1. Vai trò của tập thể dục với người hen phế quản
Hen phế quản là bệnh viêm mạn tính của đường thở, khiến phế quản tăng phản ứng với các yếu tố kích thích như không khí lạnh, dị nguyên hoặc gắng sức. Một số người có thể xuất hiện co thắt phế quản do gắng sức (exercise-induced bronchoconstriction - EIB), biểu hiện bằng ho, khò khè, tức ngực hoặc khó thở trong hoặc sau khi vận động.
Tuy nhiên, BS. Nguyễn Trọng Thủy (nguyên BS. Đội tuyển bóng đá nam Quốc gia và U23 Việt Nam) cho hay, điều này không có nghĩa người mắc hen cần tránh tập luyện. Ngược lại, khi bệnh được kiểm soát tốt bằng thuốc, hoạt động thể chất đều đặn có thể:
- Cải thiện sức bền tim phổi và khả năng gắng sức.
- Giảm khó thở khi thực hiện các hoạt động hằng ngày.
- Tăng sức mạnh cơ hô hấp và cơ toàn thân.
- Hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ béo phì – yếu tố có thể làm hen khó kiểm soát hơn.
- Nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm lo âu liên quan đến bệnh.
BS. Nguyễn Trọng Thủy nhấn mạnh, mục tiêu điều trị hen hiện nay là giúp người bệnh có thể học tập, làm việc và tham gia hoạt động thể chất gần như người khỏe mạnh.
Đáng chú ý, Luật Phòng bệnh năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 xác định tăng cường hoạt động thể lực là một trong những biện pháp dự phòng bệnh không lây nhiễm. Các văn bản hướng dẫn thi hành luật khuyến khích người dân, bao gồm cả người mắc bệnh mạn tính đã được kiểm soát, duy trì vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe; ưu tiên các hình thức tập luyện an toàn, vừa sức và từng bước nâng cao thể lực dưới sự tư vấn của nhân viên y tế khi cần thiết.
Hen phế quản là bệnh viêm mạn tính của đường thở, khiến phế quản tăng phản ứng với các yếu tố kích thích... Ảnh: AI.
2. Môn thể thao nào phù hợp nhất?
Theo BS. Nguyễn Trọng Thủy, không có một môn thể thao duy nhất phù hợp với tất cả người mắc hen. Lựa chọn phụ thuộc vào mức độ kiểm soát bệnh, thể lực và sở thích cá nhân. Tuy nhiên, một số môn thường được khuyến khích hơn.
- Đi bộ nhanh là lựa chọn phù hợp cho hầu hết người bệnh vì dễ điều chỉnh cường độ, ít gây gắng sức đột ngột và phù hợp với nhiều lứa tuổi.
- Đạp xe hoặc bơi lội cũng là những môn được nhiều chuyên gia khuyến khích. Bơi trong bể có môi trường ấm và ẩm giúp hạn chế kích thích đường thở ở một số người. Tuy nhiên, nếu bể bơi có nồng độ clo cao và gây kích ứng hô hấp, người bệnh nên cân nhắc chuyển sang hình thức vận động khác.
- Các bài tập sức mạnh với tạ nhẹ, dây kháng lực hoặc trọng lượng cơ thể cũng mang lại lợi ích khi được thực hiện với cường độ phù hợp và nghỉ giữa các hiệp.
Lưu ý, những môn đòi hỏi gắng sức kéo dài với cường độ rất cao như chạy đường dài hoặc thi đấu trong môi trường lạnh, khô có thể dễ gây co thắt phế quản hơn ở một số người nếu hen chưa được kiểm soát tốt.
3. Tập luyện thế nào để hạn chế cơn hen?
Để giảm nguy cơ xuất hiện triệu chứng khi vận động, BS. Nguyễn Trọng Thủy khuyên người bệnh nên:
- Khởi động ít nhất 10-15 phút trước khi tập.
- Tăng cường độ từ từ, tránh gắng sức đột ngột.
- Tránh tập ngoài trời khi không khí quá lạnh, ô nhiễm hoặc nhiều phấn hoa nếu đây là yếu tố khởi phát cơn hen.
- Uống đủ nước trong quá trình tập luyện.
- Luôn mang theo thuốc cắt cơn dạng hít nếu được bác sĩ kê đơn.
Nếu thường xuyên xuất hiện ho, khò khè hoặc khó thở khi tập, người bệnh không nên tự ý ngừng vận động mà cần trao đổi với bác sĩ để đánh giá lại mức độ kiểm soát hen và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần.
4. Người hen phế quản có cần tránh chơi thể thao cường độ cao?
Người mắc hen được kiểm soát tốt vẫn có thể tham gia nhiều môn thể thao, kể cả thi đấu chuyên nghiệp. Trên thực tế, nhiều vận động viên Olympic mắc hen vẫn đạt thành tích cao nhờ kiểm soát bệnh hiệu quả.
Điều quan trọng không phải là tránh vận động mà là lựa chọn môn thể thao phù hợp, tuân thủ điều trị và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo. Nếu trong khi tập xuất hiện khó thở nhiều, tức ngực, khò khè không cải thiện sau khi dùng thuốc cắt cơn hoặc triệu chứng kéo dài, cần ngừng tập và đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Có nhiều bài tập phù hợp với người bệnh hen phế quản như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội và tập sức mạnh mức độ vừa phải. Khi bệnh được kiểm soát tốt và tập luyện đúng cách, hoạt động thể chất không chỉ an toàn mà còn góp phần cải thiện chức năng hô hấp, sức khỏe tim mạch và chất lượng cuộc sống.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Cảnh báo thói quen gây khởi phát cơn hen
