Cảm giác bồn chồn và thậm chí sợ hãi khi bước vào những ngôi nhà cổ từ lâu đã là nguồn cảm hứng cho những câu chuyện đầy ma mị. Thế nhưng, các nghiên cứu khoa học hiện đại đang dần hé mở một sự thật khác liên quan đến hiện tượng nghe có vẻ "siêu nhiên" này.
Các nhà khoa học từ Đại học MacEwan và Đại học Alberta (Canada) mới đây đã chứng minh, sóng hạ âm - những âm thanh có tần số dưới 20 Hz mà tai người không thể nghe thấy - có thể gây ra trạng thái căng thẳng, cáu kỉnh và bất an chỉ sau vài phút tiếp xúc.
Đặc biệt, trong những công trình cổ, hệ thống đường ống nước và quạt thông gió lỗi thời thường tạo ra các rung động tần số thấp này, khiến con người nảy sinh cảm giác bị "ma ám" dù không nhìn thấy hay nghe thấy bất kỳ điều gì bất thường.
Tiến sĩ Rodney Schmaltz, tác giả chính của nghiên cứu, nhấn mạnh nếu một người đã có niềm tin sẵn vào hiện tượng siêu nhiên, họ sẽ dễ dàng quy kết những phản ứng sinh lý do hạ âm gây ra cho các thực thể tâm linh thay vì nhận ra nguồn gốc thực sự từ môi trường xung quanh.
Khoa học cuối cùng cũng tìm ra lời giải vì sao ở một số trường hợp, con người rơi vào cảm giác như bị “ma ám”. Ảnh minh họa: Eugene Golovesov/Pexels
Để kiểm chứng tác động này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm trên 36 sinh viên, yêu cầu họ nghe nhạc trong một căn phòng biệt lập với sự hiện diện bí mật của sóng hạ âm ở tần số 18 Hz.
Kết quả nghiên cứu, được đăng trên tạp chí Frontiers in Behavioral Neuroscience ngày 26/4, cho thấy những người bị phơi nhiễm với hạ âm không chỉ cảm thấy khó chịu hơn mà còn có nồng độ cortisol, loại hormone phản ứng với stress, tăng lên đáng kể.
Điều đặc biệt là không một tình nguyện viên nào nhận ra sự tồn tại của loại sóng âm này, minh chứng cho việc hạ âm có thể tác động mạnh mẽ đến cơ thể mà không thông qua ý thức con người. Thậm chí, cảm nhận của họ về âm nhạc cũng bị thay đổi, khi những bản nhạc vốn êm dịu cũng bị đánh giá là buồn bã hoặc kém hấp dẫn hơn dưới tác động của sóng hạ âm.
Theo nhà thần kinh học hành vi Kale Scatterty và Tiến sĩ Trevor Hamilton, phản ứng tăng cortisol trước hạ âm có thể là một cơ chế tiến hóa giúp tổ tiên con người nhận diện và cảnh giác trước các thảm họa thiên nhiên như bão hay động đất, vốn cũng là nguồn phát ra hạ âm trong tự nhiên.
Tuy nhiên, trong môi trường đô thị hiện đại, việc tiếp xúc kéo dài với hạ âm từ máy móc và giao thông có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần nếu nồng độ cortisol luôn ở mức cao.
Hạ âm có thể tác động mạnh mẽ đến cơ thể mà không thông qua ý thức con người. Ảnh minh họa: cottonbro studio/Pexels
Dù nghiên cứu mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu với quy mô nhỏ, nó đã cung cấp một lời giải thích khoa học đầy sức thuyết phục cho những hiện tượng vốn bị xem là "ma ám" mà hàng triệu người từng trải qua.
Thay vì tin vào những lời lý giải mê tín, việc cải thiện tiêu chuẩn xây dựng và kiểm soát tiếng ồn vô hình trong các tòa nhà có thể là biện pháp hữu hiệu để bảo vệ tâm lý cộng đồng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng hiện nay.
Kết quả này còn nhắc nhở chúng ta: Đôi khi những rung động vô hình từ hệ thống kỹ thuật lại chính là nguồn cơn thực sự tạo nên những tình huống "sởn da gà" nơi tầng hầm tối tăm hay những ngôi nhà cổ kính.
Cho nên, khi chúng ta cảm thấy bất an trong một không gian cũ, việc kiểm tra lại hệ thống đường ống nước hay quạt thông gió có lẽ sẽ mang lại câu trả lời xác đáng hơn là lo sợ về những linh hồn lang thang.
