Cúng Rằm tháng 8 là một trong những dịp lễ quan trọng của người Việt. Tuy không lớn như Rằm tháng Giêng, Rằm tháng 7 nhưng theo phong tục Việt Nam, đây vẫn là dịp mang nhiều ý nghĩa.
Việc lựa chọn và bày biện mâm cúng Rằm tháng 8 cũng cần đến sự cẩn thận và kỹ lưỡng nhằm thể hiện sự hiếu kính cũng như mong cầu bình an, tốt lành đến với gia đình.
Lễ vật, mâm cúng Rằm tháng 8 đầy đủ cần những gì?
Thông thường, vào dịp Trung thu, mâm cúng Rằm tháng 8 không cần quá cầu kỳ như mâm cúng Rằm tháng 7 hay Rằm tháng Giêng, nhưng vẫn phải chuẩn bị đầy đủ, tươm tất thể hiện lòng thành kính dâng lên tổ tiên.
Mâm cúng Rằm tháng 8 cúng gia tiên
Theo sách "Việt Nam phong tục" của tác giả Phan Kế Bính, vào Rằm tháng 8, người Việt thường làm cỗ cúng gia tiên vào ban ngày, còn tối đến bày cỗ thưởng nguyệt (cỗ trông trăng).
Trong đó, mâm cúng Rằm tháng 8 thường có bánh mặt trăng và dùng nhiều thứ bánh trái, hoa quả khác, nhuộm các màu sắc sặc sỡ xanh, đỏ, vàng trắng.
Tùy vào điều kiện từng gia đình mà mâm cỗ mặn cúng Rằm tháng 8 sẽ được chuẩn bị khác nhau.
Ngày nay, tùy theo phong tục của từng địa phương hoặc lối sống, điều kiện của từng gia đình mà mâm cúng Rằm tháng 8 được thay đổi sao cho phù hợp.
Tuy nhiên nhìn chung, mâm cúng dịp này thường không thể thiếu các lễ vật như:
Mâm cỗ mặn cúng gia tiên gồm: gà luộc, xôi, canh miến mọc, xôi đỗ xanh, thịt bò xào, chả nem, tôm hấp sả... Nhìn chung là có thể chọn thực phẩm theo mùa, chế biến món ăn phù hợp với khẩu vị gia đình mình, không cần phải quá cầu kỳ.
Ngoài ra, mâm cúng Rằm tháng 8 sẽ có: Bánh nướng, bánh dẻo, các loại hoa quả mùa Thu, hương hoa và đèn nến... Bánh nướng và bánh dẻo với hình vuông - tròn, tượng trưng cho trời đất là 2 món quan trọng nhất trong mâm cỗ.
Mâm cỗ trông trăng Rằm tháng 8
Ngoài mâm cúng Rằm tháng 8 dâng lên tổ tiên, vào dịp Trung thu, nhiều gia đình Việt còn làm cả mâm cỗ trông trăng, sau đó cùng con cháu trong nhà quây quần phá cỗ.
Khác với những mâm cúng ngày rằm khác trong năm, Tết Trung thu hay Tết thiếu nhi, ngoài làm mâm cúng dâng lên tổ tiên và thần linh chứng giám phù hộ. Dịp này trẻ em chờ đợi cả năm để được phá cỗ Trung thu. Ngoài chuẩn bị đồ ăn chay hoặc mặn cúng lễ, người lớn còn mua rất nhiều đồ chơi như đèn ông sao, mặt nạ... tặng trẻ em.
Thông thường, mâm cỗ trông trăng không cần bày lên bàn thờ mà chỉ cần đặt lên một chiếc bàn rộng, có thể để trong nhà hoặc ngoài sân.
Ngoài mâm cúng gia tiên, mỗi gia đình thường chuẩn bị mâm cỗ trông trăng cho trẻ nhỏ để phá cỗ vào buổi tối.
Như nói ở trên, tùy văn hóa từng vùng miền và sở thích từng nhà mà mâm cỗ cũng được bày biện với nhiều loại hoa quả, bánh trái khác nhau. Tuy nhiên, không thể thiếu các loại đèn đặc trưng, trang trí bắt mắt như đèn ông sao, đèn cù, đèn con thỏ.
Trong mỗi chiếc đèn thường được gắn nến để thắp sáng, tạo ánh sáng lung linh nhiều màu sắc, góp phần làm không khí tết Trung thu thêm rực rỡ, huyên náo.
Ở miền Bắc, ngoài các món truyền thống như bánh nướng, bánh dẻo, mâm cỗ tết Trung thu còn có các thức quà của mùa thu Bắc Bộ như: Các món ăn từ cốm (xôi cốm, cốm dẻo, bánh cốm), quả hồng, quả na…
Ở miền Trung, mâm cỗ được trang trí đơn giản hơn nhưng không kém phần tinh tế với những món ăn độc đáo như bánh in, bánh đậu xanh. Mâm ngũ quả tết Trung thu ở đây thường xuất hiện những loại trái cây đặc trưng của vùng như thanh long, mãng cầu, bưởi Phúc Trạch…
Còn người dân miền Nam thường hay có câu "Cầu sung vừa đủ sài" với 5 loại trên mâm ngũ quả như mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Đặc biệt, mâm ngũ quả có thể bài trí 3 trái dứa hoặc 3 trái dừa làm chân đế, tượng trưng cho sự vững vàng và mong muốn gia đình đông vui, con cháu đề huề.
Một số lưu ý khi thắp hương cúng Rằm tháng 8
Khi thắp hương cúng Rằm tháng 8 hay cúng RằmTrung thu có một số lưu ý sau.
Số lượng nén hương: nên là số lẻ vì nó sẽ mang lại sự cân bằng, hài hòa giữa âm và dương, thường là 1, 3 hoặc 5 nén hương.
Khi thắp hương, cắm hương thẳng đứng vào bát, không được nghiêng hoặc bị tắt. Điều này tượng trưng cho sự thành kính, lòng tôn trọng đối với tổ tiên, thần linh.
Khi thắp hương, nên tập trung tâm trí, thể hiện sự thành tâm, và cầu nguyện cho gia đình bình an, may mắn. Những tâm nguyện thành tâm sẽ được trời đất chứng giám và ban phước lành.
Ngoài ra, bên cạnh đó có một số lưu ý khác như không chỉ trăng trong dịp Trung thu vì điều đó được xem là thất kính, không mang lại may mắn. Người ốm, phụ nữ mới sinh, đang có thai,... không nên đi khuya vì lúc này âm thịnh, lạnh giá, dễ gây hại sức khỏe.
Ngoài ra, nên chọn trang phục màu sáng, tươi vui để thu hút may mắn, ưu tiên màu vàng, màu đỏ để tạo cảm giác vui vẻ. Không nên để tóc che trán - vị trí thu hút tài lộc, sẽ giảm vận may, không được thần linh che chở.
(*) Thông tin bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.
