Mô hình Điểm Bưu điện văn hóa xã (ĐBĐVHX) ra đời đã nhiều năm, từng phát huy hiệu quả tích cực trong đời sống văn hoá cơ sở nhưng thời gian qua chưa được quan tâm đúng mức và đổi mới cách hoạt động nên gặp nhiều khó khăn, hạn chế. Làm gì để nâng cao năng lực phục vụ cộng đồng cho mô hình này? Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ThS. Nguyễn Thị Thanh Mai – Vụ trưởng Vụ Thư viện – Bộ VH-TT&DL.
- Thưa bà, mô hình ĐBĐVHX ra đời từ thời còn Bộ VHTT, thời gian qua, tách Bộ VHTT&DL và TTTT, việc tiếp tục duy trì mô hình này có gì khó khăn không?
- Mô hình này từ khởi thủy đã có sự hợp tác, hồi anh Nguyễn Khoa Điềm làm Bộ trưởng VHTT và anh Trần Trung Tá lãnh đạo bên ngành bưu chính viễn thông. Những năm qua, ngành thư viện vẫn đặt ra như một đầu mối quan tâm của mình. Hiện khó khăn nằm ở mức độ đầu tư còn hạn chế với số tiền của ngành bưu chính viễn thông cho mỗi ĐBĐVHX hàng năm chỉ 50.000đ, còn số đầu sách cung cấp của ngành thư viện vẫn thấp.
- Một nguyên nhân chính cho thực trạng hiện nay phải chăng nằm ở cách tổ chức, vận hành ở cơ sở?
- Đúng vậy! Hiện nay, cán bộ nhân viên các ĐBĐVHX chưa được đào tạo nhiều về nghiệp vụ. Nơi nào có trách nhiệm thì ở đó họ phục vụ nhiệt tình, sắp xếp sạch sẽ, quy củ, ĐBĐVHX được khai thác tốt. Nơi nào không có cơ chế ràng buộc và cán bộ, nhân viên sợ mất nên sách báo đưa về thì khóa để đấy, không phát huy được hiệu quả phục vụ.
Cần phải tổ chức tập huấn, nâng cao nghiệp vụ quản lý, điều hành ĐBĐVHX cho đội ngũ này, đồng thời nâng cao trách nhiệm của họ bằng sự nhập cuộc của chính quyền xã, tạo cơ chế, chính sách cho họ để có sự ràng buộc chứ không chỉ khoán cho ngành văn hóa hay viễn thông. Chính quyền cũng cần đầu tư thêm không gian, quỹ đất để việc phục vụ được đông đảo hơn.
- Ngoài các đầu sách, bà nhận xét thế nào về lượng báo chí được cung cấp cho nông thôn?
- Các đầu sách, báo, tạp chí được đưa về là phù hợp, cần thiết cho bà con. Tuy nhiên lượng đầu tư để mua các đầu báo còn ít. Cấp xã mới có vài ba tờ, nhưng Nhà nước vẫn chưa đầu tư đủ cho những đầu báo tối thiểu. Mà trong việc này, vai trò quyết định và quan trọng nhất phải phụ thuộc vào Nhà nước. Nông thôn không phải nhà nào cũng có điện thoại và internet. Còn xem vô tuyến thì có khi chỉ loáng qua một cái thôi. Cùng với các loại sách, bà con phải có các đầu báo phong phú, đủ cho việc đọc, tích lũy thông tin và ứng dụng tri thức.
- Có nhiều mô hình đọc sách, báo ở cơ sở hiện nay nhưng độ thu hút còn kém. Theo bà, cần kết hợp các mô hình này với ĐBĐVHX ra sao?
 Một điểm bưu điện văn hóa xã. |
- Những mô hình này nên được gộp chung lại để có thể trở thành một trung tâm thông tin văn hóa của cộng đồng, vừa kết hợp kinh doanh dịch vụ bưu chính viễn thông, vừa là nơi thanh thiếu niên thôn xã và nhân dân có thể về đọc sách báo, sinh hoạt văn hóa, truy cập internet… Để duy trì và phát triển tốt mô hình đó, rất cần sự vào cuộc, tham gia đầu tư và cung cấp sách, báo của các bộ, ngành như Bộ GD&ĐT, Bộ NN&PTNT, Bộ Y tế… Ở đây rất cần vai trò của Chính phủ trong việc đầu tư, điều phối và giao trách nhiệm cụ thể cho các bộ ngành.
- Xin cảm ơn bà!
Lưu Nguyễn(thực hiện)