Chương trình Phát triển kinh tế - xã hội tại các xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) giai đoạn II (2006-2010, gọi tắt là CT 135 giai đoạn II) đã được triển khai tại hầu hết các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số trong cả nước. Sau gần ba năm thực hiện, chương trình đã đem lại những hiệu quả kinh tế và ý nghĩa xã hội cao.
Tại các hội nghị sơ kết, rút kinh nghiệm về hoạt động của các ban ngành trung ương và các địa phương trong phạm vi cả nước, lãnh đạo Ủy ban Dân tộc đã cho rằng: Trong thời gian qua, CT 135 đã đóng góp vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo vùng dân tộc thiểu số, vùng ĐBKK. Trong thời gian tới, để phát huy hơn nữa vai trò của các ban ngành, các địa phương và các đơn vị quân đội về quản lý, điều hành hoạt động Chương trình trong công tác xóa đói giảm nghèo, đặc biệt cần thực hiện có hiệu quả hơn ở 61 huyện nghèo nhất cả nước thông qua việc xây dựng chính sách đặc thù, kết hợp phát triển kinh tế với đảm bảo an ninh, quốc phòng trên các địa bàn chiến lược, vùng biên giới, vùng ĐBKK trình Thủ tướng Chính phủ.
 Kênh mương thực hiện từ Chương trình 135 đem lại hiệu quả cao trong nông nghiệp. |
Với thiết kế phân cấp mạnh cho cơ sở, đề cao vai trò và sự tham gia của người dân, CT 135 giai đoạn II được đánh giá là chương trình có hiệu quả trong việc xóa đói giảm nghèo, thu hút số lượng các địa phương và người dân tham gia nhiều nhất trên tinh thần địa phương có công trình, người dân có việc làm và thu nhập từ chương trình. Người dân ở các địa phương được hưởng lợi không còn là người đứng ngoài chờ xong công trình rồi đưa vào khai thác, mà họ thực sự là chủ nhân của những công trình ấy. Từ việc lựa chọn các hạng mục công trình cần đầu tư đến khâu lập thiết kế, quá trình triển khai, giám sát thi công, nghiệm thu bàn giao và đưa vào sử dụng công trình dự án, người dân đều góp tiếng nói của mình vào quá trình cải thiện điều kiện sống, sinh hoạt cũng như khai thác có hiệu quả các công trình thuộc CT 135 giai đoạn II. Chính vì lẽ đó mà CT 135 giai đoạn II đã thu hút được nhiều chính phủ và tổ chức quốc tế cam kết tài trợ với khoảng 330 triệu USD, chiếm khoảng gần 30% tổng số vốn đầu tư cho chương trình.
Tính đến nay, 11.765 công trình, dự án thuộc CT 135 giai đoạn II đã và đang xây dựng ở khu vực các xã ĐBKK trong cả nước. CT 135 giai đoạn II đầu tư cho 1.864 xã và nâng số thôn bản đặc biệt khó khăn được đầu tư là 3.257 thôn bản. Giai đoạn II của chương trình phấn đấu đến năm 2010 cơ bản không còn hộ đói, giảm hộ nghèo xuống còn dưới 30%; trên 70% số hộ đạt mức thu nhập bình quân đầu người từ 3,5triệu/năm trở lên vào năm 2010. Chỉ tính riêng năm 2007, các bộ, ngành, địa phương trong cả nước đã hỗ trợ 550 tấn giống cây, 20.000 con giống gia súc, 12.500 máy móc thiết bị, công cụ phục vụ sản xuất; tập huấn khuyến nông, khuyến lâm, hướng dẫn cách làm ăn giúp khoảng 73.000 lượt người, với khoảng 223.300 hộ thụ hưởng trực tiếp từ dự án. Riêng năm 2008, Chương trình đã hỗ trợ về giống mới, vật tư, tập huấn chuyển giao kỹ thuật cho hơn 22.000 hộ dân; xây dựng 100 mô hình xóa đói giảm nghèo,... |
Qua kết quả kiểm tra cho thấy, quá trình thực hiện CT 135 giai đoạn II, nhìn chung đã đạt được những mục tiêu đề ra. Với những nỗ lực cải tiến trong công tác quản lý, chỉ đạo nâng cao hiệu quả triển khai thực hiện chương trình từ phía Ủy ban Dân tộc và các cơ quan chính phủ từ trung ương tới địa phương, những tồn tại, yếu kém đã được các địa phương khắc phục kịp thời; việc phân bổ và sử dụng vốn, kinh phí nhìn chung đúng mục đích, đúng định mức, đối tượng, nội dung của Chương trình; công tác giải ngân kịp thời với trên 80,2% kinh phí được sử dụng, đạt 119,31% kế hoạch.
Đánh giá về kết quả hoạt động của CT 135 giai đoạn II, ông Hà Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc cho biết, với vai trò là Cơ quan Thường trực CT 135 giai đoạn II của Chính phủ, Ủy ban Dân tộc đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan thực hiện tốt các mục tiêu đã cam kết với các đối tác phát triển. CT 135 là chương trình có sự tham gia sâu rộng nhất của người dân trong quá trình lập kế hoạch, ra quyết định, thực hiện và giám sát thực hiện các hoạt động triển khai dự án.
Kết quả là hàng trăm xã, thôn bản ĐBKK trên khắp mọi vùng miền của cả nước đã hoàn thành trước thời hạn và xin rút ra khỏi CT 135 trong những năm gần đây. Bộ mặt nông thôn ở các xã, thôn bản ĐBKK và đời sống người dân đã được nâng lên rõ rệt, tạo điều kiện tốt cho bà con các dân tộc thiểu số ổn định đời sống, phát triển sản xuất có hiệu quả hơn.
Nhưng cái được lớn nhất của CT 135 là đã tạo được lòng tin của bà con các dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn vào chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc. Thông qua CT 135, tình cảm của đồng bào đối các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương ngày càng gắn quện hơn bao giờ hết. Từ khắp các địa phương, thôn bản trong cả nước đã sáng bừng ánh điện, phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Đêm đêm từ trên các bản làng rẻo cao, bà con đã có điện để nghe đài, xem ti vi, trẻ em bi bô học bài. Hầu hết các xã, thôn bản thuộc chương trình đã có đường ô tô đến trung tâm xã, có trường học, trạm y tế phục vụ các nhu cầu thiết yếu của đời sống.
Đỗ Ngọc Yên