khô đi dưới nắng, bề mặt đá phía trên buộc phải nhăn nheo và biến dạng để ôm sát lấy phần lõi đang teo nhỏ.
Sở dĩ mức độ thu nhỏ thực tế bị các nhà khoa học đánh giá thấp trong thời gian dài là do đặc điểm địa hình đầy biến động trên bề mặt Sao Thủy. Dưới sự bắn phá liên tục của các mảnh vỡ thiên thạch và đợt phun trào dung nham, bề mặt hành tinh này bị cày xới dữ dội và che phủ bởi lớp đất đá gồ ghề.
Bằng phương pháp phân tích mới kết hợp giữa bản đồ địa chất và bản đồ độ nhám bề mặt, nhóm nghiên cứu nhận thấy những khu vực gồ ghề nhất lại xuất hiện rất ít nếp nhăn. Điều này dẫn tới kết luận rằng các dấu vết địa chất không hề mất đi, mà chỉ đơn thuần bị chôn vùi bên dưới các lớp đất đá rơi vãi từ hố va chạm.
Sau khi tính toán bổ sung cho những khu vực bị khuất lấp, nhóm tác giả ước tính đường kính của Sao Thủy đã giảm tới khoảng 23 km kể từ khi hình thành.
Đối với một thiên thể chỉ sở hữu bán kính khiêm tốn khoảng 2.440 km, sự chênh lệch này mang ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với ngành thiên văn học. Nó gợi mở rằng lõi kim loại của Sao Thủy có thể mang kích thước lớn hơn, chứa ít nguyên tố nhẹ như silicon hơn hoặc từng có nhiệt độ ban đầu cao hơn nhiều so với các giả thuyết trước đây.
Giới thiên văn đang đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến thăm dò của tàu vũ trụ BepiColombo do Châu Âu và Nhật Bản phối hợp phát triển, dự kiến sẽ tiến vào quỹ đạo Sao Thủy trong tháng 11 tới.
Nhờ được trang bị các thiết bị đo đạc bằng laser có độ phân giải siêu cao, sứ mệnh này hứa hẹn sẽ mang lại những dữ liệu bề mặt sắc nét nhất, giúp xác minh chính xác mức độ teo nhỏ thực tế và giải mã những bí ẩn nằm sâu trong lòng hành tinh này.