Bà mẹ Nguyễn Yến Hải – phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai: Chào bác sĩ, tôi đang nuôi con nhỏ tôi rất muốn được học hỏi kiến thức dinh dưỡng từ các chuyên gia. Bác sĩ có thể hướng dẫn tôi cách nhận biết và phòng tránh những sai lầm khi chế biến dinh dưỡng thường gặp trong quá trình nuôi con không?
Về câu hỏi này, BSCKI Trần Thị Thanh Nga - Phụ trách Khoa dinh dưỡng tiết chế, BVĐK tỉnh Phú Thọ.
BSCKI Trần Thị Thanh Nga: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi. Sai lầm trong chế biến dinh dưỡng là việc thường thấy ở các bà mẹ nuôi con nhỏ. Dưới đây là những sai lầm phổ biến và cách phòng tránh để bé phát triển toàn diện.
Những sai lầm dinh dưỡng thường gặp
Cho trẻ ăn quá nhiều đồ ngọt và đồ ăn vặt: Bánh kẹo, nước ngọt, khoai tây chiên... có thể khiến trẻ thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và sâu răng.
Không cho trẻ ăn đủ rau xanh và trái cây: Thiếu vitamin, khoáng chất và chất xơ từ rau củ, trái cây có thể dẫn đến táo bón, chậm phát triển, hệ miễn dịch suy yếu và kém tập trung.
Cho trẻ ăn dặm quá sớm hoặc quá muộn: Hệ tiêu hóa non nớt của bé cần thời điểm thích hợp để làm quen với thức ăn mới. Ăn dặm sai thời điểm có thể gây khó khăn trong hấp thu dinh dưỡng, dẫn đến tiêu chảy, dị ứng hoặc thiếu hụt dưỡng chất.
Không nên cho trẻ ăn quá nhiều đồ ngọt và đồ ăn vặt, đồ ăn nhiều dầu mỡ, chế biến sẵn.
Lạm dụng sữa công thức: Sữa công thức không thể thay thế hoàn toàn sữa mẹ và việc uống quá nhiều có thể khiến trẻ bỏ lỡ lợi ích từ sữa mẹ, dẫn đến rối loạn tiêu hóa, táo bón, hoặc kén ăn
Ép trẻ ăn quá nhiều: Việc ép trẻ ăn khi đã no có thể gây sợ hãi, biếng ăn và hình thành tâm lý chống đối, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ Bỏ bữa sáng của trẻ: Bữa sáng cung cấp năng lượng khởi đầu ngày mới. Việc bỏ bữa sáng khiến trẻ uể oải, kém tập trung và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của cơ thể.
Không chú ý đến vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP): Thực phẩm không đảm bảo vệ sinh có thể chứa vi khuẩn, gây rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm và làm suy giảm hệ miễn dịch của trẻ.
Ưu tiên khẩu vị người lớn thay vì phù hợp với trẻ nhỏ: Món ăn quá mặn, cay hoặc nhiều dầu mỡ không tốt cho hệ tiêu hóa non nớt của trẻ, có thể gây rối loạn tiêu hóa hoặc dị ứng.
Bỏ qua các bữa phụ và phân bổ thời gian ăn uống chưa hợp lý: Việc bỏ bữa phụ hoặc ăn vặt quá sát giờ ăn chính có thể khiến trẻ thiếu năng lượng hoặc mất cảm giác đói.
Áp dụng chế độ ăn thiếu cơ sở khoa học: Thực đơn "truyền miệng" hoặc thiếu kiểm chứng có thể dẫn đến thiếu chất, mất cân bằng dinh dưỡng hoặc tăng cân không lành mạnh.
Chỉ hầm xương lấy nước nấu cháo, bỏ cái: Cách chế biến này làm hao hụt nghiêm trọng chất dinh dưỡng, khiến trẻ không hấp thu đủ
Không cho bé ăn đủ chất béo: Thiếu chất béo từ dầu mỡ làm giảm năng lượng cung cấp cho trẻ.
Nấu nồi cháo rồi hâm lại cho bé ăn cả ngày: Làm giảm chất lượng và mùi vị thức ăn, ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
Cho ăn quá nhiều, giảm lượng sữa ở bé dưới một tuổi: Sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng chính cho trẻ dưới một tuổi.
BSCKI Trần Thị Thanh Nga - Phụ trách Khoa dinh dưỡng tiết chế, BVĐK tỉnh Phú Thọ.
Cách phòng tránh và khắc phục hiệu quả
Khuyến khích trẻ ăn nhiều rau xanh và trái cây: Trình bày món ăn đẹp mắt, đa dạng màu sắc, hoặc chế biến thành sinh tố, kết hợp vào món ăn yêu thích của trẻ.
Kiểm soát lượng đồ ngọt và đồ ăn vặt: Hướng dẫn trẻ chọn món ăn vặt lành mạnh như trái cây tươi, sữa chua, các loại hạt và đặt ra quy tắc rõ ràng về tần suất và số lượng.
Sử dụng sữa công thức hợp lý: Chọn sữa phù hợp độ tuổi và kết hợp với thực phẩm tự nhiên. Dần dần giảm lượng sữa công thức khi trẻ lớn hơn.
Cho trẻ ăn dặm đúng thời điểm và nguyên tắc: Bắt đầu ăn dặm khi trẻ tròn 6 tháng tuổi với thức ăn mềm, dễ tiêu hóa. Tăng dần độ thô, lượng ăn và số bữa. Đảm bảo chế biến hợp vệ sinh và đa dạng dinh dưỡng.
Tôn trọng cảm giác đói - no của trẻ: Quan sát tín hiệu của trẻ, điều chỉnh lượng thức ăn, tạo không khí vui vẻ trong bữa ăn và không gây áp lực.
Xây dựng thói quen ăn sáng đầy đủ: Chuẩn bị món ăn ngon miệng, giàu dinh dưỡng và giúp trẻ hiểu tầm quan trọng của bữa sáng.
Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Lựa chọn thực phẩm tươi, rõ nguồn gốc, chế biến sạch sẽ, rửa tay trước khi ăn và bảo quản thức ăn đúng cách.
Điều chỉnh khẩu vị phù hợp với trẻ nhỏ: Chế biến món ăn riêng với khẩu vị thanh đạm, dễ tiêu, hạn chế gia vị mạnh và thực phẩm chiên rán.
Xây dựng thói quen ăn uống theo giờ giấc khoa học: Giữa các bữa chính và phụ nên cách nhau khoảng 2-3 giờ, tránh ăn vặt sát giờ ăn chính.
Tham khảo chuyên gia dinh dưỡng: Nhờ bác sĩ hoặc chuyên gia tư vấn khi xây dựng thực đơn cho trẻ, thay vì tin vào lời đồn hay thông tin lan truyền thiếu cơ sở. Bổ sung chất béo đầy đủ: Mỗi bữa ăn nên thêm dầu ăn để cung cấp đủ chất béo cho trẻ.
Phòng ngừa và điều trị bệnh lý kịp thời: Đưa trẻ đi khám khi mắc bệnh, tuân thủ chỉ định của bác sĩ và bổ sung men vi sinh khi cần thiết.
Tẩy giun định kỳ: Tẩy giun 6 tháng/lần từ khi trẻ 1 tuổi để ngăn ngừa suy dinh dưỡng.
Khuyến khích bé tập thể dục thường xuyên: Hoạt động thể chất giúp trẻ tăng cường trao đổi chất, hệ miễn dịch và tiêu hóa tốt hơn.
Chúc bạn và con luôn khỏe mạnh!