Lưu ý khi trị gút bằng colchicin

Suckhoedoisong.vn - Nhờ tính kháng viêm mạnh, tác dụng nhanh chóng và vượt trội, từ lâu colchicine đã là lựa chọn hàng đầu trong điều trị gút.

Nhờ tính kháng viêm mạnh, tác dụng nhanh chóng và vượt trội, từ lâu colchicine đã là lựa chọn hàng đầu trong điều trị gút. Hiện nay, thuốc này cũng đang được sử dụng nhiều nhất tại các cơ sở y tế để điều trị đợt gút cấp nhờ đặc tính kháng viêm của thuốc. Tuy nhiên, khi sử dụng, người bệnh cần chú ý đến độc tính và phản ứng có hại của thuốc.

Các giai đoạn của bệnh gút

Giai đoạn cấp tính: Biểu hiện lâm sàng là cơn gút cấp, khớp đau dữ dội, bỏng rát, đau đến cực độ sau khoảng 12 - 24 giờ. Đau chủ yếu về đêm, làm mất ngủ. Thường kèm theo cảm giác mệt mỏi, đôi khi sốt 38-390C. Khớp bị tổn thương sưng, nóng, đỏ, đau. Nếu là khớp lớn thường kèm tràn dịch, khớp nhỏ thì phù nề. Đáp ứng tốt với điều trị bằng colchicin, các triệu chứng viêm thuyên giảm hoàn toàn sau 48 giờ dùng thuốc. Với những cơn gút cấp ở giai đoạn đầu thường khỏi nhanh sau vài ngày đến 1-2 tuần, thậm chí không điều trị gì. Sau khi cơn gút cấp khởi phát và kết thúc, đợt cấp thứ hai có thể xuất hiện sau vài tháng đến vài năm, giữa các đợt cấp hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng.

Giai đoạn mạn tính: Là giai đoạn viêm khớp kéo dài không dứt, sau đợt viêm cấp các khớp bị tổn thương không trở về bình thường và có thể vẫn sưng hoặc người bệnh đã xuất hiện các hạt tôphi. Trong giai đoạn này có những đợt viêm khớp nặng lên.Biểu hiện bệnh gút ở bàn chân.

Biểu hiện bệnh gút ở bàn chân.

Cần chú ý gì khi dùng thuốc?

Colchicin là một alcaloid, được phân lập năm 1820 từ rễ cỏ Colchicum autumnal do hai nhà hóa học người Pháp là Pierre Joshep Pelletier và Joshep Bienaimé Caventon. Colchicin là thuốc chống phân bào được dùng để điều trị gút lâu đời nhất. Người ta đã sử dụng chất chiết xuất từ loại cỏ này để điều trị gút từ 600 năm trước Công nguyên. Do thuốc có ái lực đặc biệt với bạch cầu đa nhân trung tính nên nó làm giảm sự di chuyển của các bạch cầu, ức chế thực bào các vi tinh thể muối urat và do đó làm ngừng sự tạo thành acid lactic, giữ cho độ pH tại chỗ được bình thường, bởi vì độ pH là yếu tố tạo điều kiện cho các tinh thể urat mononatri kết tủa tại các mô ở khớp. Thuốc không có tác dụng lên sự thải trừ acid uric theo nước tiểu cũng như lên nồng độ, độ hòa tan hay khả năng gắn với protein huyết thanh của acid uric hay urat nên không làm thay đổi nồng độ acid uric máu. Trong quá trình sử dụng, thuốc có thể gây:

Ngộ độc và tử vong: Là thuốc có khoảng điều trị hẹp, nghĩa là khoảng cách giữa liều điều trị và liều gây độc rất thấp. Ngộ độc colchicin thậm chí được so sánh ngang với ngộ độc asen. Dùng quá liều cấp với mức liều trên 0,5mg/kg cân nặng thường gây tử vong.

Tổn hại đến tủy xương: Khi dùng liều lượng cao, người bệnh sẽ bị thiếu máu, rụng tóc. Nguyên nhân chính là vì colchicin gây tổn hại đến tuỷ xương và dẫn đến thiếu máu, đồng thời gây rụng tóc.

Các tác dụng phụ nguy hiểm khác: Tác dụng phụ thường thấy nhất khi sử dụng colchicin là cảm giác khó tiêu, bị sốt nhẹ do lượng bạch cầu suy giảm. Một số bệnh nhân có triệu chứng đau bụng, buồn nôn, nôn. Dùng với liều lượng cao có thể gây tiêu chảy, chảy máu dạ dày - ruột, nổi ban, viêm thần kinh ngoại biên, tổn thương gan, thận. Quá liều cấp với mức liều trên 0,5mg/kg cân nặng thường gây tử vong. Một số ít trường hợp tử vong cũng đã thấy ở mức liều thấp hơn (7mg). Colchicin đặc biệt độc với trẻ em, chỉ cần vô tình uống 1 hoặc 2 viên thuốc cũng có thể gây ngộ độc nghiêm trọng. Nguy cơ ngộ độc colchicin tăng khi dùng kèm với chất ức chế cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) hoặc P-glycoprotein (P-gp) như các thuốc chống nấm nhóm azol (như fluconazol), thuốc chẹn kênh calci (như diltiazem, verapamil) và kháng sinh nhóm macrolid (như erythromycin).

Làm gì để ngăn ngừa phản ứng có hại nguy hiểm của thuốc?

Dùng thuốc khi thực sự cần thiết: Do những tác dụng phụ nghiêm trọng có thể xảy ra như trên, bệnh nhân gút chỉ nên dùng cochicine để điều trị cơn đau gút cấp hoặc đợt cấp của gút mạn khi thực sự cần thiết.

Dùng theo đúng liều chỉ định: Người bệnh được bác sĩ kê đơn dùng thuốc này cần tuân thủ nghiêm ngặt về liều lượng, cách dùng và thời gian dùng thuốc có thể phối hợp với một thuốc chống viêm giảm đau không steroid để tăng hiệu quả cắt cơn đau do gút. Trong trường hợp bệnh nhân có chống chỉ định với thuốc không steroid có thể dùng thuốc 3 lần trong ngày đầu tiên nhưng tối đa không quá 4mg. Triệu chứng tại khớp sẽ giảm nhanh thông thường sau 24 - 48 giờ sau khi sử dụng. Trong một số trường hợp, colchicin cũng được khuyến cáo sử dụng trong phẫu thuật cắt bỏ hạt tôphi nhằm tránh khởi phát cơn gút cấp và cần kết hợp với thuốc hạ acid uric máu.

Bảo quản đúng cách: Colchicin cần được bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm, tránh ánh sáng. Cần đọc kỹ hướng dẫn bảo quản trên bao bì. Giữ thuốc tránh xa tầm tay trẻ em và thú nuôi. Không vứt thuốc vào toilet hoặc đường ống dẫn nước.

PGS.TS. Hà Hoàng Kiệm

Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Lưu ý khi trị gút bằng colchicin

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT