Thế là lứa trẻ sinh năm 2000 - “rồng vàng” ở Hà Nội đã vượt vũ môn lên lớp 10. Những hồ sơ trúng tuyển cuối cùng cũng đã được nộp. Bao niềm vui, bao lo lắng hồi hộp cũng đã khép lại. Nhưng trong tâm trạng chung của phụ huynh và học sinh, kể cả người toại nguyện lẫn người không đỗ, đều đọng lại những dấu ấn không thể phai mờ về một kỳ thi quá nhiều cảm xúc.
Căng thẳng từ giây phút đầu tiên
Rốt cuộc thì con chị Thu ở quận Ba Đình cũng đã nộp hồ sơ học nguyện vọng 2 vào Trường trung học phổ thông Phạm Hồng Thái, nhưng với người mẹ này, nỗi buồn còn đeo đẳng mãi. Khi có ai hỏi thăm về kết quả thi của con, chị vẫn vừa nói chuyện vừa ứa nước mắt. Trí là học sinh xuất sắc suốt 4 năm ở trường, vừa học giỏi, vừa ngoan, nên con là niềm tự hào của cô, là mẫu hình để các bạn hướng tới. Chị bảo: “Cô biết không, ngay từ đầu tháng 4, sau khi có thông báo năm nay số thí sinh dự thi sẽ tăng vọt là cháu đã lo lắng lắm, học miệt mài ngày đêm để quyết tâm thi vào trường Chu Văn An. Khi đi thi về cháu bảo bài văn con làm tốt, môn toán có nhiều câu phân hóa trình độ học sinh nhưng chắc chắn con được 9 điểm, thế mà giờ được có 7,5 điểm toán, tổng điểm là 53,5. Sau khi biết điểm, cháu sốc, tự ti, đóng cửa ở trong phòng một mình suốt 1 ngày, không ăn uống, không nói chuyện với ai, nhắn tin cho cô giáo chủ nhiệm “Cô ơi con chết mất!”. Lúc ấy, tôi cũng sốc nặng, nhưng phải cố gồng mình để còn động viên con. Vì điểm toán kém nên thi chuyên cháu cũng thiếu chút, mà nguyện vọng 1 thì cũng hỏng. Cháu còn buồn lắm...”.
Học sinh chuẩn bị thi tại Trường THPT Việt Đức.
Mẹ con chị Thu chỉ là số nhỏ trong vô vàn những nỗi buồn vì rủi ro thi cử mà các con sinh năm 2000 phải trải qua. Ai cũng thốt lên rằng: Chưa năm nào mà chuyện thi lớp 10 lại căng thẳng như năm nay. Năm học 2015-2016, Hà Nội có hơn 79.600 thí sinh thuộc lứa tuổi “rồng vàng” thi lên lớp 10, tăng khoảng 10.000 em so với năm trước, trong khi chỉ tiêu tuyển sinh duy trì 50.000 (không tăng so với các năm trước). Tỷ lệ chọi, điểm chuẩn vào lớp 10 công lập vì thế cao hơn nhiều, tạo áp lực rất lớn cho học sinh, phụ huynh. Nhiều cháu có sức học khá cũng không dám đăng ký vào các trường top đầu, mà chọn điểm an toàn ở các trường top trung, khiến các trường top trung (có điểm chuẩn các năm trước khoảng 45-48 điểm) có số lượng hồ sơ đăng ký rất lớn. Cô P.T.T là giáo viên dạy trung học phổ thông lâu năm cũng ngạc nhiên mà than rằng: “Chưa bao giờ các trường trung học phổ thông Đống Đa, Quang Trung, Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, Tây Hồ... chỉ tiêu tuyển sinh mỗi trường chỉ có gần 600 học sinh, vậy mà hồ sơ đăng ký cả 2 nguyện vọng vào mỗi trường lên đến gần 3 - 4 nghìn em, thật kinh khủng!”.
Áp lực thi cử đã đè nặng lên tâm lý các em từ cách khi thi đến cả 2 tháng. Không chỉ có các con lo lắng, mà nhà nào có con thi năm nay, thì cả ông bà, bố mẹ, cô chú đều lo: Không biết con cháu nhà mình có đỗ vào trường công lập không. Bao nỗi lo lắng dồn hết lên đầu đứa trẻ, nên đáng ra các con cần được có tâm lý thanh thản để học và thi tốt thì đầu óc lại quay cuồng theo những nỗi lo bị thi trượt, khiến nhiều em mất ăn mất ngủ, căng thẳng cao độ. Chị Nga ở quận Đống Đa có con thi vào trường Kim Liên, bây giờ con đủ điểm đỗ, mới hoàn hồn kể lại: “Hôm đi thi về, cháu bảo làm bài không tốt lắm, căng thẳng quá cứ ôm mặt khóc tu tu, sợ bị trượt. Tôi không dám đi làm để ở nhà động viên con, sợ cháu làm chuyện gì tiêu cực. Khi đó, ai gọi điện đến nhà, tôi không muốn nghe, không muốn đi đâu gặp ai. Hai mẹ con đầu căng như dây đàn, lo lắng như ngồi trên chảo dầu sôi”. Cô giáo Đ.N.P, chủ nhiệm lớp 9 ở trường trung học cơ sở thì bảo: “Hôm nào em cũng phải lên mạng để giao lưu, chia sẻ và động viên các con vì thấy các con hoang mang quá, hết lo đề thi khó, lại lo điểm chuẩn cao, giờ là nỗi lo không biết được học trường nào”. Cô giáo P. cũng rất buồn, thương học trò và luôn băn khoăn: “Áp lực thi cử năm nay thực sự quá lớn với tâm hồn của các con. Có nên tạo gay cấn thi cử lên những đứa trẻ mới 15 tuổi như thế này không?”.
Có điểm chuẩn, còn lo hơn
Đỉnh điểm nỗi lo lắng của các phụ huynh có con thi vào lớp 10 ở Hà Nội năm nay là buổi chiều ngày 25/6 (trước 1 ngày có điểm chuẩn chính thức của Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nội). Chả biết nguồn ở đâu ra mà trên các trang mạng xã hội, facebook đăng bảng điểm chuẩn vào các trường có những con số thông kê rất chi tiết và cụ thể, với số điểm tăng vọt, mà ai nhìn cũng phải vã mồ hôi. Các trường top đầu thì tăng từ 2-3 điểm, các trường top trung và top dưới thì tăng 4-5 điểm. Điều này có nghĩa các cháu có mức điểm tầm 50 rất ít có cơ hội được học trường công lập. Thông tin trên lan nhanh khắp Hà Nội, phụ huynh nhao nhao tập trung ở các trường xem thông báo cụ thể, khi ấy đã là 6 rưỡi tối. Dù ngay lập tức sau đó, Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Nội đã có thông báo khẩn là những thông tin đó không chính xác, nhưng phụ huynh và học sinh cũng đã được những phen đau tim. Nhiều người đã cảm nhận được sức nóng phả vào gáy, khi con mình chỉ đạt số điểm lửng lơ ngót nghét 50 điểm. Những ngày sau khi có điểm chuẩn chính thức, chuyện tìm trường cho con còn “nóng” hơn. Phụ huynh chạy đôn chạy đáo khắp thành phố để mục sở thị có trường nào tuyển con mình vào học, trong tâm trạng hoang mang tột độ.
Chị Hòa ở quận Tây Hồ không ngại ngần giơ hai cánh tay và gương mặt cháy nắng cho tôi xem. Đây là “thành quả” của những ngày nghỉ làm, lang thang khắp Hà Nội đi tìm trường cho con. Con chị thi vào trường Tây Hồ, nhưng chỉ được 46 điểm, trong khi điểm chuẩn của trường là 47, tăng 3 điểm so với năm ngoái. Chị lặn lội khắp nơi, sang Gia Lâm, xuống Trung Văn, Đại Mỗ xem có trường nào tuyển nguyện vọng 2 hoặc 3 không để cho con học. “Thôi thì cháu được ít điểm đành chấp nhận đi học xa cũng được, miễn sao được đỗ vào trường công lập”. Chị bảo: “Chưa năm nào mà tâm lý thi cử gay go như năm nay. Bạn bè tôi ai cũng bảo năm nay chỉ cần đỗ là tốt rồi, trường nào cũng được”.
Theo nhận định của ngành giáo dục Hà Nội, năm học 2015-2016 sẽ có khoảng 30.000 học sinh không đủ điểm theo học tại các trường trung học phổ thông công lập, mà phải học tại các cơ sở giáo dục thường xuyên hoặc học nghề, học trường dân lập. Đây thực sự như lời “đánh đố” với các gia đình có con học sức học trung bình. Không ai muốn con ngắt học giữa chừng đi học nghề. Hơn nữa, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện kinh tế cho con học trường dân lập. Anh Thành ở quận Hai Bà Trưng cho biết: “Gia đình tôi hai vợ chồng là công chức, viên chức nhà nước. Đồng lương khéo co kéo lắm mới đủ nuôi 6 miệng ăn (cả ông bà) và hai cháu học trung học cơ sở. Bây giở cháu thi chỉ được 44 điểm, trượt hết cả rồi, thì biết học đâu bây giờ. Học dân lập thì chí ít cũng phải tiền triệu mỗi tháng, mà chất lượng học tập thì còn có quá nhiều điều để bàn. Còn nếu cho cháu học trường dân lập tốt phải tốn cả 5 -7 triệu mỗi tháng thì nhà tôi lấy đâu tiền chi tiêu hàng tháng”.
Phụ huynh và học sinh dồn vào thi các trường công lập.
Vĩ thanh
Lứa trẻ sinh năm 2000 là khởi đầu cho thập kỷ các con sinh ra đều gắn với chữ “vàng” sau đó, như: dê vàng (2003), khỉ vàng (2004), chó vàng (2006), lợn vàng (2007)... với mỗi năm số trẻ sinh ra năm sau đều tăng cao vọt so với năm trước. Như vậy kỳ tuyển sinh lớp 10 năm học 2015- 2016 chỉ là mở đầu cho những giai đoạn tuyển sinh gay cấn các năm sau đó. Trong suốt những năm qua, dân số Hà Nội tăng lên gấp bội, các khu đô thị mọc lên như nấm, trong khi các trường trung học phổ thông xây mới hoặc được sửa chữa tăng thêm lớp học là không đáng kể. Điều này tạo thêm áp lực rất lớn cho phụ huynh, học sinh và cả các cơ sở giáo dục, mà những sự kiện của mùa thi năm 2015 là những minh chứng điển hình. Không chỉ phụ huynh, nhiều giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông đều có chung nhận xét: thi lên lớp 10 còn quan trọng hơn cả thi đại học. Bởi môi trường trung học phổ thông có ảnh hưởng lớn đến quá trình hình thành nhân cách của các con khi trưởng thành. Mùa thi trung học phổ thông 2015 đã khép lại, nhưng nhiều người đã lại thêm nỗi lo mới: Nhà tôi có con sinh năm 2003 (hoặc 2007) - năm cao điểm về gia tăng số trẻ được sinh ra, thì chắc áp lực thi cử còn khủng khiếp hơn năm nay. Không biết khi đó con tôi mà chẳng may không thi đỗ, thì học trường nào được đây??? Nhu cầu được ăn được học là nhu cầu tối thiểu của cuộc sống, mà cứ căng thẳng như thế này thì khổ quá!
Trong khi chờ các ngành chức năng thành phố có những hoạch định về cơ sở giáo dục cho bậc học trung học phổ thông thì bản thân phụ huynh cũng cần có cái nhìn chính xác khi chọn nguyện vọng thi cho con. Mùa thi 2015 chứng kiến không ít chuyện đau lòng khi chính phụ huynh đặt kỳ vọng quá cao vào con mình, vô tình đã tăng thêm áp lực cho con. Con phải căng sức ra học hết môn này đến môn khác, không có thời gian nghỉ ngơi, để thi trường chuyên A, chuyên B, trong khi khả năng học của con không đáp ứng được. Sau đó vì việc học dàn trải, thiếu tập trung vào môn học, nên con không đỗ trường chuyên, không đỗ nguyện vọng 1, phải học nguyện vọng 2. Vì không được như kỳ vọng, con stress, sốc tâm lý khi bị bố mẹ mắng, dẫn đến những sang chấn tâm lý rất tệ của tâm hồn con trẻ trong hành trang vào đời.
Bài, ảnh: Hoàng Kim
