Hội nghị thượng đỉnh khối ASEAN được tổ chức từ ngày 27/2 - 1/3 tại một thành phố biển không xa thủ đô Bangkok, Thái Lan. Mục đích là tìm hiểu xem mô hình kinh tế mà lâu nay các nước này áp dụng và đã đem lại sự tăng trưởng ngoạn mục cho cả khu vực, còn có giá trị hay không?
Nhật báo Pháp Le Monde nhận định rằng mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu đang sụp đổ và hai nước lớn nhất ở châu Á là Trung Quốc và Nhật Bản muốn chuyển đầu tư và sản xuất sang một hướng khác, chủ yếu nhắm vào các thị trường tiêu thụ trong khu vực.
 Lượng ôtô xuất khẩu của Nhật Bản giảm nghiêm trọng. |
Tuy nhiên, theo tác giả bài báo, ngày nay các quốc gia vùng Đông Á nói chung có những con chủ bài mà các nước phương Tây không có để tìm ra một giải pháp cho cuộc khủng hoảng và vạch ra một mô hình phát triển bớt lệ thuộc vào xuất khẩu: đó là thị trường tiêu dùng nội địa. Riêng Trung Quốc còn có cả một dự trữ tài chính vĩ đại đến nay chỉ đầu tư chủ yếu vào trái phiếu Ngân khố Mỹ. Giờ đây Bắc Kinh có thể đầu tư số tiền đó để phát triển các vùng nghèo nhất.
Theo số liệu do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 25/2, xuất khẩu tháng 1 của nước này giảm kỷ lục 45,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Mức giảm này một phần do ảnh hưởng của việc nhiều thị trường ở châu Á ngưng hoạt động trong kỳ nghỉ năm mới âm lịch. Xuất khẩu của Nhật sang châu Á trong tháng giảm với tốc độ chưa từng có 46,7%, trong đó xuất sang Trung Quốc giảm 45,1%. Cũng trong tháng 1, nhập khẩu của Nhật giảm 31,7% so với cùng kỳ, đánh dấu tháng giảm thứ ba liên tiếp. Thâm hụt thương mại của Nhật trong tháng lên tới con số kỷ lục 9,8 tỷ USD. Con số này phản ánh những thách thức lớn mà một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu như Nhật Bản trong bối cảnh nhu cầu toàn thế giới sụt giảm mạnh hiện nay. Hiện Nhật Bản đã chịu thâm hụt thương mại trong 4 tháng liên tiếp, đánh dấu thời kỳ thâm hụt thương mại dài nhất trong vòng gần 3 thập kỷ. |
Theo một nhà phân tích được Le Monde trích dẫn, cả nền kiến trúc kinh tế của khu vực Đông Á là kết quả của 40 năm công nghiệp hóa qua đường xuất khẩu. Hàn Quốc đã áp dụng chiến lược này, một chiến lược được sao chép lại của Nhật Bản và được Ngân hàng Thế giới khuyến khích.
Một điểm khác mà cuộc khủng hoảng vạch ra cho các nước châu Á là giải pháp hội nhập vào kinh tế khu vực. Do vậy mà gần đây chúng ta thấy Nhật Bản phát triển quan hệ với các nước láng giềng, đặc biệt là với Hàn Quốc và Trung Quốc. Đồng thời Tokyo cũng cam kết quyết tâm giúp các nền kinh tế đang nổi lên ở châu Á vượt qua cơn khủng hoảng bằng cách thông báo là sẽ viện trợ gần 13 tỷ USD cho các nước này.
Cũng trên Le Monde, ông Rajat Nag, Tổng giám đốc ADB tuyên bố rằng chỉ cần tăng trưởng của vùng này tụt giảm một điểm là có thêm 21 triệu người ở trong tình trạng nghèo khổ. Hiện nay vùng này có 620 triệu người mà thu nhập mỗi ngày dưới 1 USD, 700 triệu người không có nước sạch để uống và gần 2 tỷ người sống trong điều kiện thiếu vệ sinh.
Theo ông Rajat Nag, trong khi Mỹ và một số nước Tây Âu chi ra hàng trăm tỷ USD để hỗ trợ hệ thống ngân hàng và vực dậy nên kinh tế, thì các nước châu Á đang phát triển cũng phải được sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế.
Trong bối cảnh cả nền kinh tế thế giới đang gặp khó khăn, Tổng giám đốc ADB nhận thấy vi tín dụng là công cụ thích hợp nhất để đối phó với cuộc khủng hoảng. Ông nghĩ rằng người nghèo đáng được cấp tín dụng, vì tỷ lệ hoàn trả nợ là 98 - 99%. Do vậy, sau khi đã cho một cơ quan tín dụng ở một vùng nông thôn Ấn Độ vay một tỷ USD, ADB đang triển khai loại hoạt động này tại các nước Indonesia, Pakistan, Bangladesh và Philippinnes.
Phương Hà (Theo Le Monde, RFI)