Melatonin hay L-theanine tốt hơn cho giấc ngủ?

Quốc tế
SKĐS - Melatonin và L-theanine là 2 loại thực phẩm bổ sung thường được nhắc đến khi nói về các giải pháp hỗ trợ giấc ngủ.

Cả Melatonin và L-theanine đều có thể giúp cải thiện chất lượng nghỉ ngơi, nhưng hoạt động theo những cơ chế khác nhau. Một số nghiên cứu cho thấy melatonin có thể mang lại hiệu quả rõ rệt hơn, song việc lựa chọn loại nào còn phụ thuộc vào tình trạng giấc ngủ và nhu cầu của mỗi người.

Melatonin hay L-theanine tốt hơn cho giấc ngủ?- Ảnh 1.

L-theanine và melatonin đều là những chất hỗ trợ giấc ngủ hữu ích.

Melatonin có thể cải thiện giấc ngủ hiệu quả hơn L-theanine?

Hiện chưa có nhiều nghiên cứu so sánh trực tiếp tác dụng của melatonin và L-theanine đối với giấc ngủ. Tuy nhiên, một nghiên cứu công bố năm 2025 cho thấy melatonin giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ đáng kể hơn L-theanine.

Dù cùng được sử dụng với mục đích hỗ trợ giấc ngủ, hai chất này không hoạt động theo cùng một cách. L-theanine chủ yếu thúc đẩy trạng thái thư giãn, giảm căng thẳng, trong khi melatonin tác động trực tiếp đến đồng hồ sinh học và chu kỳ ngủ - thức của cơ thể.

Sự khác biệt này cũng thể hiện qua một số kết quả nghiên cứu:

Tiêu chíL-theanineMelatonin
Tác động đến giấc ngủGiúp thư giãn và hỗ trợ giấc ngủCó thể kéo dài thời gian ngủ và giúp đi vào giấc ngủ nhanh hơn
Mức tăng thời gian ngủ trung bìnhKhoảng 22 phútKhoảng 50 phút
Ảnh hưởng ban ngàyKhông được ghi nhận gây buồn ngủ ban ngày trong nghiên cứu được đề cậpCó thể gây buồn ngủ vào ban ngày
Mức độ nghiên cứuBằng chứng về tác dụng đối với giấc ngủ còn hạn chếLà một trong những chất bổ sung hỗ trợ giấc ngủ được nghiên cứu nhiều

Những con số trên cho thấy melatonin có thể mang lại lợi thế về thời gian ngủ. Số lượng nghiên cứu so sánh trực tiếp còn ít, vì vậy chưa thể kết luận melatonin luôn là lựa chọn tốt hơn đối với tất cả mọi người.

L-theanine giúp thư giãn và giảm căng thẳng như thế nào?

L-theanine là một hợp chất tự nhiên có trong lá trà (Camellia sinensis), bao gồm trà xanh, trà trắng, trà đen và trà ô long.

Khác với các loại thuốc an thần thông thường, L-theanine không trực tiếp khiến cơ thể rơi vào trạng thái buồn ngủ. Hợp chất này có thể hỗ trợ giấc ngủ bằng cách giúp tinh thần thư giãn, giảm lo âu và hạn chế căng thẳng – những yếu tố thường khiến con người khó đi vào giấc ngủ.

Các nghiên cứu cho thấy L-theanine có thể ảnh hưởng đến hoạt động của một số chất dẫn truyền thần kinh trong não, trong đó có axit gamma-aminobutyric (GABA). Đây là chất có vai trò làm giảm hoạt động thần kinh, giúp não bộ thư giãn. Ngoài ra, L-theanine còn có thể tác động đến serotonin và dopamine, những chất tham gia điều chỉnh tâm trạng và hoạt động của não.

Một tác động đáng chú ý khác là khả năng làm tăng sóng alpha trong não. Loại sóng này thường xuất hiện khi con người tỉnh táo nhưng thư giãn, không bị căng thẳng hay kích thích quá mức.

Nhờ những cơ chế trên, người sử dụng L-theanine có thể cảm thấy dễ thư giãn hơn trước khi ngủ và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Một số nghiên cứu ghi nhận thời gian ngủ trung bình tăng khoảng 22 phút ở những người sử dụng hợp chất này.

Liều lượng thường được sử dụng trong các nghiên cứu là khoảng 200 mg, uống ngay trước khi đi ngủ. Bằng chứng về hiệu quả và mức độ an toàn của L-theanine đối với giấc ngủ vẫn cần được nghiên cứu thêm.

Melatonin điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức của cơ thể

Melatonin là hormone tự nhiên do não bộ sản sinh, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa đồng hồ sinh học và chu kỳ ngủ - thức.

Khi trời tối, cơ thể thường tăng sản xuất melatonin, khiến bạn cảm thấy buồn ngủ và chuẩn bị bước vào trạng thái nghỉ ngơi. Ngược lại, khi tiếp xúc với ánh sáng, đặc biệt là ánh sáng vào ban ngày, quá trình sản sinh hormone này thường bị ức chế.

Thực phẩm bổ sung melatonin hoạt động bằng cách bổ sung hormone tương tự lượng melatonin tự nhiên trong cơ thể. Nhờ đó, chúng có thể giúp điều chỉnh thời điểm buồn ngủ, rút ngắn thời gian cần thiết để đi vào giấc ngủ và hỗ trợ duy trì chu kỳ ngủ - thức ổn định hơn.

Một số nghiên cứu ghi nhận melatonin có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ ở người trưởng thành mắc các bệnh hô hấp hoặc rối loạn giấc ngủ. Nghiên cứu công bố năm 2024 cũng cho thấy chất bổ sung này có thể tạo ra những cải thiện đáng kể về chất lượng giấc ngủ chỉ sau một tuần sử dụng.

Ngoài ra, một số kết quả nghiên cứu cho thấy người dùng melatonin có thể đi vào giấc ngủ nhanh hơn từ 7 đến 30 phút so với người không sử dụng.

Liều melatonin được sử dụng trong các nghiên cứu khá đa dạng, dao động từ 0,1 mg đến 10 mg. Mức thường được nhiều người lựa chọn là 2-3 mg, uống trước giờ đi ngủ khoảng 2 tiếng.

Liều lượng phù hợp có thể khác nhau tùy từng người và nguyên nhân gây khó ngủ. Vì vậy, không nên tự ý tăng liều với suy nghĩ rằng sử dụng càng nhiều melatonin thì càng dễ ngủ.

Sử dụng melatonin và L-theanine có rủi ro gì?

Dù có thể hỗ trợ giấc ngủ, melatonin và L-theanine không phải là những sản phẩm hoàn toàn không có rủi ro.

Đáng chú ý, một nghiên cứu gần đây đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc sử dụng melatonin trong thời gian dài và nguy cơ suy tim tăng lên. Dù vậy, phát hiện này chưa chứng minh melatonin trực tiếp gây suy tim và cần được nghiên cứu thêm để xác định rõ mối quan hệ giữa hai yếu tố.

Melatonin cũng có thể gây buồn ngủ vào ban ngày, đặc biệt khi sử dụng không đúng liều lượng hoặc thời điểm. Trong khi đó, bằng chứng về tác dụng lâu dài và độ an toàn của L-theanine vẫn còn hạn chế.

Các chuyên gia khuyến cáo không nên dùng thực phẩm bổ sung để thay thế những thói quen ngủ lành mạnh, cũng không nên sử dụng kéo dài mà không tham khảo ý kiến bác sĩ.

Nếu tình trạng khó ngủ, thức giấc giữa đêm hoặc không thể duy trì giấc ngủ diễn ra thường xuyên, bạn nên tìm đến chuyên gia y tế. Việc xác định nguyên nhân, chẳng hạn như căng thẳng, rối loạn nhịp sinh học hoặc các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, sẽ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và an toàn hơn.

Melatonin có thể phù hợp hơn với những người gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ hoặc có chu kỳ ngủ - thức bị xáo trộn. L-theanine là lựa chọn đáng cân nhắc đối với những người khó thư giãn, thường xuyên căng thẳng hoặc lo âu trước giờ đi ngủ.

Dù một số nghiên cứu cho thấy melatonin có hiệu quả cải thiện giấc ngủ rõ rệt hơn, vẫn chưa có đủ bằng chứng để khẳng định chất này vượt trội trong mọi trường hợp. Quan trọng hơn, cả hai đều không giải quyết được tất cả nguyên nhân gây mất ngủ. Duy trì giờ ngủ ổn định, hạn chế ánh sáng mạnh vào buổi tối và xây dựng môi trường nghỉ ngơi phù hợp vẫn là những yếu tố quan trọng để cải thiện chất lượng giấc ngủ lâu dài.

Melatonin hay L-theanine tốt hơn cho giấc ngủ?- Ảnh 2.Vì sao người uống cà phê và trà có thể sống lâu hơn?

SKĐS - Cà phê và trà đều là những thức uống quen thuộc, không chỉ giúp tỉnh táo mà còn cung cấp nhiều hợp chất có lợi cho cơ thể.


(theo NIH, TH)
Ý kiến của bạn