Ba tháng đầu mang thai là giai đoạn cơ thể người mẹ bắt đầu có nhiều thay đổi để thích nghi với sự có mặt của em bé. Ốm nghén là tình trạng hay gặp ở phụ nữ mang thai 3 tháng đầu, bao gồm nhiều triệu chứng như buồn nôn, nôn, mất ngủ,... Đây là triệu chứng liên quan đến buồn nôn hoặc nôn của thai kỳ và có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong ngày.
1. Ốm nghén xảy ra khi nào?
Hành trình mang thai thường kéo dài 3 tháng và được chia thành 3 giai đoạn quan trọng, hay còn gọi là tam cá nguyệt. Trong đó, ba tháng đầu (12 tuần đầu tiên) đóng vai trò then chốt vì đây là thời điểm các cơ quan quan trọng của em bé bắt đầu hình thành. Theo các nghiên cứu sản khoa, hầu hết phụ nữ sẽ bắt đầu cảm nhận rõ rệt các dấu hiệu mang thai vào tuần thứ 5 hoặc thứ 6, khi nồng độ hormone trong cơ thể tăng vọt.
Cơ thể phụ nữ trải qua rất nhiều thay đổi lớn trong giai đoạn này. Các biểu hiện phổ biến bao gồm căng tức ngực, đi tiểu thường xuyên do tử cung bắt đầu lớn dần gây áp lực lên bàng quang, cảm giác mệt mỏi do cơ thể phải làm việc nhiều hơn để tạo ra nhau thai. Đặc biệt, tình trạng ốm nghén và nhạy cảm với mùi vị có thể khiến sinh hoạt hằng ngày trở nên đảo lộn.
2. Các biện pháp giúp giảm khó chịu khi ốm nghén
2.1. Dinh dưỡng phù hợp giúp làm dịu cơn ốm nghén
Ốm nghén thường được coi là nỗi ám ảnh lớn nhất của mẹ bầu trong ba tháng đầu. Để kiểm soát tình trạng buồn nôn, thay vì ăn ba bữa lớn, mẹ bầu nên chia nhỏ khẩu phần thành 5-6 bữa phụ trong ngày. Việc giữ cho dạ dày không quá trống sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng acid dạ dày dư thừa gây cảm giác buồn nôn.
Bà mẹ mang thai nên ưu tiên những thực phẩm dễ tiêu hóa nhưng giàu dinh dưỡng như protein nạc (thịt gà, cá, các loại đậu), ngũ cốc nguyên hạt và các loại rau quả xanh. Gừng được xem là phương pháp tự nhiên hiệu quả nhất để giảm cảm giác buồn nôn do ốm nghén. Một tách trà gừng ấm vào buổi sáng hoặc vài viên kẹo gừng có thể giúp làm dịu hệ tiêu hóa ngay lập tức. Bên cạnh đó, mẹ bầu cần uống đủ nước giúp chống lại cảm giác mệt mỏi và ngăn ngừa táo bón - một triệu chứng khó chịu khác do sự chậm lại của hệ tiêu hóa khi mang thai.
Phụ nữ mang thai thường gặp phải những triệu chứng ốm nghén gây khó chịu trong sinh hoạt.
2.2. Chăm sóc sức khỏe tinh thần và giấc ngủ
Phụ nữ mang thai thường bị thay đổi tâm trạng do các hormone như estrogen và progesterone biến động trong thai kỳ. Người mẹ có thể dễ xúc động, lo lắng hoặc cáu gắt hơn bình thường. Cách khắc phục tốt nhất là nghỉ ngơi nhiều hơn và sự thấu hiểu từ những người thân trong gia đình. Mẹ bầu cần đảm bảo ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm và có những giấc ngủ ngắn khoảng 15-30 phút vào buổi trưa để tái tạo năng lượng.
Bà mẹ nên duy trì hoạt động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ hoặc yoga tiền sản không chỉ giúp cơ thể dẻo dai mà còn giải phóng endorphin - loại hormone hạnh phúc giúp cải thiện tâm trạng đáng kể.
Việc duy trì các sở thích cá nhân, nghe nhạc hoặc đọc sách về chăm sóc trẻ nhỏ cũng là cách để giảm thiểu căng thẳng, giúp tinh thần bà mẹ thư thái hơn trước những thay đổi mới của cơ thể.
2.3. Bổ sung vi chất hợp lý
Trong giai đoạn này, bà mẹ cần bổ sung các loại vitamin dành cho mẹ bầu theo chỉ dẫn của bác sĩ để tránh các rủi ro. Acid folic và sắt không chỉ hỗ trợ ngăn ngừa dị tật ống thần kinh cho bé mà còn giúp mẹ tránh được tình trạng thiếu máu, giảm bớt cảm giác hoa mắt, chóng mặt.
Tuy nhiên, mẹ bầu cần lưu ý không nên tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc nào mà không có sự tư vấn của chuyên gia. Việc chăm sóc bản thân đúng cách ngay từ thời điểm mang thai 3 tháng đầu không chỉ giúp người mẹ dễ chịu hơn mà còn là sự chuẩn bị tốt nhất cho sức khỏe của bé yêu.
3. Khi nào mẹ bầu cần đi khám?
Hiệp hội Mang thai Hoa Kỳ khuyến nghị phụ nữ nên có buổi thăm khám đầu tiên trong vòng 8 tuần kể từ kỳ kinh cuối cùng để xác định vị trí thai nhi và đánh giá sức khỏe tổng quát. Việc lên lịch khám thai định kỳ một tháng một lần trong suốt ba tháng đầu giúp theo dõi sát sao sự phát triển của bé và giải quyết sớm các rủi ro tiềm ẩn.
Mặc dù các triệu chứng khó chịu trong ba tháng đầu thai kỳ thường sẽ dần biến mất, nhưng phụ nữ mang thai cần tìm hiểu để nhận biết các dấu hiệu bất thường. Khi bà mẹ gặp tình trạng nôn mửa quá mức khiến cơ thể không thể dung nạp bất kỳ thức ăn hay nước uống nào (ốm nghén nặng), đau bụng dưới dữ dội hoặc xuất huyết bất thường, hãy liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa hoặc đến cơ sở y tế nơi gần nhất.
