Không chỉ là viêm phổi hay viêm tai giữa
Tại tọa đàm khoa học về bệnh do phế cầu khuẩn ở trẻ em diễn ra ngày 24/6 tại TPHCM, GS.TS.BS Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam nhấn mạnh, có những bệnh nếu chờ đến khi trẻ nhập viện mới quan tâm thì thường đã muộn, hoặc gia đình phải trả giá bằng nhiều lo lắng, chi phí và thậm chí là những hậu quả nặng nề kéo dài.
Theo các chuyên gia, phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi cộng đồng, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em. Điều đáng lo ngại là vi khuẩn này có thể tồn tại trong vùng mũi họng của trẻ mà không gây triệu chứng, khiến nhiều phụ huynh chủ quan.
GS.TS.BS Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam nhấn mạnh thông điệp "chờ đến khi trẻ nhập viện mới quan tâm thì thường đã muộn".
PGS.TS.BS Phạm Quang Thái - Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho biết, trẻ nhỏ vừa là nhóm chịu gánh nặng bệnh tật lớn nhất, vừa là nguồn mang vi khuẩn phổ biến nhất trong cộng đồng.
Theo chuyên gia, phế cầu khuẩn không chỉ gây các bệnh thường gặp như viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi mà còn có thể dẫn đến các bệnh lý xâm lấn rất nặng như viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết. Đây là những tình trạng có thể đe dọa tính mạng hoặc để lại di chứng kéo dài cho trẻ.
Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt cảnh báo là tình trạng đề kháng kháng sinh ngày càng gia tăng. GS. Phan Trọng Lân cho rằng, dưới tác động của đô thị hóa, ô nhiễm môi trường và tình trạng tự ý sử dụng kháng sinh, bức tranh dịch tễ của bệnh do phế cầu khuẩn đang trở nên phức tạp hơn. Nhiều típ huyết thanh mới nổi có độc lực cao và khả năng kháng nhiều loại kháng sinh, khiến việc điều trị ngày càng khó khăn.
PGS.TS.BS Phạm Quang Thái, Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương.
Dữ liệu tại Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận 75,3% chủng phế cầu gây bệnh xâm lấn đã kháng cephalosporin thế hệ 3; gần như 100% kháng erythromycin và clindamycin. Đây đều là những nhóm kháng sinh thường được sử dụng trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp.
Ở góc độ lâm sàng, BS.CKII Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố HCM cho biết, bệnh viện thường xuyên tiếp nhận các trường hợp viêm phổi nặng, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do phế cầu khuẩn. Nhiều trẻ phải điều trị hồi sức tích cực kéo dài, thậm chí cần can thiệp ECMO - kỹ thuật tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể dành cho những ca nguy kịch.
Chuyên gia kể lại trường hợp một bệnh nhi 11 tuổi ban đầu chỉ sốt, ho như cảm cúm thông thường. Tuy nhiên sau đó trẻ diễn tiến thành viêm phổi nặng, tổn thương cơ tim, suy hô hấp và phải sử dụng ECMO trong thời gian dài. Riêng chi phí điều trị cho trường hợp này lên tới gần 1 tỷ đồng và cần thêm sự hỗ trợ của các nguồn trợ giúp xã hội.
Theo BS. Nguyễn Minh Tiến, nếu ở mức độ nhẹ như viêm tai giữa hay viêm đường hô hấp, chi phí điều trị có thể không quá lớn. Tuy nhiên khi bệnh chuyển sang viêm phổi nặng, nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não, tổng chi phí điều trị, hồi sức, thuốc men và chăm sóc có thể tăng lên gấp nhiều lần.
Theo nhiều chuyên gia, những trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận mạn, bệnh gan mạn, đái tháo đường, hen mức độ trung bình - nặng hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ mắc bệnh nặng cao hơn so với trẻ khỏe mạnh.
BS. Nguyễn Minh Tiến cho biết, trong thực hành lâm sàng, các trường hợp trẻ mắc bệnh nền thường khiến bác sĩ lo lắng hơn khi nhiễm phế cầu khuẩn bởi bệnh có thể diễn tiến nhanh, điều trị phức tạp và nguy cơ biến chứng cao.
BS.CKII Nguyễn Minh Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố HCM chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng, rằng trẻ mắc phế cầu xâm lấn nguy hiểm tính mạng, điều trị tốn tiền tỷ và di chứng vẫn nặng nề.
Từ góc độ y tế dự phòng, GS. Phan Trọng Lân cho rằng bảo vệ trẻ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm không chỉ là câu chuyện điều trị mà cần bắt đầu từ phòng bệnh.
Ông nhấn mạnh, kiến thức y khoa chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển tải tới cộng đồng bằng ngôn ngữ dễ hiểu, chính xác và có trách nhiệm. Đây cũng là lý do Hội Y học Dự phòng Việt Nam liên tục tổ chức các hoạt động cập nhật khoa học, truyền thông sức khỏe nhằm giúp người dân nhận diện sớm nguy cơ bệnh tật và chủ động bảo vệ con em mình.
Trong bối cảnh bệnh do phế cầu khuẩn vẫn đang là gánh nặng đáng kể đối với trẻ em Việt Nam, các chuyên gia cho rằng việc nâng cao nhận thức của phụ huynh, theo dõi sát các dấu hiệu bất thường ở trẻ và chủ động trao đổi với nhân viên y tế về các biện pháp phòng bệnh phù hợp là những bước quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như các hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
