Tác phẩm Ba phụ nữ can đảm của tác giả Pháp Marie NDiaye – cuốn sách được giải Goncourt năm 2009 đồng thời là cuốn sách được đọc nhiều nhất năm đã được dịch giả Hồ Thanh Vân chuyển ngữ tiếng Việt (Nhã Nam phát hành tháng 11/2011) và từ hiệu ứng cuốn sách, chúng ta soi chiếu được những góc nào của văn hóa ứng xử hậu hôn nhân?
“Rất nhiều lúc sau hôn nhân ta chỉ muốn chết!”
Tác phẩm Ba phụ nữ can đảm là những câu chuyện rất chân thật về cảnh ngộ của người phụ nữ châu Phi mà sự khốc liệt vượt xa hình dung của độc giả. Tinh thần của tiểu thuyết là ngợi ca lòng can đảm của ba người phụ nữ không đầu hàng số phận mà chiến đấu với số phận, hướng tới những giá trị đạo đức. Họ là những phụ nữ quả cảm, những anh hùng yếu đuối.
Từ tác phẩm soi lại cuộc sống sau hôn nhân của Việt Nam giai đoạn vừa qua, chúng ta có thể thấy những góc khuất nào?
 Từ trái sang: dịch giả Hồ Thanh Vân, chuyên gia tâm lý Nguyễn Tường Lan và PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Thái nói về văn hóa hậu hôn nhân. |
Phụ nữ Việt Nam sống như thế nào sau hôn nhân? Những vấn đề mà phụ nữ Việt gặp phải? Đa phần phụ nữ mình lấy chồng rồi thì rất nhiều nỗi buồn, niềm vui in ít thôi. PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Thái từng phải thốt lên rằng: “Rất nhiều lúc sau hôn nhân ta chỉ muốn chết!”. Chị còn tự cho rằng mình không thành đạt, thậm chí thất bại trong hôn nhân. Những phụ nữ Việt Nam hiện đại bây giờ đều có bi kịch gia đình, nhưng vì tự trọng, họ không lấy đó làm điều quá quan trọng, cũng không dùng bi kịch đó làm trang sức cho mình.
Vậy thì tại sao dẫn đến trường đoạn bi kịch hậu hôn nhân ở nước ta? Tại sao khi người phụ nữ muốn vươn lên trong xã hội là lập tức bị bất hạnh trong hôn nhân? Người đàn ông vẫn không muốn vợ hơn mình. Dường như người đàn ông không chú tâm vào văn hóa gia đình, họ chú ý đến những thứ ở bên ngoài nhiều hơn. Họ vẫn ôm khư khư thói gia trưởng, không thông cảm với vợ, bao giờ cũng đứng ở trên cao nhìn xuống người vợ, nhưng rất tiếc, người phụ nữ Việt Nam lại ra khỏi vị trí thấp mất rồi. Và thế là bi kịch xảy ra, nhiều gia đình đổ vỡ.
“Chúng tôi cần những quý ông!”
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Tường Lan cho rằng đàn ông Việt Nam sau chiến tranh nên được học lại một cách nghiêm túc về văn hóa gia đình để họ hiểu và biết cách ghé vai gánh vác gia đình, tạo dựng hạnh phúc gia đình cùng người phụ nữ là vợ họ và những đứa con do họ sinh ra. Một nền văn hóa gia đình thời hậu chiến và hội nhập văn hóa toàn cầu lại bị hầu hết đàn ông Việt thờ ơ và họ trở thành nguyên nhân chính của các cuộc đổ vỡ gia đình thời nay.
“Phụ nữ chúng tôi không chỉ cần đàn ông, mà thực sự cần những quý ông!” - chuyên gia tâm lý Nguyễn Tường Lan khẳng định.
Vâng, sau hôn nhân, người phụ nữ mới bước vào một cuộc khám phá rất khác, đầy bỡ ngỡ! Người phụ nữ không chỉ đi làm, chăm sóc gia đình, nuôi con mà còn phải tự khẳng định mình trong xã hội, tham gia công tác xã hội và tự khám phá bản thân, vươn lên không ngừng. Trong sự dịch chuyển theo quy luật và thay đổi của người phụ nữ, cần những người đàn ông dịch chuyển song song, ít ra các anh chưa thể là chỗ dựa hoàn toàn theo nghĩa đầy đủ của người phụ nữ thì cũng phải dịch chuyển ngang bằng với người phụ nữ của đời mình. Người đàn ông ở năm 2010-2020 không thể vẫn nhìn vợ với con mắt của người đàn ông từ những năm 1940! Tất yếu độ chênh kinh khủng đó sẽ khiến gia đình thành những địa ngục nhỏ!
Phụ nữ vẫn mơ rằng bằng tình yêu thương và cống hiến của mình thì cuối cùng sẽ cảm hóa được người đàn ông của đời mình. Anh ấy có ở đâu đó nhưng với niềm tin, sự cống hiến và tình yêu, niềm khao khát không nguôi của mình, rồi một ngày mình sẽ tìm thấy anh ấy.
Vâng, đó là tinh thần của cuốn sách Ba phụ nữ can đảm và có lẽ là tinh thần chung của phụ nữ Việt Nam thời nay cũng như phụ nữ toàn cầu!
Kiều Bích Hậu