Suy giảm thị lực ở người cao tuổi có thể là biểu hiện của quá trình lão hóa tự nhiên, nhưng cũng có thể cảnh báo các bệnh lý về mắt cần được phát hiện và điều trị kịp thời.
Những bệnh lý về mắt thường gặp ở người cao tuổi
Theo thời gian, cấu trúc và chức năng của mắt dần thay đổi. Khả năng điều tiết giảm, mắt dễ bị khô và thị lực có thể suy giảm. Tuy nhiên, nếu tình trạng nhìn mờ kéo dài, hình ảnh bị méo hoặc thị lực giảm nhanh, người bệnh không nên mặc định nguyên nhân là do tuổi tác mà cần đến cơ sở y tế để khám chuyên khoa mắt.
Đục thủy tinh thể: Đây là tình trạng thủy tinh thể mất dần độ trong suốt, khiến hình ảnh trở nên mờ như có màn sương che phủ. Người bệnh có thể nhìn kém khi thiếu sáng, nhạy cảm với ánh sáng chói hoặc thấy quầng sáng quanh đèn. Khi bệnh ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo có thể giúp cải thiện thị lực.
Tăng nhãn áp: Còn gọi là glaucoma, bệnh có thể gây tổn thương dây thần kinh thị giác và dẫn đến mất thị lực không hồi phục nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Nhiều trường hợp tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu.
Riêng cơn tăng nhãn áp cấp có thể gây đau nhức mắt dữ dội, đỏ mắt, nhìn mờ, thấy quầng màu quanh đèn, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn. Đây là tình trạng cấp cứu, cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.
Thoái hóa điểm vàng: Bệnh thường gặp ở người lớn tuổi, ảnh hưởng đến vùng trung tâm võng mạc, khiến người bệnh khó đọc sách, nhận diện khuôn mặt hoặc nhìn rõ các chi tiết. Dấu hiệu đáng chú ý là các đường thẳng trở nên cong, méo hoặc xuất hiện vùng mờ ở trung tâm tầm nhìn.
Đục dịch kính: Người bệnh có thể nhìn thấy các chấm đen, sợi nhỏ hoặc hình giống ruồi bay trước mắt. Hiện tượng này đôi khi lành tính. Tuy nhiên, nếu đột ngột xuất hiện nhiều đốm đen, chớp sáng hoặc cảm giác có màng tối che một phần tầm nhìn, người bệnh cần đi khám ngay để loại trừ nguy cơ rách hoặc bong võng mạc.
Khô mắt: Tuổi cao có thể làm giảm lượng nước mắt hoặc thay đổi chất lượng màng phim nước mắt. Người bệnh thường có cảm giác cộm, nóng rát, ngứa, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ thoáng qua. Nếu triệu chứng kéo dài, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn biện pháp điều trị phù hợp.
Tổn thương mắt do đái tháo đường và tăng huyết áp: Đường huyết hoặc huyết áp không được kiểm soát tốt có thể gây tổn thương mạch máu võng mạc, dẫn đến xuất huyết, phù võng mạc và suy giảm thị lực. Người mắc đái tháo đường cần khám mắt định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, kể cả khi chưa nhận thấy bất thường. Người bị tăng huyết áp cũng nên kiểm tra mắt tùy theo tình trạng bệnh và chỉ định chuyên môn.
Khám mắt định kỳ giúp người cao tuổi phát hiện sớm những bệnh lý có thể tiến triển âm thầm. Tần suất khám phụ thuộc vào tuổi, tình trạng thị lực, bệnh nền và các yếu tố nguy cơ. Người mắc đái tháo đường, tăng nhãn áp hoặc bệnh võng mạc cần tuân thủ lịch tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.

Mắt mờ có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý nguy hiểm. Ảnh BVCC.
Cách chăm sóc và bảo vệ thị lực tại nhà
Bên cạnh việc khám mắt định kỳ, người cao tuổi có thể thực hiện một số biện pháp đơn giản để duy trì sức khỏe thị giác.
Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối: Nên ăn đa dạng rau xanh, trái cây, cá, trứng, các loại đậu và hạt. Rau lá xanh cung cấp lutein và zeaxanthin; cà rốt, bí đỏ chứa tiền chất vitamin A; cá cung cấp axit béo omega-3. Những dưỡng chất này góp phần duy trì sức khỏe mắt nhưng không thể thay thế việc điều trị bệnh lý. Người cao tuổi không nên tự ý sử dụng thực phẩm chức năng hoặc vitamin liều cao khi chưa có tư vấn chuyên môn.
Bảo vệ mắt khỏi ánh sáng có hại: Khi ra ngoài trời nắng, nên đeo kính râm có khả năng chống tia cực tím và đội mũ rộng vành. Khi đọc sách hoặc làm việc, cần bảo đảm đủ ánh sáng, tránh để ánh sáng chiếu trực tiếp gây chói mắt.
Duy trì lối sống lành mạnh: Người cao tuổi nên tập thể dục phù hợp với thể trạng, kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp, không hút thuốc lá, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng. Khi đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài, nên nghỉ giải lao định kỳ để giảm mỏi mắt.
Vệ sinh mắt đúng cách: Không dụi mắt bằng tay bẩn, tránh dùng chung khăn hoặc dụng cụ trang điểm mắt. Không cần thiết phải sử dụng nước muối sinh lý 0,9% để rửa mắt hằng ngày nếu không có chỉ định. Sử dụng không đúng cách hoặc dùng sản phẩm không bảo đảm vô khuẩn có thể gây kích ứng, nhiễm khuẩn. Nếu mắt khô, cộm hoặc đỏ kéo dài, người bệnh nên hỏi ý kiến nhân viên y tế thay vì tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt.
Người cao tuổi cũng không nên tự massage hoặc ấn mạnh lên nhãn cầu vì việc này không điều trị được các bệnh lý gây suy giảm thị lực.
Mắt mờ ở người cao tuổi có thể bắt nguồn từ những thay đổi tự nhiên theo tuổi tác, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của bệnh lý cần điều trị. Chủ động khám mắt định kỳ, kiểm soát tốt các bệnh nền và đi khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ thị lực, duy trì khả năng tự chủ và nâng cao chất lượng cuộc sống.
