Cầm trên tay phiếu kết quả xét nghiệm sinh hóa với các dòng chỉ số lipid bị in đậm hoặc đánh dấu cảnh báo, tâm lý chung của nhiều người là hoang mang lo lắng và lập tức nghĩ đến việc phải uống thuốc điều trị mỡ máu.
Tuy nhiên, các chuyên gia tim mạch và nội khoa nhận định rằng không phải mọi trường hợp có chỉ số mỡ máu vượt ngưỡng chuẩn đều phải can thiệp bằng dược phẩm ngay lập tức. Việc bắt đầu liệu trình hạ lipid máu phụ thuộc rất lớn vào bức tranh sức khỏe toàn diện và mức độ nguy cơ tim mạch tổng thể của từng cá nhân.
1. Tiêu chuẩn chỉ định thuốc điều trị mỡ máu
ThS. BS. Lê Xuân Hà – Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Hà Nội, Khoa Nội Tổng hợp A – Bệnh viện Hữu Nghị cho biết quyết định kê đơn thuốc hạ lipid máu không bao giờ dựa đơn thuần vào một con số nồng độ mỡ máu trên giấy xét nghiệm. Yếu tố cốt lõi mang tính định hướng là việc phân tầng nguy cơ tim mạch tổng thể của người bệnh.
Kết quả xét nghiệm mỡ máu của một người bệnh cho thấy triglyceride và cholesterol tăng, trong khi HDL-C giảm. Ảnh: HP.
Đối với những bệnh nhân đã có tiền sử mắc các bệnh tim mạch do nguyên nhân xơ vữa, ví dụ như từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ thiếu máu não, bệnh mạch vành mạn tính hay bệnh động mạch ngoại biên, việc dùng thuốc hạ mỡ máu tích cực là chỉ định bắt buộc. Ở nhóm đối tượng này, việc đưa nồng độ cholesterol xấu xuống mức mục tiêu chặt chẽ đóng vai trò bảo vệ tính mạng, ngăn ngừa các biến cố tim mạch tái phát nguy hiểm.
Trường hợp chỉ số cholesterol xấu vượt ngưỡng rất cao, cụ thể từ 4,9 mmol/L (tương đương 190 mg/dL) trở lên, bệnh nhân hầu như luôn được chỉ định can thiệp bằng thuốc ngay từ đầu. Mức tăng vọt này đòi hỏi bác sĩ phải tìm kiếm nguyên nhân sâu xa, bao gồm cả yếu tố tăng cholesterol máu có tính chất di truyền gia đình.
Bên cạnh đó, bác sĩ Hà khuyến cáo những người đang đồng thời mắc các bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, suy giảm chức năng thận mạn tính hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ cộng gộp như tuổi tác cao, tăng huyết áp, thói quen hút thuốc lá và thừa cân béo phì, việc điều trị bằng thuốc cũng sẽ được chỉ định sớm dù chỉ số mỡ máu chỉ mới tăng ở mức độ vừa phải. Ngược lại, với những người trẻ tuổi, không có bệnh nền, nguy cơ tim mạch ở mức thấp và chỉ số mỡ máu chỉ chớm tăng, hướng xử trí ưu tiên hàng đầu là thay đổi lối sống mà chưa cần vội vàng dùng đến tân dược.
2. Nguyên tắc kiểm soát mỡ máu cá thể hóa
Một sai lầm rất phổ biến trong cộng đồng là việc so sánh kết quả xét nghiệm giữa người này với người khác để tự ý mua thuốc về uống. Thực tế y khoa cho thấy, ngưỡng đích cần đạt của chỉ số mỡ máu xấu hoàn toàn không đồng nhất ở mọi người bệnh.
Người mỡ máu cao có thể cần dùng thuốc khi nguy cơ tim mạch tăng, chỉ số cholesterol cao hoặc thay đổi lối sống chưa đủ hiệu quả. Ảnh minh họa AI.
Cùng một giá trị xét nghiệm cholesterol xấu nhưng ý nghĩa lâm sàng lại hoàn toàn khác biệt tùy theo thể trạng. Với một người thuộc nhóm nguy cơ tim mạch thấp, đích kiểm soát có thể chỉ cần dưới 3,0 mmol/L. Ở nhóm nguy cơ trung bình, chỉ số này cần duy trì dưới 2,6 mmol/L. Tuy nhiên, nếu bước sang nhóm nguy cơ cao, mục tiêu bắt buộc phải siết chặt dưới 1,8 mmol/L. Đặc biệt, với những trường hợp xếp vào nhóm nguy cơ rất cao như người từng trải qua nhồi máu cơ tim, ngưỡng kiểm soát mỡ máu xấu lý tưởng phải hạ sâu xuống dưới mức 1,4 mmol/L.
Chính vì vậy, người dân tuyệt đối không nên tự ý tìm mua các loại thuốc hạ mỡ máu truyền tai nhau chỉ vì thấy một dòng chữ bị in đậm trên kết quả khám. Việc lạm dụng thuốc không đúng chỉ định có thể gây áp lực lên chức năng gan và tiêu tốn chi phí điều trị không cần thiết.
Khi phát hiện mỡ máu tăng, điều cần làm là đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám, đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể và nhận tư vấn phác đồ điều chỉnh phù hợp nhất. Song song với đó, việc chủ động duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tăng cường vận động thể chất và tái khám định kỳ theo lịch hẹn là biện pháp tự nhiên bền vững nhất để bảo vệ lòng mạch luôn thông suốt.
