Chăm sóc đúng cách giúp giảm khó chịu, hạn chế nguy cơ biến chứng và lây nhiễm cho người khác. Dưới đây là tư vấn của BS.CKI Phùng Quang Duy, chuyên khoa Tai Mũi Họng.
1. Không cần kiêng thịt gà, trứng và thực phẩm giàu đạm
Không có cơ sở khoa học để khuyến cáo người mắc cúm mùa phải kiêng tuyệt đối thịt gà, trứng hoặc cá. Đây đều là những nguồn cung cấp protein và dưỡng chất cần thiết cho cơ thể trong quá trình hồi phục.
Người bệnh nên lựa chọn thực phẩm an toàn, chế biến chín kỹ và ưu tiên các món mềm, dễ nuốt nếu bị đau họng. Chỉ cần tránh những thực phẩm gây dị ứng hoặc khiến bản thân khó chịu, thay vì kiêng khem quá mức làm giảm lượng dinh dưỡng cần thiết.
2. Hạn chế rượu bia và đồ uống nhiều đường
Rượu bia không phù hợp trong thời gian mắc cúm, đặc biệt khi người bệnh đang sử dụng thuốc, vì có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và ảnh hưởng đến sức khỏe. Đồ uống nhiều đường cũng không nên được sử dụng thay thế nước lọc hoặc dung dịch bù nước khi có chỉ định.
Người bệnh không cần kiêng tuyệt đối những món ăn quen thuộc nếu vẫn dung nạp tốt. Tuy nhiên, nên hạn chế thức ăn quá cay, quá nóng, nhiều dầu mỡ hoặc quá cứng nếu những món này làm tăng cảm giác đau họng, buồn nôn hay khó tiêu.
3. Không tự ý dùng kháng sinh hoặc phối hợp nhiều thuốc cảm cúm
Cúm là bệnh do virus gây ra, vì vậy kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus cúm và không giúp bệnh nhanh khỏi nếu không có tình trạng nhiễm khuẩn cần điều trị. Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh và gây ra những tác dụng không mong muốn.
Người bệnh cũng cần thận trọng khi sử dụng các thuốc cảm cúm phối hợp. Một số sản phẩm có thể chứa cùng hoạt chất hạ sốt, chẳng hạn paracetamol. Dùng đồng thời nhiều loại thuốc có chứa hoạt chất này có thể dẫn đến quá liều, gây tổn thương gan.
Đặc biệt, không tự ý dùng aspirin để hạ sốt cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên đang mắc bệnh do virus, trừ khi có chỉ định chuyên môn cụ thể. Aspirin có liên quan đến nguy cơ hội chứng Reye, một biến chứng hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến gan và não.
Người bệnh nên đọc kỹ thành phần thuốc, sử dụng đúng liều và tham khảo ý kiến nhân viên y tế khi chưa rõ cách dùng.
4. Không lau người bằng chanh hoặc cồn để hạ sốt
Lau người bằng chanh hoặc cồn không phải là phương pháp hạ sốt được khuyến cáo. Chanh có thể gây kích ứng da, đặc biệt khi da nhạy cảm; cồn có nguy cơ gây ngộ độc khi hấp thu qua da hoặc hít phải, nhất là ở trẻ nhỏ.
Khi trẻ sốt, cha mẹ cần cho trẻ uống đủ dịch, mặc quần áo thoáng và theo dõi sát tình trạng sức khỏe. Nếu cần dùng thuốc hạ sốt, phải lựa chọn loại thuốc phù hợp với độ tuổi, cân nặng và sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không tự ý tăng liều hoặc phối hợp nhiều loại thuốc với mong muốn hạ sốt nhanh hơn.
5. Không xông hơi bằng nồi nước nóng để chữa cúm
Xông hơi bằng nồi nước nóng chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh cho thấy giúp rút ngắn thời gian mắc cúm. Trong khi đó, hơi nước và nước nóng có thể gây bỏng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ em.
Các tổ chức y tế và chuyên gia về bỏng đã cảnh báo nguy cơ chấn thương do xông hơi bằng nước nóng, trong đó có những trường hợp phải điều trị kéo dài. Vì vậy, không nên áp dụng phương pháp này để điều trị cúm, nhất là ở trẻ nhỏ.
Khi nghẹt mũi, người bệnh có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý phù hợp với độ tuổi để hỗ trợ làm sạch dịch tiết và giảm khó chịu. Đây là biện pháp chăm sóc triệu chứng, không thay thế việc điều trị khi có chỉ định.
6. Khi nào người mắc cúm cần đi khám?
Ăn uống hợp lý, nghỉ ngơi và bổ sung đủ nước là những biện pháp chăm sóc quan trọng, nhưng không thay thế việc thăm khám và điều trị y tế khi cần thiết.
Trẻ nhỏ, người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch và người mắc bệnh nền nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi xuất hiện triệu chứng cúm. Đây là những nhóm có nguy cơ gặp biến chứng cao, cần được đánh giá và cân nhắc điều trị kịp thời.
Thuốc kháng virus không phải là thuốc dùng cho mọi trường hợp cúm và cần được bác sĩ chỉ định. Thuốc thường phát huy hiệu quả tốt nhất khi được bắt đầu trong vòng 48 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, người bệnh nặng, bệnh diễn biến phức tạp hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao vẫn cần được đánh giá điều trị ngay cả khi đã qua khoảng thời gian này.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, đau ngực, rối loạn ý thức, co giật, mất nước rõ rệt hoặc tình trạng bệnh đã cải thiện nhưng đột ngột nặng lên.
