Thời tiết thay đổi đột ngột, đặc biệt vào thời điểm giao mùa, có thể khiến một số người xuất hiện tình trạng nổi mẩn đỏ, ngứa ngáy và khó chịu trên da. Đây có thể là biểu hiện của bệnh mày đay hoặc một số bệnh lý da liên quan đến yếu tố môi trường. Việc nhận biết đúng nguyên nhân, chăm sóc da phù hợp và điều trị kịp thời giúp kiểm soát triệu chứng, hạn chế biến chứng.
1. Vì sao thời tiết thay đổi gây mẩn ngứa?
Mẩn ngứa khi thời tiết thay đổi là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt ở những người có cơ địa dị ứng hoặc mắc các bệnh lý về da như mày đay, viêm da cơ địa. Khi nhiệt độ, độ ẩm hoặc các yếu tố môi trường thay đổi, da có thể phản ứng bằng cách nổi mẩn, ngứa ngáy hoặc kích ứng.
Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp nổi mẩn ngứa khi giao mùa đều là dị ứng thời tiết. Một số người có thể bị mày đay do lạnh, nóng, thay đổi nhiệt độ đột ngột hoặc các yếu tố kích thích khác. Trong khi đó, những người có cơ địa dị ứng còn có thể nhạy cảm với phấn hoa, bụi, nấm mốc, lông động vật hoặc các tác nhân môi trường thường xuất hiện nhiều vào thời điểm giao mùa.
Ngoài yếu tố thời tiết, tình trạng mẩn ngứa còn có thể liên quan đến thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, hóa chất, côn trùng hoặc các sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với da. Vì vậy, cần xác định đúng nguyên nhân để có hướng xử trí phù hợp, tránh nhầm lẫn giữa dị ứng, mày đay và các bệnh lý da khác.
2. Dấu hiệu nhận biết mẩn ngứa do dị ứng thời tiết
Biểu hiện thường gặp là trên da xuất hiện các nốt sẩn hoặc mảng phù màu hồng nhạt, đỏ, có thể nổi gồ trên bề mặt da. Các tổn thương có hình dạng khác nhau, từ những nốt tròn, hình bầu dục đến các mảng lớn với đường viền không đều.
Mẩn ngứa có thể xuất hiện ở một vùng da hoặc lan rộng ra nhiều vị trí trên cơ thể như mặt, cổ, tay, chân, lưng và bụng. Các nốt mẩn thường xuất hiện đột ngột, thay đổi kích thước, vị trí hoặc tự biến mất sau một thời gian rồi xuất hiện trở lại.
Ngứa là triệu chứng nổi bật nhất. Người bệnh thường cảm thấy ngứa ngáy, khó chịu, đặc biệt khi nhiệt độ thay đổi hoặc cơ thể tiếp xúc với các yếu tố kích thích. Việc gãi liên tục có thể khiến da bị trầy xước, tổn thương và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Ở người mắc mày đay, mỗi nốt hoặc mảng phù thường tự biến mất trong vòng 24 giờ, nhưng những tổn thương mới có thể tiếp tục xuất hiện ở vị trí khác. Nếu tình trạng nổi mẩn, ngứa tái diễn hoặc kéo dài, người bệnh cần đi khám để xác định nguyên nhân.
Đặc biệt, nếu mẩn ngứa đi kèm các triệu chứng như sưng môi, lưỡi, họng, khó thở, khàn tiếng, chóng mặt hoặc ngất, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu ngay. Đây có thể là dấu hiệu của phản vệ hoặc phù mạch, những tình trạng có nguy cơ đe dọa tính mạng.
Mẩn ngứa khi thời tiết thay đổi là tình trạng khá phổ biến. Ảnh Minh Hiếu.
3. Xử trí thế nào khi bị mẩn ngứa do dị ứng thời tiết?
Khi xuất hiện tình trạng mẩn ngứa, người bệnh cần hạn chế gãi hoặc chà xát mạnh lên da. Việc gãi liên tục không giúp loại bỏ nguyên nhân gây ngứa mà còn làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, tăng nguy cơ viêm và nhiễm trùng.
Người bệnh nên giữ cơ thể ở nhiệt độ ổn định, tránh để da tiếp xúc đột ngột với môi trường quá lạnh hoặc quá nóng. Khi trời lạnh, cần mặc đủ ấm; khi thời tiết nóng, nên lựa chọn quần áo thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và tránh các loại vải dễ gây kích ứng. Không nên mặc quần áo quá chật vì ma sát có thể khiến tình trạng ngứa trở nên nghiêm trọng hơn.
Bên cạnh đó, cần chú ý chăm sóc da đúng cách. Nên tắm bằng nước ấm vừa phải, tránh tắm nước quá nóng hoặc tắm quá lâu vì có thể khiến da khô và làm tăng cảm giác ngứa. Sử dụng kem dưỡng ẩm phù hợp giúp duy trì hàng rào bảo vệ da, đặc biệt ở những người có cơ địa khô da hoặc mắc viêm da cơ địa.
Nếu xác định được các yếu tố kích thích như mỹ phẩm, hóa chất, phấn hoa, bụi hoặc lông động vật, người bệnh cần hạn chế tiếp xúc. Trong những ngày thời tiết thay đổi, nên giữ nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế bụi và nấm mốc.
Về chế độ dinh dưỡng, người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh và trái cây tươi. Một số loại trái cây như cam, chanh, ổi chứa vitamin C, góp phần hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, vitamin C không phải là thuốc điều trị dị ứng và không thể thay thế các biện pháp điều trị khi xuất hiện mẩn ngứa.
Người bệnh cũng không nên tự ý kiêng quá nhiều loại thực phẩm khi chưa xác định được nguyên nhân dị ứng. Việc kiêng khem không cần thiết có thể dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi.
4. Khi nào bị mẩn ngứa cần đi khám?
Nếu tình trạng mẩn ngứa xuất hiện thường xuyên, kéo dài, lan rộng, ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc sinh hoạt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân, phân biệt mày đay với các bệnh lý da khác và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.
Thuốc kháng histamin có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng mày đay. Tuy nhiên, người bệnh cần sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ nhỏ và người đang sử dụng nhiều loại thuốc. Không nên tự ý sử dụng corticosteroid hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc điều trị dị ứng khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Mẩn ngứa khi thời tiết thay đổi thường gây khó chịu nhưng có thể được kiểm soát nếu chăm sóc da đúng cách và điều trị phù hợp. Chủ động bảo vệ da, hạn chế tiếp xúc với các yếu tố kích thích và nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm sẽ giúp người bệnh giảm triệu chứng, phòng ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
