Lý do thật sự về yêu cầu điện thoại bật chế độ máy bay suốt hành trình bay

Hầu như bất kỳ ai từng di chuyển bằng đường hàng không thương mại trong vài thập kỷ qua đều quen thuộc với một thông báo lặp đi lặp lại trước mỗi chuyến bay. Ngay trước thời điểm máy bay lùi khỏi vị trí đỗ hoặc bắt đầu di chuyển ra đường băng, phi hành đoàn sẽ nhắc nhở toàn bộ hành khách chuyển điện thoại và các thiết bị điện tử sang "chế độ máy bay". 

Phần lớn hành khách đều tự giác tuân thủ quy định này như một thói quen, xuất phát từ niềm tin mặc định hình thành từ lâu rằng việc để điện thoại hoạt động bình thường có thể gây nhiễu hệ thống dẫn đường và đe dọa trực tiếp đến an toàn chuyến bay.

Tuy nhiên, hồ sơ quản lý chính thức từ các cơ quan hàng không và viễn thông lại đưa ra bức tranh hoàn toàn khác. 

Dựa trên các bằng chứng khoa học được kiểm duyệt kỹ lưỡng và dữ liệu từ các chính phủ, chưa từng có bất kỳ vụ tai nạn hàng không nào được ghi nhận là do thiết bị di động của hành khách gây ra. 

Quy định bắt buộc bật chế độ máy bay thực chất được duy trì độc lập bởi hai cơ quan quản lý riêng biệt tại Mỹ, và không có quy định nào trong số đó tập trung vào mục đích ngăn ngừa máy bay rơi.

Theo Bộ Luật Quy định Liên bang Mỹ, cụ thể tại điều khoản do Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) ban hành và duy trì từ năm 1991, các điện thoại di động mang lên máy bay không được phép hoạt động khi phương tiện đang ở trên không. 

Hồ sơ gốc của quy định này thể hiện rõ mục đích ban đầu không liên quan đến kỹ thuật của máy bay, mà bắt nguồn từ những phiền toái có thể xảy ra đối với hệ thống mạng viễn thông dưới mặt đất.

Mạng di động mặt đất vốn được thiết kế dựa trên một giả định căn bản là mỗi chiếc điện thoại sẽ nằm trong phạm vi phủ sóng của 1 hoặc 2 trạm phát sóng cố định ở gần đó. Giả định này luôn đúng khi người dùng ở mặt đất, nơi các trạm phát sóng ở khoảng cách xa hơn sẽ cho tín hiệu quá yếu để gây ảnh hưởng. 

Thế nhưng, khi một chiếc điện thoại nằm ở độ cao gần 10.000 m, nó có thể nhìn thấy và phát tín hiệu tới hàng trăm trạm phát sóng cùng lúc với cường độ xấp xỉ nhau. 

Giao thức mạng di động không được thiết kế để xử lý cấu hình này, do đó nếu hàng trăm điện thoại liên tục phát sóng ở độ cao hành trình, mạng di động mặt đất sẽ chịu áp lực quá tải cục bộ khi phải cấp tài nguyên cho các thiết bị di chuyển ra khỏi tầm phủ sóng chỉ trong vài giây.

Về phía Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), cơ quan này duy trì một mối quan ngại riêng đối với các thiết bị điện tử cầm tay kể từ năm 1961, thời điểm người ta phát hiện các máy thu đài radio sóng FM có khả năng làm nhiễu thiết bị dẫn đường. 

Dù quy định của ngành hàng không đã được mở rộng qua nhiều thập kỷ để bao quát nhiều loại thiết bị điện tử, hướng dẫn hiện hành của cơ quan này chỉ rõ rằng việc yêu cầu hành khách bật chế độ máy bay cốt để giúp người dân tuân thủ đúng quy định viễn thông do FCC ban hành.

Nếu một hành khách vô tình quên chuyển điện thoại sang "chế độ máy bay", hậu quả thực tế diễn ra lại vô cùng mờ nhạt. Điện thoại thường sẽ mất tín hiệu chỉ vài phút sau khi cất cánh và tốn pin nhanh hơn do liên tục tìm kiếm trạm phát sóng. 

Ngoài ra, thiết bị chỉ có thể nhận lại một vài tin nhắn rải rác khi máy bay hạ độ cao chuẩn bị đáp xuống đường băng. Trong suốt quá trình đó, phi công không hề hay biết và chuyến bay vẫn diễn ra hoàn toàn bình thường.

Tác động thực sự duy nhất mà các tổ bay ghi nhận chính là tiếng nhiễu âm thanh nhẹ phát ra trong tai nghe của phi công. 

Khi nhiều điện thoại cùng lúc nỗ lực tìm kiếm tín hiệu di động, sóng điện từ truyền ra có thể tạo ra âm thanh lách cách hoặc tiếng vo ve nhỏ trong hệ thống đàm thoại nội bộ của khoang lái, tương tự như âm thanh phát ra khi đặt điện thoại gần một chiếc loa thông thường. 

Dù vậy, nhiều phi công miêu tả đây chỉ là một tiếng động phiền phức tương tự tiếng muỗi kêu, chứ hoàn toàn không gây nguy hiểm cho hệ thống điều khiển hay dẫn đường của máy bay.

Bên cạnh đó, các thử nghiệm diện rộng trong 3 thập kỷ qua khẳng định các dòng máy bay hiện đại đã được thiết kế để chống chịu tốt trước môi trường điện từ do thiết bị cầm tay tạo ra. Chính vì vậy, từ năm 2013, nhiều cơ quan hàng không đã cho phép hành khách sử dụng thiết bị điện tử xuyên suốt các giai đoạn của chuyến bay, với điều kiện các thiết bị này đã bật chế độ máy bay. 

Quy định trên tiếp tục tồn tại cho đến nay chỉ nhằm hai mục đích giản dị, đó là tránh gây quá tải cho các trạm phát sóng mặt đất và giữ cho môi trường âm thanh của phi công được yên tĩnh trong những thời điểm quan trọng như cất cánh hay hạ cánh.