Mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể trong công tác phòng chống lao nhiều năm qua, nhưng hiện tại, Chương trình chống lao Quốc gia (CTCLQG) vẫn đang phải đối phó với tình hình dịch tễ lao cao. Việt Nam hiện đang xếp thứ 12 trong những quốc gia có tình hình lao nặng nề.
Nghiên cứu dịch tễ năm 2006-2007 đã chỉ ra tỷ lệ hiện mắc lao cao hơn 1,6 lần so với con số ước tính trước đây. Điều đó cho thấy Việt Nam đang đứng trước nguy cơ lớn về thiếu hụt nguồn lực để giải bài toán gia tăng bệnh lao. Làm gì để tăng cường khả năng phát hiện, quản lý điều trị bệnh nhân lao, hạn chế nguồn lây là bài toán lớn cho CTCLQG.
 Truyền thông phòng chống lao ở cụm dân cư. |
Trong giai đoạn 2007- 2011, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Ban điều hành CTCLQG đã đưa ra giải pháp chiến lược quan trọng là: Mở rộng mạng lưới chống lao. Thực tế sau 2 năm thực hiện chiến lược này, công tác phòng chống lao đã đạt được những kết quả tốt trong phát hiện và quản lý điều trị.
Những hoạt động đáng ghi nhận trong việc phát triển mạng lưới chống lao, đó là:
- Tăng cường mở rộng lồng ghép các dịch vụ y tế với công tác phòng chống lao: Cụ thể CTCLQG đã xây dựng các dự án phát triển mạng lưới y tế cơ sở và công tác phòng chống lao tại các huyện vùng sâu, vùng xa, khó khăn. Tính đến năm 2008, đã có trên 200 huyện dự án hoàn thành giai đoạn 1 và tiếp tục triển khai giai đoạn 2. Dự án triển khai tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã góp phần tích cực vào thực hiện Chỉ thị 06/BBT của Ban Bí thư Trung ương Đảng về "Củng cố và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở".
- Phát triển hoạt động chống lao tới đối tượng đặc biệt. Trong tình hình hiện tại, tỷ lệ nhiễm HIV tăng cao đã góp phần làm gia tăng bệnh lao trong nhóm đối tượng đặc biệt này. Hoạt động chống lao trong trại giam, Trung tâm 05- 06 đã hòa nhập chung vào mạng lưới chống lao toàn quốc và có sự ủng hộ của các cấp, các ngành, làm tăng đáng kể tỷ lệ phát hiện bệnh nhân lao và lao kháng thuốc.
- Hoạt động phòng chống lao cho nhóm người nghèo tạm trú, vô gia cư: CTCLQG đã triển khai dự án phòng chống lao cho nhóm người nghèo tạm trú, vô gia cư tại một số tỉnh/thành phố như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu, Hải Phòng, Hải Dương, Thanh Hóa, Phú Thọ. Nhóm người nghèo, tạm trú, vô gia cư là rất khó quản lý. Vì vậy cần có sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp chính quyền: UBND quận/huyện, lãnh đạo trung tâm y tế quận/huyện, UBND cấp xã/phường; sự tham gia của các ban ngành đoàn thể: công an phường/xã, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, tổ dân phố, phụ trách các cụm dân cư...
- Phát triển và triển khai phối hợp y tế công tư: Phối hợp y tế công tư (PPM) là một trong những hoạt động trọng tâm của Dự án phòng chống lao trong giai đoạn hiện nay. Hoạt động hiện đang triển khai tại 12 tỉnh/thành lớn với việc đưa vào triển khai các mô hình phối hợp y tế công tư. Hoạt động này hiện đang có kết quả tốt tại các tỉnh như Hải Dương, Hải Phòng, Thái Bình. Ngoài mô hình chuyển bệnh nhân đi thì nhiều tỉnh đã hình thành các điểm kính để tăng cường phát hiện bệnh nhân lao. Hoạt động phối hợp y tế công tư thực sự đã góp phần xã hội hóa công tác chống lao theo chủ trương xã hội hóa hoạt động chăm sóc sức khỏe của Đảng và Chính phủ.
Với định hướng chiến lược mở rộng mạng lưới chống lao, giai đoạn vừa qua đã góp phần vào việc tăng cường năng lực phát hiện bệnh nhân lao và góp phần làm giảm tình hình dịch tễ bệnh lao. Đây là một chủ trương, định hướng đúng của công tác chống lao. Được biết sắp tới, chủ trương này sẽ tiếp tục nhận được sự đầu tư và hỗ trợ của Bộ Y tế và các nhà tài trợ.
BS. Nguyễn Đức Chính