Các sự cố môi trường do chất thải y tế có thể đe dọa sức khỏe cộng đồng và gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy, xây dựng lực lượng phòng ngừa, ứng phó chuyên trách là giải pháp quan trọng giúp bệnh viện chủ động kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn trong hoạt động khám, chữa bệnh.
Thiết lập lực lượng nòng cốt, chủ động kiểm soát rủi ro
Trong quá trình hoạt động, các cơ sở y tế luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra sự cố môi trường như tràn đổ chất thải lây nhiễm, rò rỉ nước thải chưa qua xử lý, hỏng hóc thiết bị hoặc sự cố trong quá trình thu gom, lưu giữ và vận chuyển chất thải. Nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời, những tình huống này có thể làm phát tán tác nhân gây bệnh, ảnh hưởng đến nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng.
Do đó, bên cạnh việc xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường, các bệnh viện cần thiết lập lực lượng thực hiện nhiệm vụ cụ thể, phù hợp với quy mô và đặc điểm hoạt động. Hai bộ phận nòng cốt gồm Ban chỉ huy phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường và Đội ứng phó sự cố môi trường.
Diễn tập sự cố môi trường y tế được các bệnh viện triển khai thường niên. Ảnh: PV
Ban chỉ huy giữ vai trò điều hành, tổ chức và huy động nguồn lực khi xảy ra sự cố. Trưởng ban do lãnh đạo cơ sở y tế đảm nhiệm, cùng các thành viên là đại diện những khoa, phòng liên quan. Ban chỉ huy có trách nhiệm xác định nguyên nhân, đánh giá tình hình, phân công người chỉ huy tại hiện trường, điều phối nhân lực, phương tiện và trang thiết bị để triển khai biện pháp xử lý phù hợp.
Trong trường hợp sự cố vượt quá khả năng ứng phó của bệnh viện, Ban chỉ huy phải kịp thời báo cáo, đề nghị hỗ trợ nhằm kiểm soát tình hình, khắc phục hậu quả và phục hồi môi trường. Đồng thời, bộ phận này tổ chức tập huấn, diễn tập định kỳ, giúp nhân viên nắm vững quy trình và nâng cao khả năng xử lý các tình huống khẩn cấp.
Phối hợp tại hiện trường, nâng cao năng lực ứng phó
Nếu Ban chỉ huy đảm nhiệm vai trò điều hành thì Đội ứng phó sự cố môi trường là lực lượng trực tiếp triển khai các biện pháp xử lý tại hiện trường. Đội trưởng thường là lãnh đạo bộ phận phụ trách kiểm soát nhiễm khuẩn hoặc quản lý chất thải, phối hợp cùng nhân viên thuộc các đơn vị liên quan.
Khi xảy ra sự cố, đội có nhiệm vụ nhanh chóng khoanh vùng, cách ly và cảnh báo khu vực nguy hiểm; thực hiện các biện pháp khẩn cấp nhằm hạn chế chất ô nhiễm phát tán; sử dụng phương tiện bảo hộ, vật tư và thiết bị ứng phó phù hợp. Quá trình xử lý phải bảo đảm an toàn cho người tham gia, đồng thời thường xuyên cập nhật diễn biến để Ban chỉ huy kịp thời chỉ đạo.
Thực tế, nhiều bệnh viện đã chủ động xây dựng kế hoạch và phân công trách nhiệm cụ thể trong phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải. Bệnh viện Hùng Vương và Bệnh viện Bình Dân tại TP.HCM chú trọng kiểm soát nguy cơ từ hệ thống xử lý nước thải, phòng ngừa rò rỉ, tràn đổ, mất điện và sự cố thiết bị. Trong khi đó, Bệnh viện C Đà Nẵng xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố môi trường do chất thải y tế, phân công các khoa, phòng giám sát thu gom, vận chuyển chất thải, bảo trì hệ thống xử lý nước thải và tổ chức tập huấn cho nhân viên.
Việc duy trì lực lượng ứng phó cùng quy trình phối hợp rõ ràng sẽ giúp các cơ sở y tế phát hiện sớm nguy cơ, xử lý nhanh tình huống và giảm thiểu thiệt hại. Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực quản lý chất thải, bảo vệ môi trường và duy trì hoạt động khám, chữa bệnh an toàn, liên tục.
