Nhằm xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi toàn diện, chủ động và gần cộng đồng hơn, giúp người cao tuổi được chăm sóc kịp thời, sống khỏe, sống có ích và tiếp tục phát huy vai trò trong gia đình, xã hội, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Kế hoạch số 14558 thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh, nhằm nâng cao sức khỏe, chất lượng cuộc sống và thích ứng với quá trình già hóa dân số.
Theo kế hoạch, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm và được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe.
Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm; 100% người cao tuổi không có khả năng tự chăm sóc được gia đình và cộng đồng chăm sóc.
Lâm Đồng cũng đặt mục tiêu 90% người cao tuổi có khả năng tự chăm sóc được cung cấp kiến thức, kỹ năng chăm sóc sức khỏe; 90% xã, phường, đặc khu có ít nhất một câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi và một đội tình nguyện viên tham gia hỗ trợ. Đến năm 2030, ít nhất 50% bệnh viện đa khoa, chuyên khoa cấp tỉnh có khoa lão khoa.
Đưa chăm sóc sức khỏe đến gần người cao tuổi
Để thực hiện các mục tiêu trên, ngành Y tế sẽ nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trạm y tế cấp xã; quản lý hồ sơ sức khỏe, bệnh không lây nhiễm, phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi tại gia đình, cộng đồng.
Đồng thời từng bước phát triển các mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày, xây dựng xã, phường, đặc khu thân thiện với người cao tuổi và khuyến khích xã hội hóa các dịch vụ chăm sóc.
Sở Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp triển khai các giải pháp quản lý, theo dõi sức khỏe, kết nối dữ liệu, hồ sơ sức khỏe điện tử và các nền tảng số; nghiên cứu, ứng dụng các mô hình, sáng kiến và thiết bị hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi.
Cùng với hệ thống y tế, gia đình và cộng đồng được xác định là lực lượng quan trọng trong chăm sóc người cao tuổi. Tỉnh sẽ huy động sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, cá nhân và cộng đồng; phát huy vai trò của Hội Người cao tuổi, các câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau và đội ngũ tình nguyện viên tại cơ sở.
Kế hoạch được triển khai trên toàn tỉnh, trong đó ưu tiên các địa bàn có tỷ lệ người cao tuổi cao, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, miền núi và biên giới.
Người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm và được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe
Thí điểm mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày
Nhằm chủ động thích ứng với tốc độ già hóa dân số và thực hiện các chủ trương về chăm sóc sức khỏe nhân dân, Sở Y tế Lâm Đồng đang thí điểm mô hình "Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi" giai đoạn 2026 - 2030.
Mô hình hướng đến chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần cho người cao tuổi, đồng thời giảm bớt áp lực chăm sóc đối với gia đình.
Điểm đáng chú ý là mô hình được triển khai ngay tại trạm y tế xã, phường, không thành lập thêm đơn vị sự nghiệp, tận dụng cơ sở vật chất và nhân lực sẵn có tại địa phương. Đối tượng phục vụ là người cao tuổi có khả năng tự lập hoặc phụ thuộc một phần, có nhu cầu giao lưu, chăm sóc và phục hồi chức năng ban ngày, sau đó trở về nhà vào buổi tối. Trong đó, ưu tiên người từ 70 tuổi trở lên, hạn chế khả năng tự phục vụ hoặc mắc bệnh mạn tính.
Mô hình được triển khai theo từng bước. Năm 2026, tỉnh thí điểm tại một số xã, phường; năm 2027 đánh giá hiệu quả dựa trên tỷ lệ tham gia, mức độ hài lòng, tình trạng nhập viện và chi phí để hoàn thiện cách làm. Từ năm 2028 - 2030, mô hình dự kiến được nhân rộng trên toàn tỉnh.
Cơ sở dự kiến hoạt động trong giờ hành chính từ thứ Hai đến thứ Sáu hằng tuần, với nhân sự được bố trí linh hoạt theo số lượng người cao tuổi. Định mức chăm sóc dự kiến mỗi nhân viên phụ trách khoảng 7 - 10 người cao tuổi và một nhân viên dinh dưỡng phục vụ tối đa 20 người.
Việc tích hợp mô hình vào trạm y tế vừa tận dụng được cơ sở vật chất, nhân lực sẵn có, vừa thuận lợi theo dõi hồ sơ sức khỏe điện tử, quản lý bệnh mạn tính và phục hồi chức năng cho người cao tuổi, qua đó góp phần giảm áp lực chăm sóc cho gia đình và tuyến trên.
Chăm sóc toàn diện, tăng tiện ích từ công nghệ
Không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh ban đầu, mô hình còn hướng tới chăm sóc toàn diện cả thể chất và tinh thần. Không gian nghỉ ngơi đạt tối thiểu 6 m²/người, thiết kế chống trượt, không rào cản và có chuông báo động sự cố. Chế độ dinh dưỡng bán trú được xây dựng khoa học, bảo đảm an toàn thực phẩm và khẩu phần phù hợp với tình trạng sức khỏe, bệnh lý của từng người.
Bên cạnh vật lý trị liệu, dưỡng sinh, cơ sở chú trọng đời sống tinh thần cho người cao tuổi thông qua đọc sách, trà đạo, giao lưu văn nghệ. Các hoạt động này tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh, giúp người cao tuổi tăng giao tiếp xã hội, giảm cảm giác cô đơn và duy trì sự năng động.
Chuyển đổi số cũng được đưa vào mô hình với hồ sơ sức khỏe điện tử kết nối tuyến trên và thí điểm các thiết bị thông minh như vòng đeo tay, ứng dụng di động, giúp gia đình theo dõi từ xa một số chỉ số sức khỏe của người thân.
Để mô hình duy trì lâu dài, kinh phí dự kiến được huy động từ ngân sách nhà nước, thu phí dịch vụ theo hướng thu bù chi, xã hội hóa và hợp tác công - tư. Đây là hướng phù hợp nhằm mở rộng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, đồng thời tạo môi trường để người cao tuổi được vận động, giao lưu và duy trì đời sống tinh thần tích cực.
Với việc triển khai đồng bộ từ y tế cơ sở, gia đình đến cộng đồng, Lâm Đồng hướng tới xây dựng mạng lưới chăm sóc người cao tuổi chủ động, liên tục và phù hợp nhu cầu. Qua đó, người cao tuổi không chỉ được quản lý sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật mà còn có điều kiện duy trì hoạt động thể chất, tinh thần và tiếp tục đóng góp cho gia đình, xã hội.
