Bệnh nhân vốn đau khổ nhưng thầy thuốc chỉ chữa được cái đau mà không thể trị được cái khổ. Và liệu trong khoa khám bệnh kia của một BV liệu có bao nhiêu người đau yếu do vi trùng, virut, vì sự xuống cấp của cơ thể và có bao nhiêu người bị suy sụp, khủng hoảng tinh thần, bị chìm trong nỗi tuyệt vọng như vợ bỏ hay chồng ngoại tình, bị những mặc cảm tự ti hoặc đầy thù hận sau một thời gian tranh giành điều gì đó... Trường hợp thứ nhất thì kỹ thuật y khoa và thuốc men có thể cùng thầy thuốc giải quyết nhưng trường hợp thứ 2 thì… thuốc tiên cũng chịu. Vậy các phòng khám có nên có thêm những chuyên gia tâm lý để kết hợp Y học - Tâm lý - Xã hội học để điều trị các ca khó khăn trên của ngành y?
 Thái độ ân cần của bác sĩ cũng là liều thuốc tốt cho bệnh nhân (ảnh minh họa). |
Phải chăng đây cũng là một yếu tố văn hóa trong bệnh viện? Với thực trạng quá tải BV hiện nay, ý kiến trên có vẻ xa vời, song sẽ là tốt biết bao nhiêu nếu có một quá trình đối thoại và tương tác giữa thầy thuốc và bệnh nhân giúp xác định một vấn đề, giải quyết một khủng hoảng, thậm chí thân thiết có thể khuyên can, góp ý, giúp nhau cả về định hướng hành động. Tất nhiên, để có được điều này đòi hỏi phải có thời gian và một số điều kiện để thiết lập mối tương giao lành mạnh, tin cậy hiệu quả giữa thầy thuốc và bệnh nhân. Từ đó, BN có thể từ bệnh tật hiện hữu đang có sẽ tự khám phá, tự hiểu biết, tự quyết định và có hành động tích cực, làm chủ được cảm xúc, thích nghi với hoàn cảnh mới để tự chữa bệnh cho chính mình...
Mối quan hệ lành mạnh giữa thầy thuốc và bệnh nhân là bản chất của quá trình khám chữa bệnh. Những cuộc đối thoại, hỏi han, tâm sự giữa bác sĩ và bệnh nhân sẽ như một liệu pháp tâm lý tích cực. Để có được mối quan hệ tốt đẹp đó, cần có một số điều kiện, cũng có thể gọi là phẩm chất và kỹ năng cần thiết của thầy thuốc.
Đức tính quan trọng hàng đầu của thầy thuốc là sự thông cảm và chia sẻ, tự đặt mình vào vị trí, hoàn cảnh của bệnh nhân để thấu hiểu một cách sâu sắc suy nghĩ, cảm xúc của họ. Bệnh nhân thấy có người hiểu được mình, thông cảm trọn vẹn với mình thì sự bộc lộ, giãi bày càng dễ dàng, thẳng thắn. Đặt mình trong tình huống của bệnh nhân, xem xét vấn đề theo hoàn cảnh của bệnh nhân, không ít bác sĩ đã chọn thuốc không chỉ thích hợp với bệnh mà còn thích hợp với… túi tiền bệnh nhân kèm theo lời giải thích. Đáng buồn là hiện nay có không ít bác sĩ (nhất là các phòng khám tư) thấy bệnh là kê đơn, toàn thuốc đắt tiền, thêm cả đủ thứ chụp chiếu, xét nghiệm không cần thiết.
Bệnh nhân sẽ vui hơn, khỏe hơn khi gặp bác sĩ không chỉ chữa cái đau của họ mà còn biết xoa dịu nỗi khổ trong lòng họ. Tôi được chứng kiến một bà lắm lời đem con đi chữa bệnh. Bác sĩ khám, bà bế con mà miệng kể liên tục về thằng bé. Ngỡ tưởng ông bác sĩ chau mày hay ra hiệu im lặng nhưng ông bác sĩ nọ tay vẫn khám, tay tuy vẫn đeo ống nghe nhưng như vẫn nghe, ánh mắt tỏ vẻ thông cảm, đồng tình. Cái nhìn đó làm cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân tin tưởng ở bác sĩ hơn, yêu kính bác sĩ hơn, giúp tạo được mối quan hệ thân thiện giữa thầy thuốc với bệnh nhân. Tất nhiên, để có được ánh mắt nhìn như thế lại rất cần một cái nhìn trọn vẹn về cuộc sống, về con người, về hoàn cảnh xã hội của người thầy thuốc.
Vũ Hà