Lưu ý khi dùng thuốc trị nghẹt mũi

Suckhoedoisong.vn - Có một số nguyên nhân gây nghẹt mũi như: viêm mũi vận mạch, viêm mũi dị ứng, viêm mũi teo, viêm xoang, bị lệch vách ngăn, có khối u trong mũi, bị chấn thương ở mũi... Việc dùng thuốc trị nghẹt mũi cần cẩn trọng.

Nghẹt mũi là tình trạng đường thở ở mũi bị tắt nghẽn. Bình thường, chúng ta thở qua đường mũi chậm, đều đặn, không có tiếng kêu và miệng thì ngậm; khi bịt một bên mũi bên này hay bên kia, ta vẫn thở được dễ dàng. Khi nghẹt mũi, ta thở khó khăn, có tiếng kêu; nếu bịt một bên mũi, ta sẽ ngạt và phải thở bằng miệng. Cần thở bằng đường mũi vì không chỉ là đường thông không khí mà mũi còn lọc sạch, làm ấm, làm ẩm không khí. Nếu hốc mũi bị tắc do lý do nào đó, ta phải thở bằng miệng thì không khí hít vào sẽ không được lọc sạch, không được làm ấm, ẩm nên rất dễ gây viêm nhiễm đường hô hấp hoặc làm tình trạng viêm nhiễm nặng thêm.

Thuốc nào trị nghẹt mũi?

Thuốc thường dùng là thuốc cho tác dụng tại chỗ dùng nhỏ mũi.

Trường hợp bị nghẹt mũi kèm sổ mũi, ta có thể dùng thuốc nhỏ mũi có chứa dược chất có tác dụng cường giao cảm thần kinh (hay trực giao cảm thần kinh) như: naphazolin (biệt dược Nasoline, Rhinex 0,05%), oxymetazolin, xylometazolin… làm cho co mạch và giảm sung huyết ở niêm mạc mũi, làm nước mũi hết chảy ràn rụa khi sổ mũi. Nhưng vì có tác dụng cường giao cảm thần kinh gây co mạch mà người lớn là bệnh nhân bị bệnh tăng huyết áp, tim mạch, cường giáp hay phụ nữ có thai và cho con bú phải rất thận trọng, chỉ nên dùng thuốc nhỏ mũi loại này khi được bác sĩ chỉ định, không nên tự ý sử dụng bừa bãi. Đặc biệt, thuốc nhỏ mũi co mạch chống sung huyết dùng lâu dài có thể gây hiện tượng “bật lại” (rebound) tức lúc đầu làm hết sổ mũi, nghẹt mũi nhưng sau đó gây ngẹt mũi trở lại, làm viêm mạn tính niêm mạc mũi rất khó trị. Tức là, chính thuốc nhỏ mũi loại này gây ra một loại bệnh gọi là “bệnh viêm mũi do thuốc” mà việc điều trị bệnh này rất khó khăn (vì thuốc làm giảm tính đàn hồi của mạch máu trong niêm mạc mũi, làm hư hệ thống màng nhầy-lông chuyển trong mũi). Vì vậy, có khuyến cáo người lớn bình thường không dùng thuốc nhỏ mũi co mạch, chống sung huyết quá 5 ngày.

Đối với trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh, trẻ nhũ nhi, tác dụng gây co mạch của thuốc nhỏ mũi kể trên không chỉ khu trú ở niêm mạc mũi mà gây co mạch toàn thân, tức co mạch ở cả tim, gan, thận… đưa đến tai biến gây tím tái, vã mồ hôi, choáng, phải được cấp cứu tại bệnh viện. Từ năm 1985 đến 2012, Cơ quan Quản lý Dược phẩm và thực phẩm Mỹ (FDA) đã xác định có 96 trường hợp trẻ em ở Mỹ từ 1 tháng đến 5 tuổi đã bị ngộ độc vì các chế phẩm chứa chất co mạch là naphazolin. Còn ở ta trong thời gian qua, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM đã cấp cứu chữa cho một số trẻ nhũ nhi bị thở yếu, tay chân lạnh, tím tái vì được cho nhỏ mũi thuốc có chứa naphazolin.Vì vậy, đối với trẻ dưới 8 tuổi, tuyệt đối không dùng thuốc nhỏ mũi chứa dược chất làm co mạch, chống sung huyết để nhỏ mũi.

Thuốc nhỏ mũi thứ hai mà trẻ nhỏ, trẻ nhũ nhi, phụ nữ có thai hoặc người lớn cần nhỏ mũi thường xuyên giúp thông thoáng nên dùng là dịch natri clorid 0,9% (NaCl 0,9%), còn gọi là dung dịch “nước muối sinh lý”.

 

Khi nghẹt mũi nếu bịt một bên mũi, ta sẽ ngạt

Không dùng dầu gió, cao xoa

Một loại thuốc dùng qua mũi đồng thời là thuốc thoa giảm đau dùng lâu đời là dầu gió, cao xoa (còn gọi là dầu cù là). Thuốc loại này được bôi lên mũi và hít hơi dầu vào mũi. Để có tác dụng làm thông mũi, sát trùng đường hô hấp, dầu gió hay cao xoa chứa nhiều loại tinh dầu bay hơi như: tinh dầu bạc hà (menthol), tinh dầu chương não (camphor), đặc biệt, một số dầu xoa có chứa thêm methyl salicylat, tinh dầu thông… Người lớn dùng dầu gió không thôi mà trị được nghẹt mũi, sổ mũi thì đó là điều rất tốt, như đối với trẻ nhỏ, đặc biệt với trẻ sơ sinh thì phải thật cảnh giác. Đã xảy ra tình trạng - không chỉ ở nước ta mà ở nhiều nước trên thế giới - dầu gió, cao xoa chứa tinh dầu bạc hà, tinh dầu chương não gây “nhiễm” đến tử vong ở trẻ sơ sinh. Đã có nhiều thông tin báo cáo trẻ sơ sinh bị ngộ độc vì mẹ mới sinh dùng dầu gió xức cho mình và làm dầu này dính trên mũi cháu bé. Menthol, camphor có tác dụng kích ứng đường hô hấp trẻ sơ sinh, khi trẻ hít phải các chất này sẽ ngưng thở do suy hô hấp. Phụ nữ cho con bú cũng tránh không nên dùng thuốc thoa chứa methyl salicylat vì thuốc có thể dính ở đầu vú, trẻ bú vú sẽ nuốt phải methyl salicylat và ngộ độc.

Tóm lại, tuyệt đối không nên dùng dầu gió, cao xoa, thuốc thoa có chứa tinh dầu trị nghẹt mũi cho trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh, phụ nữ cho con bú.

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC

 

 

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Lưu ý khi dùng thuốc trị nghẹt mũi

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT