Máy bay EA-37B Compass Call thuộc Không quân Mỹ, phối hợp cùng máy bay cảnh báo sớm E-3 AWACS của NATO và máy bay ARTEMIS II của Lục quân Mỹ.
Máy bay tác chiến điện tử EA-37B. (Ảnh: MW)
Hoạt động diễn ra dọc khu vực biên giới Kaliningrad, một trong những điểm nhạy cảm nhất trên sườn phía đông NATO. Kaliningrad nằm tách biệt với phần lãnh thổ chính của Nga và kẹp giữa Ba Lan cùng Lithuania. Moscow đã tập trung tại đây nhiều năng lực quân sự quan trọng, bao gồm phòng không, tên lửa, tác chiến điện tử và lực lượng hải quân, khiến khu vực trở thành địa bàn có giá trị đặc biệt đối với hoạt động giám sát của NATO.
Sự xuất hiện của EA-37B đáng chú ý bởi đây là nền tảng tác chiến điện tử mới được Mỹ phát triển để thay thế EC-130H Compass Call. Máy bay sử dụng nền tảng Gulfstream G550, cho phép đạt tốc độ và độ cao lớn hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động so với mẫu máy bay cũ.
EA-37B có gì đặc biệt?
Khác với những máy bay chiến đấu thông thường, nhiệm vụ chính của EA-37B không phải trực tiếp tấn công mục tiêu bằng bom hay tên lửa. Nó được thiết kế để tác động vào môi trường điện từ của đối phương.
Các cụm ăng-ten lớn được bố trí dọc thân máy bay kết hợp với hệ thống điện tử chuyên dụng, cho phép EA-37B phát hiện, phân tích và gây nhiễu các nguồn phát xạ điện từ trên nhiều dải tần khác nhau.
Khả năng này đặc biệt quan trọng trong chiến sự hiện đại, khi phần lớn hoạt động quân sự đều phụ thuộc vào thông tin liên lạc và kết nối điện tử.
Một mạng lưới phòng không tích hợp không chỉ dựa vào từng radar hay từng bệ phóng tên lửa riêng lẻ. Các radar phải truyền dữ liệu về trung tâm chỉ huy, thông tin mục tiêu phải được phân phối đến các đơn vị hỏa lực và nhiều thành phần phải duy trì liên lạc liên tục để phối hợp đánh chặn.
Lực lượng mặt đất cũng phụ thuộc ngày càng nhiều vào liên lạc vô tuyến và mạng kỹ thuật số để điều phối đội hình, truyền mệnh lệnh và phối hợp hỏa lực.
Nếu làm gián đoạn những kết nối này, đối phương có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động của cả một mạng lưới, thay vì chỉ mất khả năng của một thiết bị riêng lẻ.
Đây cũng là lý do EA-37B được phát triển để hỗ trợ các nhiệm vụ phản công thông tin và trấn áp hệ thống phòng không đối phương, trong đó có việc tác động vào các mạng lưới giúp hệ thống phòng không tích hợp duy trì hiệu quả chiến đấu.
EA-37B phối hợp với E-3 và ARTEMIS II
Trong đợt hoạt động gần Kaliningrad, EA-37B được điều động tạm thời từ Hy Lạp tới căn cứ Powidz ở Ba Lan trước khi tiến hành các chuyến bay gần khu vực lãnh thổ Nga.
Đáng chú ý, chiếc máy bay tác chiến điện tử của Mỹ hoạt động cùng E-3 AWACS của NATO và ARTEMIS II của Lục quân Mỹ.
Ba loại máy bay đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng có thể bổ trợ cho nhau. E-3 tập trung vào nhiệm vụ cảnh báo sớm và duy trì bức tranh tình huống trên không, trong khi ARTEMIS II có khả năng thu thập thông tin tình báo từ xa. EA-37B lại tập trung vào môi trường điện từ, bao gồm radar và hệ thống thông tin liên lạc.
Sự phối hợp này có thể tạo điều kiện để NATO thu thập dữ liệu về hoạt động radar, thông tin liên lạc và các nguồn phát xạ điện từ của Nga, đồng thời duy trì khả năng theo dõi không phận xung quanh.
Chỉ dựa vào dữ liệu hoạt động bay không thể xác định chính xác mục tiêu của nhiệm vụ lần này. Việc EA-37B xuất hiện cùng E-3 và ARTEMIS II có thể liên quan đến hoạt động tình báo hoặc tác chiến điện tử phối hợp, nhưng mục đích cụ thể vẫn chưa được công bố.
NATO thường xuyên tiến hành các chuyến bay thu thập thông tin tình báo dọc biên giới Nga, đặc biệt tại những khu vực có giá trị chiến lược cao. Kaliningrad là một trong những địa bàn đáng chú ý nhất do Moscow đã triển khai tại đây nhiều hệ thống quân sự hiện đại.
Đối với NATO, việc theo dõi các hệ thống này không chỉ nhằm xác định vị trí và hoạt động của radar, tên lửa hay các phương tiện quân sự, mà còn giúp thu thập dữ liệu về cách chúng liên kết và hoạt động trong môi trường điện từ.
