Môi trường sống ẩm thấp có thể dẫn đến sự phát triển của nấm mốc trên tường, trần và đồ đạc, gây hại cho sức khỏe người sống trong đó. Khi tiếp xúc với ẩm mốc, nguy cơ mắc các triệu chứng hô hấp và dị ứng tăng lên, đặc biệt ở những người nhạy cảm. Để bảo vệ sức khỏe, cần có những biện pháp kiểm soát môi trường sống hiệu quả.
Nhiều người chỉ quan tâm đến chất lượng không khí ngoài trời mà quên rằng chúng ta dành khoảng 80 - 90% thời gian trong nhà. Khi mái nhà bị dột, tường thấm nước, phòng thiếu thông gió hoặc độ ẩm luôn ở mức cao, nấm mốc, mạt bụi và nhiều vi sinh vật có điều kiện phát triển mạnh.
Tình trạng ẩm thấp và nấm mốc trong nhà là một yếu tố nguy cơ quan trọng đối với sức khỏe. Điều đáng lưu ý là không chỉ những mảng nấm mốc nhìn thấy bằng mắt thường mới đáng lo ngại. Mùi ẩm mốc, hơi nước ngưng tụ trên cửa kính, tường hoặc trần nhà cũng là dấu hiệu cho thấy môi trường có thể đang tồn tại tình trạng ẩm kéo dài cần được khắc phục. Vấn đề cốt lõi không phải là tiêu diệt nấm mốc bằng hóa chất mà là loại bỏ nguồn gây ẩm. Nếu độ ẩm vẫn tồn tại, nấm mốc sẽ nhanh chóng phát triển trở lại.
Nấm mốc xuất hiện trên tường có thể gây hại cho sức khỏe của những người sống trong môi trường đó.
1. Một số bệnh dễ phát triển trong môi trường ẩm thấp
1.1. Các bệnh hô hấp
Việc sống trong môi trường ẩm thấp, có nấm mốc làm tăng nguy cơ ho kéo dài; nghẹt mũi, chảy nước mũi; khò khè; viêm đường hô hấp trên; kích ứng họng; làm nặng thêm các bệnh hô hấp mạn tính. Đặc biệt, những người đã mắc hen phế quản thường xuất hiện cơn hen nhiều hơn khi tiếp xúc với bào tử nấm mốc hoặc các chất phát tán từ môi trường ẩm thấp.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các bằng chứng khoa học từ nhiều nghiên cứu dịch tễ học được thực hiện ở nhiều quốc gia cho thấy, mối liên quan nhất quán giữa môi trường sống ẩm thấp, có nấm mốc với sự gia tăng các triệu chứng hô hấp, nguy cơ mắc hoặc làm nặng thêm bệnh hen phế quản, cũng như các biểu hiện dị ứng đường hô hấp. Đây là một trong những mối liên hệ đã được chứng minh rõ ràng nhất về tác động của môi trường trong nhà đối với sức khỏe.
1.2. Bệnh dị ứng và viêm mũi dị ứng
Môi trường ẩm tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, mạt bụi sinh sôi, các chất gây dị ứng tích tụ nhiều hơn trong không khí. Ở người có cơ địa dị ứng, điều này có thể gây hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi, ngứa mắt - chảy nước mắt, ho kéo dài. Không phải ai tiếp xúc với nấm mốc cũng xuất hiện triệu chứng, nhưng người có tiền sử dị ứng thường phản ứng mạnh hơn đáng kể.
1.3. Hen phế quản có thể trở nên khó kiểm soát
Hen phế quản là bệnh được nghiên cứu nhiều nhất liên quan đến môi trường ẩm thấp. Các nghiên cứu được WHO tổng hợp cho thấy: Trẻ em sống trong nhà có nấm mốc dễ xuất hiện triệu chứng hen hơn. Người đã mắc hen dễ lên cơn hen thường xuyên hơn. Việc cải thiện điều kiện nhà ở, loại bỏ nguồn ẩm và nấm mốc có thể giúp giảm triệu chứng hen ở nhiều trường hợp.
Điều này không có nghĩa nấm mốc là nguyên nhân duy nhất gây hen, nhưng đây là yếu tố làm tăng nguy cơ và khiến bệnh khó kiểm soát hơn.
1.4. Một số bệnh nhiễm nấm ở người suy giảm miễn dịch
Ở những người ghép tạng, điều trị ung thư, dùng thuốc ức chế miễn dịch, suy giảm miễn dịch, mắc bệnh phổi mạn tính… có nguy cơ cao hơn bị nhiễm nấm xâm lấn khi tiếp xúc với lượng lớn bào tử nấm trong môi trường ẩm mốc.
Sống trong nhà có nấm mốc có thể có nguy cơ bị nhiễm nấm phổi. Tuy nhiên, ở đa số người khỏe mạnh, biểu hiện thường gặp vẫn là dị ứng hoặc kích ứng đường hô hấp hơn là nhiễm trùng nấm.
1.5. Các bệnh ngoài da và kích ứng mắt
Tiếp xúc với môi trường nhiều nấm mốc cũng có thể gây: Ngứa da, phát ban, đỏ mắt, cay mắt, chảy nước mắt… Đây chủ yếu là phản ứng kích ứng hoặc dị ứng, đặc biệt ở người có cơ địa nhạy cảm.
2. Những nhóm có nguy cơ bị ảnh hưởng nhiều hơn
Các nhóm sau cần đặc biệt chú ý nếu sống trong môi trường ẩm thấp:
- Trẻ nhỏ, người cao tuổi.
- Người mắc hen, người bị COPD hoặc bệnh phổi mạn tính.
- Người dị ứng, người suy giảm miễn dịch.
- Phụ nữ mang thai nếu đồng thời mắc bệnh hô hấp hoặc dị ứng.
3. Làm gì để giảm nguy cơ?
Bạn có thể:
- Sửa ngay các vị trí rò rỉ nước, thấm dột.
- Giữ nhà thông thoáng, tăng lưu thông không khí.
- Hạn chế để độ ẩm trong nhà quá cao; có thể sử dụng máy hút ẩm hoặc điều hòa ở chế độ phù hợp nếu cần.
- Lau sạch nấm mốc ngay khi phát hiện và đồng thời xử lý nguyên nhân gây ẩm.
- Sau ngập lụt hoặc ngâm nước kéo dài, cần làm khô vật liệu xây dựng càng sớm càng tốt.
- Người bị hen, COPD hoặc suy giảm miễn dịch nên tránh tham gia dọn dẹp khu vực có nhiều nấm mốc và hạn chế ở trong môi trường này cho đến khi được xử lý.
4. Khi nào nên đi khám?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:
- Ho hoặc khò khè kéo dài nhiều ngày sau khi sống trong môi trường ẩm mốc.
- Triệu chứng hen xuất hiện thường xuyên hơn.
- Khó thở, đau ngực hoặc sốt.
- Dị ứng tái diễn dù đã dùng thuốc thông thường.
- Người suy giảm miễn dịch xuất hiện các triệu chứng hô hấp bất thường.
Các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy môi trường sống ẩm thấp và có nấm mốc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, dị ứng, làm nặng thêm hen phế quản và có thể gây nhiễm nấm ở những người suy giảm miễn dịch. Điều quan trọng không chỉ là làm sạch nấm mốc mà là xử lý triệt để nguồn gây ẩm, duy trì nhà ở khô ráo, thông thoáng và kiểm soát độ ẩm phù hợp để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
