Theo NASA, sau hơn 7 tháng kể từ chuyến bay đầu tiên và hàng chục lần thử nghiệm, X-59 đã hoàn thành chuyến bay siêu thanh đầu tiên của mình.
Hình ảnh máy bay siêu thanh thử nghiệm X-59 của NASA được chụp từ một máy bay phản lực khác. (Nguồn: NASA)
Trong chuyến bay kéo dài 81 phút, chiếc máy bay thử nghiệm đạt tốc độ tối đa Mach 1,1 (khoảng 1.223 km/giờ) và bay ở độ cao 13.228 m. Bước tiếp theo của chương trình là thử nghiệm ở tốc độ mục tiêu Mach 1,4 (khoảng 1.448 km/giờ), tạo nền tảng cho các nghiên cứu sâu hơn về khả năng bay siêu thanh ít tiếng ồn.
Vì sao X-59 đặc biệt?
Mục tiêu chính của dự án X-59 là chứng minh khả năng bay siêu thanh mà không tạo ra tiếng nổ lớn gây khó chịu dưới mặt đất.
Hiện nay, các chuyến bay siêu thanh trên đất liền ở nhiều nơi vẫn bị hạn chế hoặc cấm vì hiện tượng "sonic boom", sóng xung kích hình thành khi máy bay vượt tốc độ âm thanh. Tiếng nổ này có thể đạt khoảng 110 decibel, đủ lớn để làm rung chuyển nhà cửa, gây khó chịu cho con người và trong một số trường hợp có thể làm vỡ kính.
Nhiều người từng nghe âm thanh do máy bay hoặc tên lửa siêu thanh tạo ra thường mô tả nó như một tiếng nổ bất ngờ xuất hiện trên bầu trời.
Để giải quyết vấn đề này, NASA phối hợp với Lockheed Martin Skunk Works phát triển X-59 với thiết kế khí động học hoàn toàn khác biệt. Điểm nổi bật nhất là phần mũi máy bay dài tới 14 m, giúp phân tán các sóng xung kích và giảm đáng kể tiếng ồn phát sinh khi bay siêu thanh.
Theo thiết kế, âm thanh mà X-59 tạo ra khi vượt tốc độ âm thanh chỉ vào khoảng 75 decibel, thấp hơn nhiều so với mức tiếng nổ siêu thanh thông thường.
Thiết kế mũi máy bay quá dài khiến phi công không thể quan sát trực tiếp phía trước bằng kính lái như trên các máy bay thông thường. Thay vào đó, X-59 được trang bị hệ thống camera độ phân giải cao. Hình ảnh từ nhiều camera được xử lý và ghép lại thành một góc nhìn tổng hợp, cho phép phi công điều khiển máy bay mà không cần cửa sổ phía trước.
Hiện X-59 vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. NASA dự kiến cuối năm nay sẽ tiến hành các chuyến bay trên những khu vực đông dân cư để đánh giá phản ứng thực tế của người dân đối với âm thanh mà máy bay tạo ra.
Sau các chuyến bay, cư dân tại những khu vực này sẽ được khảo sát xem họ có nghe thấy tiếng động từ máy bay hay không và mức độ ảnh hưởng ra sao. Dữ liệu thu thập được sẽ là cơ sở để NASA xây dựng hồ sơ kỹ thuật gửi lên các cơ quan hàng không quốc tế.
Khi chương trình thử nghiệm hoàn tất, NASA dự định trình kết quả nghiên cứu lên Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) nhằm xem xét lại các quy định hiện hành đối với máy bay siêu thanh hoạt động trên đất liền.
Tuy nhiên, quá trình này sẽ còn mất thời gian. Các cuộc thảo luận chính thức nhiều khả năng sẽ không diễn ra trước năm 2030, khi Ủy ban Bảo vệ Môi trường Hàng không (CAEP) tổ chức kỳ họp tiếp theo.
Nếu thành công, X-59 có thể mở ra một thế hệ máy bay siêu thanh mới, cho phép rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển mà không còn gây ra những tiếng nổ chói tai từng khiến loại hình vận tải này bị hạn chế trong nhiều thập kỷ.
