Tâm mưa lớn ở Quảng Trị đến TP. Đà Nẵng
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đêm qua và sáng sớm nay (19/11), khu vực Bắc Trung Bộ có mưa, mưa vừa và dông, cục bộ có nơi mưa to. Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 18/11 đến 3 giờ ngày 19/11 có nơi trên 50mm, như trạm Lương Sơn (Thanh Hóa) 64,8mm, Châu Bính (Nghệ An) 62,8mm, Chợ Tràng (Hà Tĩnh) 56,8mm.
Từ chiều 19/11 đến đêm 20/11, khu vực từ Quảng Trị đến TP. Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi có mưa vừa, mưa to và dông, với lượng mưa phổ biến 70-130mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm. Cảnh báo nguy cơ mưa có cường độ lớn (trên 80mm/3 giờ).
Ngày và đêm 21/11, khu vực từ Quảng Trị đến TP. Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông, với lượng mưa phổ biến 30-70mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 100mm.

Miền Trung mưa lớn nhưng nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng vẫn hiện hữu. Ảnh: P.H
Tổng lượng mưa tính từ chiều 19/11 đến đêm 21/11 tại khu vực từ Quảng Trị đến TP. Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi phổ biến 100-200mm, cục bộ có nơi trên 250mm. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Cấp độ rủi ro thiên tai do mưa lớn, lốc, sét, mưa đá: Cấp 1.
Mưa lớn có khả năng gây ngập úng tại các vùng trũng, thấp, khu đô thị, khu công nghiệp; lũ quét trên các sông, suối nhỏ và sạt lở đất trên sườn dốc.
Thông tin cảnh báo khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất theo thời gian thực được cung cấp trực tuyến trên trang thông tin điện tử của Cục Khí tượng Thủy văn tại địa chỉ: https://luquetsatlo.nchmf.gov.vn và trong các bản tin riêng cảnh báo lũ quét, sạt lở đất.
Ngày 18/11, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ban hành công điện yêu cầu các địa phương từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi chủ động ứng phó với mưa lớn, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, hạn chế ngập úng trong sản xuất nông nghiệp và nguy cơ thiếu nước sinh hoạt.
Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi yêu cầu các địa phương theo dõi chặt chẽ các bản tin dự báo khí tượng thủy văn, kiểm tra và rà soát an toàn công trình thủy lợi, đặc biệt là những công trình trọng điểm, hồ chứa xuống cấp hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố.
Đối với các công trình thủy lợi đang thi công, nhất là công trình ngầm, công trình dưới sâu và công trình dẫn dòng, các đơn vị phải chủ động phương án bảo đảm an toàn cho người lao động, máy móc và thiết bị.
Các hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp, có nguy cơ mất an toàn phải áp dụng biện pháp hạn chế hoặc không tích nước, bố trí lực lượng trực gác, cảnh báo và hạn chế người dân đi lại tại khu vực nguy hiểm.
Cùng với đó, các địa phương cần khẩn trương khoanh vùng diện tích cây trồng có nguy cơ ngập úng, chủ động phương án tiêu thoát nước phù hợp với diễn biến mưa và năng lực công trình thủy lợi.
Các đơn vị quản lý công trình thủy lợi được yêu cầu bơm tiêu nước đệm trước khi mưa lớn xảy ra. Khi xuất hiện ngập úng, phải vận hành tối đa năng lực công trình để tiêu thoát nước, ưu tiên khu dân cư, khu công nghiệp, vùng trũng thấp và diện tích cây trồng có giá trị kinh tế cao.
Đáng chú ý, bên cạnh nhiệm vụ ứng phó với mưa lớn, Cục cũng yêu cầu các địa phương tính toán phương án tích trữ nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt trong mùa khô tới.
Đối với các hồ chứa có dung tích trữ thấp hoặc đã đến thời điểm được phép tích nước, cần rà soát, cập nhật kế hoạch, từng bước tích nước phù hợp với dự báo mưa nhằm bảo đảm lượng nước dự trữ cao nhất có thể.
Tuy nhiên, việc tích nước phải gắn với các kịch bản vận hành khi xảy ra mưa lũ cực đoan, bảo đảm an toàn hồ chứa và khu vực hạ du. Đối với các hồ chứa có cửa van xả lũ, cơ quan quản lý yêu cầu chủ động xây dựng phương án vận hành, không xả lũ bất thường gây mất an toàn cho người dân vùng hạ du. Việc cảnh báo sớm trước khi xả lũ phải được thực hiện nghiêm túc.
Các đơn vị cấp nước sạch nông thôn cũng được yêu cầu chuẩn bị phương án ứng phó với sự cố, hướng dẫn người dân thu gom, dự trữ và xử lý nước sinh hoạt trong trường hợp nguồn nước sạch bị gián đoạn.
Nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng mùa khô năm nay
Trao đổi với phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống, bà Nguyễn Thị Như Quỳnh - Phó Trưởng phòng Dự báo thuỷ văn, Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn, Cục Khí tượng Thuỷ văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, mùa khô năm 2026-2027 được dự báo sẽ đối mặt với nhiều thách thức về nguồn nước do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino. Lượng mưa và dòng chảy trên nhiều sông, suối có xu hướng suy giảm, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, đặc biệt tại khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ tháng 8 đến nửa đầu tháng 11/2026, nhiệt độ trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm. Hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới ít hơn, lượng mưa thiếu hụt tại nhiều khu vực. Dòng chảy trên các lưu vực sông phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm từ 15-30%, một số lưu vực thiếu hụt trên 60%.
Dung tích các hồ chứa thủy điện lớn ở Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến TP Huế đạt khoảng 70-99% dung tích thiết kế. Các hồ từ TP Đà Nẵng đến Đắk Nông và Đồng Nai phổ biến đạt 40-80%. Trong khi đó, dung tích các hồ chứa thủy lợi đạt trung bình 63-86% dung tích thiết kế.
Dự báo từ cuối tháng 11/2026 đến tháng 5/2027, hiện tượng El Nino tiếp tục chi phối thời tiết trên cả nước, có xu hướng suy yếu trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5/2027. Nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm, trong khi lượng mưa có xu hướng thiếu hụt từ 20-40%.
Đáng chú ý, dòng chảy trên các lưu vực sông được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20-40%, một số sông có mức thiếu hụt lên tới 70%. Dòng chảy đến các hồ chứa ở Bắc Bộ có thể thiếu hụt 20-40%; tại Trung Bộ và Nam Bộ thiếu hụt 30-50%, một số hồ có thể thiếu hụt tới 70%.
Tình trạng ít mưa kéo dài kết hợp với nền nhiệt cao sẽ làm gia tăng nguy cơ khô hạn, thiếu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Một số nơi ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể xảy ra thiếu nước cục bộ.
Các khu vực cần đặc biệt lưu ý nguy cơ thiếu nước trong mùa khô năm nay là Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Riêng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cần đề phòng nguy cơ xâm nhập mặn với mức độ có thể tương tự các mùa khô năm 2015-2016 và 2019-2020.
Trước nguy cơ trên, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia khuyến cáo người dân và các hộ sản xuất cần sử dụng nước tiết kiệm, chủ động dự trữ nước phù hợp; thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo và hướng dẫn của chính quyền địa phương để điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo khả năng cấp nước thực tế.
Đối với sản xuất nông nghiệp, cần bố trí mùa vụ và nhu cầu tưới hợp lý, ưu tiên nguồn nước cho những giai đoạn cây trồng có nhu cầu nước cao, không mở rộng sản xuất vượt quá khả năng bảo đảm nguồn nước.
Các địa phương và đơn vị quản lý công trình thủy lợi cần thường xuyên theo dõi diễn biến mưa, dòng chảy và dung tích hồ chứa để cập nhật phương án cấp nước, điều tiết nước phù hợp; ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt, đồng thời cân đối nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu.
Đối với ngành năng lượng, cần chủ động phương án cung ứng điện, nhất là trong cao điểm nắng nóng năm 2027, trên cơ sở cập nhật khả năng nguồn nước và tình hình vận hành các hồ chứa thủy điện.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đề nghị các địa phương, đơn vị và người dân thường xuyên theo dõi, cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo để chủ động sử dụng, tích trữ và điều tiết nguồn nước hợp lý, hạn chế những tác động bất lợi của hạn hán và thiếu nước trong mùa khô năm 2026-2027.