Nhà văn Phạm Xuân Nguyên không chỉ là một cây bút lý luận phê bình sắc sảo, một dịch giả tinh tế mà còn là một MC khá ấn tượng trong các cuộc tọa đàm, hội thảo của giới văn chương trí thức Thủ đô. Nhân dịp anh vừa được Đại hội Hội Nhà văn Hà Nội (HNVHN) khóa XI (2010 – 2015) giao trọng trách Chủ tịch Hội, PVbáo Sức khỏe&Đời sống đã có cuộc trò chuyện với anh.
PV: Khi được bầu giữ chức Chủ tịch Hội, anh có bất ngờ không? Anh có thể cho biết những dự định hành động đầu tiên của tân Chủ tịch?
Phạm Xuân Nguyên (PXN):Được tín nhiệm bầu vào cương vị Chủ tịchHộilà một vinh dự và một trách nhiệm đối với tôi. Tôi thấy mình phải nỗ lực rất nhiều trên cương vị mới để đáp ứng được kỳ vọng và đòi hỏi của các hội viên. Công việc đầu tiên của tôi trên cương vị chủ tịch Hội là tại phiên họp BCH sắp tới sẽ xác định kế hoạch xây dựng HNVHN thành một hội nghề văn sang trọng và tầm vóc. Muốn vậy thì phải tổ chức lại cơ cấu hội, phải đề ra được những hoạt động đa dạng, phong phú, phải tiếp tục hoàn chỉnh giải thưởng hàng năm của Hội, phải kiện toàn và hoàn chỉnh tổ chức hội.
PV: HNVHN nếu tính từ khi là một chi hội văn học trong Hội Văn học nghệ thuật Hà Nội thành lập từ năm 1966 thì đã có hơn 40 năm tuổi đời. Nhưng chỉ mới thời gian gần đây thì HNVHN mới ở vị thế như hiện nay. Theo anh, cái gì là đặc thù của Hội Nhà văn Hà Nội? Xin anh cho biết quan điểm riêng của Chủ tịch về định hướng phát triển của Hội trong nhiệm kỳ này?
PXN: Theo tôi, đặc thù của HNVHN là “ba trong một” nên HNVHN vừa chú trọng tính địa phương vừa đề cao tính thủ đô, vừa không quên phong trào nhưng vừa chú ý đỉnh cao. Nghĩa là phải làm sao cho khi nhìn vào HNVHN mọi người thấy đấy là một hội nghề nghiệp địa phương Hà Nội thủ đô. Điều này khó không? Xin thưa là khó, nhưng làm là sẽ được. Một điều vui là ngay sau khi đại hội bế mạc, tôi đã nhận được một số gợi ý, đề nghị của hội viên về cách tìm nguồn kinh phí cho Hội. Tôi tin với nhiệt tình của hội viên, với sự đồng lòng của BCH, chuyện kinh phí hoạt động của HNVHN khóa XI sẽ rủng rỉnh hơn.
 Cuộc bàn giao giữa hai chủ tịch Hồ Anh Thái và Phạm Xuân Nguyên (bên phải ảnh). |
PV
: Mấy năm qua, giải thưởng thường niên của HNVHN tuy có gây một số tranh luận, nhưng nhìn chung tỏ ra thuyết phục so với giải của Hội Nhà văn VN. Nay trong cương vị Chủ tịch, với một êkip BCH mới, anh có tin sẽ duy trì và phát triển được uy tín ban đầu đó không? Sẽ có gì mới so với trước đây?
PXN: Giải thưởng văn học hàng năm của HNVHN có thể nói một điểm nổi bật của Hội nhiệm kỳ vừa qua, tạo được uy tín cho Hội. Được thế là nhờ sự vô tư của hội đồng chấm giải (tất cả thành viên hội đồng trong suốt nhiệm kỳ là không tham dự giải), nhưng đặc biệt là nhờ quy chế của giải. Giải thưởng hàng năm của HNVHN không chỉ xét trao cho các tác phẩm của hội viên mà còn xét trao cho tác phẩm của những người chưa phải hội viên sống trên địa bàn Hà Nội có viết về Hà Nội hoặc có giá trị đối với văn học Hà Nội. Ở nhiệm kỳ này, chúng tôi sẽ tiếp tục phát huy hướng trao giải này và sẽ làm kỹ lưỡng hơn, bao quát hơn để thu nạp được nhiều tác phẩm xứng đáng của các tác giả là hội viên và các tác giả sống ở Hà Nội vào xét giải. Đồng thời chúng tôi cũng sẽ quy định rõ hơn về việc trao giải “Thành tựu” trên cơ sở những giải đã được trao ở phạm trù này trong kỳ trước.
PV: Là một trong những người đi tiên phong trong việc ủng hộ cái mới trong sáng tác của lớp trẻ và quan tâm đến văn học của người Việt hải ngoại, trong cương vị mới anh có kế hoạch gì để tiếp tục vai trò tiên phong đó?
PXN: Tôi quan tâm đến văn trẻ vì thấy ở những người viết trẻ có tiềm năng đổi mới, đột phá, có khả năng tạo nên những cái mới, cái khác cho văn học. Ở tư cách người làm phê bình lý luận tôi đã cổ vũ và ủng hộ họ. Giờ đây, ở tư cách người điều hành của HNVHN, tôi sẽ càng cố gắng để những người viết trẻ ở Hà Nội thấy Hội là một ngôi nhà của họ, là sân chơi sáng tạo của họ. Có lẽ, tôi sẽ bàn trong BCH xem trong nhiệm kỳ này có thể tổ chức được một hội nghị văn trẻ của Hà Nội hay không. Còn về văn học hải ngoại, cùng với chính sách đổi mới và hội nhập của đất nước, sẽ tổ chức gặp gỡ, giao lưu, trao đổi giữa những người cầm bút Việt Nam trong và ngoài nước trên tinh thần dân tộc, nhân văn là điều cần thiết và hữu ích. HNVHN trong khả năng của mình sẽ cố gắng góp phần vào việc này.
PV:Nhiều người ngạc nhiên và thú vị khi thấy một người không phải là Hội viên Hội Nhà văn VN lại được bầu là Chủ tịch HNVHN, nơi có nhiều hội viên của Hội Nhà văn TW. Anh lý giải điều này ra sao?
PXN: Điều ngạc nhiên thú vị này tôi đã được nhiều người hỏi và chia sẻ ngay sau khi tôi được bầu làm chủ tịch Hội. Tôi không vào Hội nhà văn VN là lựa chọn của cá nhân tôi. Các hội viên HNVHN tín nhiệm tôi là nhìn vào đạo đức và khả năng của tôi, chứ không coi và không lấy việc vào Hội nhà văn VN làm tiêu chí và chuẩn mực. Đó chính là một biểu hiện rất rõ của tính chất Thủ đô, trung tâm của cả nước, nơi thu hút và tập hợp mọi con người đến từ mọi vùng miền Tổ quốc. Tôi biết ơn sự tín nhiệm và tin cậy các nhà văn Thủ đô đối với mình và biết mình phải nỗ lực làm việc để xứng đáng với tấm lòng ấy của các hội viên.
PV: Xin cảm ơn anh. Chúc anh thành công trong cương vị mới của mình.
Hoàng Oanh (thực hiện)